‘Niet iedereen vindt taal een feestje’

Staatssecretaris Bruins van Onderwijs heeft de bestrijding van analfabetisme in zijn portefeuille. Zijns inziens heeft het probleem voor een deel te maken met dat mensen te weinig lol aan taal beleven....

Van onze verslaggever Robin Gerrits

Anderhalf miljoen laaggeletterden telt Nederland, en dat kost de samenleving jaarlijks 537 miljoen euro, hebben de economen Wim Groot en Henriëtte Maassen van den Brink uitgerekend. Als je dat aantal terugdringt, zeggen ze, scheelt dat honderden miljoenen zorg- en uitkeringsuitgaven.

Heeft het zin een maatschappelijk probleem zo te kwantificeren?

Staatssecretaris Bruins van Onderwijs: ‘Het is goed dat we een poging doen. Maar ook zonder die cijfers is voor mij het vraagstuk helder. Taal is klaterend water. Het stroomt, je kunt niet zonder. Dat gevoel wil ik graag overbrengen.’

Gelooft u, om het onderzoek te citeren, dat het huisartsenbezoek met 8 procent afneemt als mensen beter lezen en schrijven?

‘Het gaat erom dat we op allerlei terreinen actie moeten ondernemen, niet alleen bij onderwijs. Wat de huisarts betreft: als iemand werkt op een heftruck en hij kan de gebruiksvoorschriften niet lezen, dan is de kans dat hij een ongeluk maakt groter dan wanneer hij wel kan lezen. Denk ook aan de bijsluiters bij medicijnen.’

Nog steeds verlaat een kwart van de leerlingen de basisschool met jaren achterstand in leesvaardigheid. Veel vmbo’ers zijn functioneel analfabeet. Hoe kan dat?

‘Het zal er voor een groot deel mee te maken hebben dat hun ouders geen plezier in taal hebben. Daarom delen we nu op de consultatiebureaus pakketten uit die de lol van taal moeten terugbrengen. Blijkbaar vindt niet iedereen taal een feestje, zoals ik.’

Waarom laten we die kinderen niet gewoon langer op de basisschool zitten?

‘Zoiets gebeurt al. Sommige kinderen met een taalachterstand komen in schakelklassen terecht, waar een jaar lang extra aandacht wordt besteed aan taalbeheersing.’

Het Aanvalsplan van OCW tegen het analfabetisme, van november 2005, legt veel nadruk op preventie. Geven we daarmee niet de grote groep die nu al niet leest op?

‘Ik hoop van niet. Daarom steken we naast die nadruk op scholen, schakelklassen en consultatiebureaus ook energie in de werkgevers. Zij kunnen hun werknemers of klanten verwijzen naar een bellijn, waarna ze iets aan hun taalbeheersing kunnen doen. Dat moet voorkomen dat mensen op latere leeftijd de problemen uit de weg gaan.’

Hoe vordert dat aanvalsplan?

‘De stichting Lezen en Schrijven doet fantastisch werk. Ook de bellijn, zeven dagen per week open, spreekt mij erg aan. Daarnaast bieden steeds meer werkgevers taallessen aan tijdens werktijd.’

Het aanvalsplan investeert elk jaar 4 miljoen. Dat kun je nauwelijks ambitieus noemen.

‘Toch is het heel wat meer dan het was. De afgelopen jaren ging het maar om tonnen. Maar ik maak mezelf niet wijs dat we in 2010 het probleem hebben opgelost. Dat vergt echt een langere adem.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden