Niet iedereen in de klas wil over Charlie Hebdo praten

Hoe bespreek je in de les de aanslagen in Parijs? Als een leerling complottheorieën aanhangt of gekrenkt is, lopen spanningen soms zo op dat kinderen niet meer bij elkaar thuis komen.

Kinderen in België branden een kaarsje voor de slachtoffers Beeld anp

Veel scholen worstelen met de vraag hoe de aanslag in Parijs te bespreken met hun leerlingen. 'Docenten weten niet goed wat ze moeten doen als er dingen worden gezegd, waarmee ze het totaal niet eens zijn', zegt Heleen Bouwmans, directeur van de Stichting ABC, dat leerkrachten en docenten in Amsterdam adviseert. Ze doelt onder meer op in moslimkringen gebezigde complottheorieën - kinderen brengen die mee de klaslokalen in.

De spanning werd deze week duidelijk in Heemskerk, waar de directie van het Kennemer College een cartoon van Charlie Hebdo uit een klaslokaal liet verwijderen. Een docent had de spotprent waarop een moslim zoent met een cartoonist en waarop de tekst 'L'amour, plus fort que la haine' (Liefde, sterker dan haat) staat, in zijn klaslokaal opgehangen. Leerlingen hadden daarover geklaagd.

Volgens het schoolbestuur was de cartoon ook van buiten het klaslokaal zichtbaar. Hierdoor ontbrak de nuance die in een discussie met de klas wel zou worden gegeven. Vooral moslimleerlingen zeiden dat ze zich in hun geloof gekwetst voelden. Na verwijdering van de poster stuurde het schoolbestuur de ouders een brief met excuses. 'Vandaag is er tot onze spijt door een docent een poster opgehangen die aanstootgevend was en absoluut niet past in het beleid van de school', schreef directeur Marleen Lemstra.

Kinderen nemen complottheorieën mee het klaslokaal in

Meer Nederlandse scholen worstelen met de vraag hoe met 'Parijs' moet worden omgegaan. Docenten vinden dat lastige discussies, maar willen het onderwerp klassikaal aankaarten omdat anders gesprekken tussen leerlingen onderling de verkeerde kant op gaan. Menige islamitische leerling denkt dat de aanslagen een Israëlisch of Frans complot zijn.

'Het gaat erom het gesprek aan te gaan', zegt Hans Teunissen van de vereniging van docenten maatschappijleer (NVLM). Na terroristische aanvallen doemen er altijd complottheorieën op. 'Ik doe dan een stap terug en vraag de klas hoe het komt dat complotten vaak in verband worden gebracht met aanslagen. Dat is beter dan een discussie te beginnen.'

Beeld anp

Bespreekbaar

Stichting ABC organiseert maandag een bijeenkomst voor docenten over de vraag hoe de gebeurtenissen in Frankrijk bespreekbaar te maken in de klas. De organisatie kreeg veel meldingen van docenten over problemen in de klas. 'We merken dat er verlegenheid en angst is om het onderwerp te bespreken; docenten weten niet goed wat ze moeten doen als er dingen worden gezegd waar ze het totaal niet mee eens zijn', zegt ABC-directeur Heleen Bouwmans. Zo zijn er leerlingen die zich zo sterk met de islam vereenzelvigen, dat ze geen enkel woord van kritiek op hun geloof willen horen in de klas. Een docent mailde ABC dat de aanslagen hadden gezorgd voor dusdanige spanningen op school dat sommige kinderen niet meer bij elkaar over de vloer kwamen.


In groep 7 en 8 van de openbare basisschool Olde Nije in Leeuwarden hebben klassengesprekken over de aanslagen niet tot vervelende situaties geleid, aldus docente Petra Torenga. 'De kinderen hebben samen naar het Jeugdjournaal gekeken en er een verslag over gemaakt', zegt ze. Ook maakten ze tekeningen over de gebeurtenissen. 'Gebruik geen wapens om iets duidelijk te maken, maar je potlood of je stem', staat bij een revolver waaruit een potloodje wordt geschoten.

Koran

Ook in de lessen levensbeschouwing van Jasper Bos, docent aan de eerste en tweede klas vmbo van het Carmel College te Delden, werden tekeningen gemaakt. De leerlingen hadden sympathie voor Charlie Hebdo en maakten cartoons met het potlood als symbool voor het vrije woord. Bos vindt het jammer dat er geen moslimleerlingen in zijn klas zitten. 'Nu was het meer praten over, in plaats van praten met.'


Dat ligt anders bij het Avicenna College te Rotterdam. Op de enige islamitische middelbare school van Nederland, voortgekomen uit het Ibn Ghaldoun, is het onderwerp extra pikant, zegt rector Richard Troost. Er wordt aandacht besteed aan de cartoons en de aanslag, in mentorlessen en in lessen maatschappijleer. Docenten vertellen dat je, als je beledigd bent, altijd met pen, potlood, of woorden moet reageren. 'Dat ze de Koran goed kennen geeft hun uitspraken extra legitimiteit. Leerlingen zien dat dit gezegd wordt door iemand uit hun eigen cultuur', zegt Troost.


Sommige docenten kiezen ervoor problemen te voorkomen door de aanslagen helemaal niet te bespreken, ziet ABC-directeur Bouwmans. 'Maar we kunnen het niet negeren, ook al omdat iedereen er een mening over heeft. Sommigen vinden het een aanval op de vrijheid van meningsuiting, anderen vinden dat je moet oppassen met wat je zegt. Het gaat erom dat de druk er een beetje af gaat.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden