reportage

Niet iedereen is blij met de wapperende regenbogen in München: ‘Die vlag moet worden verbrand’

Voetbalsupporter met regenboogvlag woensdag bij het stadion in München voor de wedstrijd Duitsland-Hongarije.	 Beeld Janek Stroisch
Voetbalsupporter met regenboogvlag woensdag bij het stadion in München voor de wedstrijd Duitsland-Hongarije.Beeld Janek Stroisch

Ook al heeft de Uefa de regenboogverlichting op het stadion in München verboden, de Beierse hoofdstad maakt een helder statement tegen de Hongaarse anti-homowetten. Als in een zoekplaatje is overal wel een regenboog te zien.

Het uur van de waarheid slaat op het moment dat een klein konvooi gehuurde bestelbusjes arriveert op de boulevard voor de Allianz Arena in München, een paar uur voor de aftrap van de wedstrijd Duitsland-Hongarije. Vrijwilligers van Amnesty en verschillende lhbti-organisaties pakken dozen uit, met daarin 11 duizend regenboogvlaggetjes, bedoeld voor de stadionbezoekers.

Nu zal blijken of de regenboogactie, bedoeld als statement tegen de homo-onvriendelijke wetten die de Hongaarse president Orbán onlangs doorvoerde, ook wordt ondersteund door de voetbalsupporters, en niet alleen door politici, media en bedrijven die hun profielen op sociale media deze week van regenboogkleuren voorzagen.

‘Zouden ze de vlaggetjes aannemen?’ Emre, een Turks-Duitse twintiger in een roze bermuda en hoog opgetrokken regenboogsokken stelt zich met zijn teamgenoten van de homoseksuele voetbalclub Streetboys strategisch op in het midden van de zonnige asfaltzee die naar het stadion leidt. ‘We bieden ze iedereen aan’, zwepen de mannen elkaar op. Van tevoren zijn ze door de politie gewaarschuwd dat vooral de Hongaarse fans weleens agressief zouden kunnen reageren.

Glittereenhoorn

Nadat de Europese voetbalbond Uefa regenboogkleurige verlichting op het stadion van Bayern München verbood, veranderde de Beierse hoofdstad deze week in een regenboogstad. Niet zo uitbundig als Amsterdam tijdens de Gay Pride, maar meer als een zoekplaatje. Wie op een willekeurig punt in de binnenstad een rondje om zijn as draait, ziet ergens het bekende rijtje rood-oranje-geel-groen-blauw-paars: twee trotse vlaggetjes op een voorbijrijdende tram, een zelfgemaakte slinger voor een raam, of een regenboogkleuren kotsende glittereenhoorn op het strakke T-shirt van een man die te gast is bij homocafé Deutsche Eiche in de wijk Glockenbach.

München heeft een grote traditie als homostad, maar die is in het buitenland gek genoeg niet zo bekend als bijvoorbeeld de roze reputatie van Amsterdam – misschien omdat mensen bij het frisse pastelkleurige Alpen-imago van de Beierse hoofdstad automatisch aan braaf conservatisme denken. Ten onrechte. De ‘Deutsche Eiche’, en ja, die naam is ironisch bedoeld, staat in die traditie centraal. Andreas, al 23 jaar barman, is er trots op, maar met deze actie kan hij niet zoveel. ‘Wat een ophef en over een week is iedereen het weer vergeten’, voorspelt hij.

Regenboogprotest bij het voetbalstadion in München. Beeld Janek Stroisch
Regenboogprotest bij het voetbalstadion in München.Beeld Janek Stroisch

Actie-via-de-achterdeur

Michael Altenbuchner van lhbti-centrum Sub ziet dat anders. ‘Ik was teleurgesteld dat het stadion niet mocht worden verlicht, maar achteraf gezien vind ik deze actie-via-de-achterdeur beter. Die is actiever. Ik sta zelf normaal ook niet vooraan om op straat voor homorechten te strijden, maar hier gaat het om universele mensenrechten die Hongarije schendt, niet om politiek zoals de Uefa beweert.’

Toch heeft statement dat München maakt ontegenzeggelijk een politieke lading. Zeker sinds EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen aankondigde Hongarije sancties te willen opleggen vanwege de omstreden wet om informatievoorziening over homoseksualiteit aan minderjarigen te verbieden.

De Uefa, zwaar onder druk, motiveerde het verbod op regenboogverlichting woensdagmisdag nog eens vanuit de ‘neutraliteit’ van de organisatie, maar plaatste wél een regenbooglogo op Twitter. Ergens ook wel weer toepasselijk, omdat de regenboog een natuurverschijnsel is dat ontstaat bij het gelijktijdig optreden van weertypes die tegenstrijdig zijn, net als de signalen van de voetbalbond.

Cultuuroorlog

Tegen half zes ’s middags neemt het aantal fans rond het stadion gestaag toe. Het merendeel van de Duitse stadionbezoekers nemen de vlaggetjes lachend mee. De meeste Hongaren daarentegen negeren de actie en houden hun ogen strak op het kleurloze stadion gericht. Gabor, een veertiger die in Nederland in de ict heeft gewerkt, zegt dat de regenboog hem ‘geen fuck’ interesseert, dat hij hier is om lekker te eten en van het voetbal te genieten. ‘Ik vind homoseksualiteit prima, maar in de slaapkamer.’

En toch blijkt de realiteit van de hier uitgevochten cultuuroorlog tussen Oost- en West-Europa, natuurlijk, genuanceerder. Een groepje Hongaarse jongens, afgaande op hun jeugdpuistjes nog minderjarig, slaat de vlaggetjes af, maar maakt duidelijk dat ze dat niet tegen homoskesuelen zijn. ‘Echt niet.’

En het is een potige man in een shirt van de Mannschaft die zich losmaakt uit zijn vriendengroep, op Emre afbeent en hem aan een punt van de grote regenboogvlag om zijn schouders naar de dichtstbijzijnde openbare afvalbak probeert te sleuren. Volgens Emre en zijn vrienden sist de man onderwijl dat ‘die vlag moet worden verbrand’. De politie, in groten getale aanwezig rond het stadion, ziet het voorval niet. Het zijn Emres teamgenoten die de man verjagen.

Later vertellen ze dat hun ‘homo-elftal’ nog steeds af en toe wordt uitgescholden, tijdens of na de wedstrijd tegen clubs in de regio. ‘Vooral als we goed spelen, want dat verwachten ze niet van homo’s.’

Moraliserende vinger

En daarmee vestigen de mannen de aandacht op de ongemakkelijke kant van deze goedbedoelde actie. Duitsland is een land dat graag een moraliserende vinger opsteekt als het vindt dat de mensenrechten in het buitenland met de voeten worden getreden. Dat problemen als racisme en homohaat ook in Duitsland aan de orde van de dag zijn, wordt dan vaak even ‘vergeten.’ Het homohuwelijk werd in Duitsland pas in 2017 ingevoerd, na veel politiek getouwtrek.

Emre en zijn voetbalkameraden winden zich op over ex-international Philipp Lahm, die in zijn onlangs verschenen boek heeft geschreven dat je als voetballer maar beter niet uit de kast kunt komen om jezelf problemen te besparen. Ze vragen ook (voor de vorm, want ze weten het antwoord) hoeveel openlijk niet-heteroseksuele voetballers Nederland telt.

Nee, ook West-Europa leeft nog lang niet altijd naar de waarden van de regenboog. Toch vinden de mannen deze actie geen lege symboliek. Een jongen met geblondeerd haar en een met regenbogen versierd mondkapje zegt: ‘dit waait vast snel over, maar er komt vanzelf een nieuwe aanleiding om de regenboog te laten zien. Alles helpt een beetje.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden