Niet iedereen is blij met een verplicht bezoek aan het Rijks

De formerende partijen willen dat alle scholieren ten minste één keer het Rijksmuseum bezoeken. Het Openluchtmuseum in Arnhem reageert ontstemd.

Beeld Marcel Wogram

Tijdens het Goed Geld Gala van de BankGiro Loterij in 2008 kreeg Taco Dibbits de kans om te zeggen wat zijn droom is. Als kersvers directielid van het Rijksmuseum was hij voor het eerst aanwezig bij de jaarlijkse verdeling van het loterijgeld. 'Elk kind moet voor zijn twaalfde jaar de Nachtwacht hebben gezien', antwoordde hij.

Negen jaar later haalt Dibbits, thans de directeur van het nationale museum, de herinnering met hoorbaar plezier op. 'Het is prachtig dat het nu gaat gebeuren. Het Rijksmuseum staat in Amsterdam, maar is van heel Nederland. We willen dat hier ook kinderen uit Zeeland, Groningen en Limburg kunnen komen.'

Canon van Nederland

Donderdag lekte de afspraak van de vier formerende partijen uit dat alle scholieren tijdens hun leerplichtige jaren ten minste eenmaal de Tweede Kamer en het Rijksmuseum moeten bezoeken. Meer dan dat is er nog niet duidelijk; zo is het nog de vraag of het bezoek verplicht wordt gesteld en of er ook geld voor wordt uitgetrokken.

Niettemin levert het voornemen van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie nu al scheve ogen op bij andere musea. 'Onderhandelen over de formatie is veel werk, dus ik kan me voorstellen dat ze het nieuws uit Arnhem hebben gemist', zegt Willem Bijleveld, directeur van het Nederlands Openluchtmuseum. 'Maar zaterdag hebben wij de Canon van Nederland voor het publiek geopend.'

De opdracht om de vijftig historische 'vensters' - al jaren een hulpmiddel in het onderwijs - te verbeelden in het Openluchtmuseum, kwam uitgerekend van de regering, memoreert hij. De ontwikkeling van de multimediashow en de verbouwing van het museum kostte in totaal 15 miljoen euro, waarvan het overgrote deel afkomstig is van het rijk. Bijleveld noemt het een 'gemiste kans' dat zijn museum niet is uitverkoren voor landelijk leerlingenbezoek. 'Ik zeg: ieder kind naar de Canon.'

Regionale musea zouden vermoedelijk ook een moord doen voor een toestroom van leerlingen. Een flink aantal van hen zit, mede door de zware bezuinigingen van het eerste kabinet-Rutte en gemeenten, in penibele financiële omstandigheden. Het Rijksmuseum heeft daarentegen weinig te klagen over zijn budget, mede dankzij de meer dan tien miljoen mensen die het museum sinds de heropening in 2013 bezochten.

Het voornemen roept ook vragen op gezien de eerdere stellingnamen van de twee grootste formerende partijen. De VVD drong vorig jaar nog aan op het verminderen van de rijkssubsidie aan het Rijksmuseum. Dat zou, aldus het toenmalige Kamerlid Michiel van Veen, in 2016 'een gigantisch bedrag' hebben overgehouden. Hij opperde in een motie (die geen meerderheid kreeg) om het in te houden subsidiegeld te gebruiken voor meer cultuur in de regio. Daarmee deed hij ook zijn CDA-collega een plezier, die in hetzelfde overleg een nummer had gemaakt van de scheve verdeling aan cultuurgeld voor de Randstad en de rest van Nederland.

De Canon van NederlandBeeld anp

D66

Het is evenwel de vraag of nationaal scholierenbezoek het Rijksmuseum enorm zal bevoordelen. Het ontving vorig jaar 152.111 leerlingen, mede dankzij de Turing Foundation en de BankGiro Loterij, die geld beschikbaar hebben gesteld voor bustransport naar het Museumplein in Amsterdam. Navraag bij het ministerie van Onderwijs leert dat in september 2016 - recentere gegevens zijn er niet - 184.400 leerlingen aan de middelbare school begonnen. Het verschil tussen die twee cijfers is niet enorm, al zijn herhaalbezoeken van scholieren aan het Rijks niet in beschouwing genomen.

De uitgelekte afspraak tussen de formatiepartijen is mogelijk een idee van D66-leider Alexander Pechtold. Gisteren zei hij niks van het plan te mogen prijsgeven, maar wees hij in één adem op het verkiezingsprogramma van zijn partij. Daarin staat: 'Geen kind verlaat wat ons betreft de middelbare school zonder het Rijksmuseum te hebben bezocht.' Pechtold speelde ook een grote rol bij de kabinetsbeslissing vorig jaar om 80 miljoen euro uit te trekken voor de gezamenlijke aankoop met Frankrijk van de portretten van Marten Soolmans en Oopjen Coppit - de twee Rembrandts die volgend jaar weer in het Rijksmuseum zijn te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden