Reportage

Niet het laatste coronadebat, wel het laatste van de ‘oude’ Tweede Kamer

RIVM-directeur Jaap van Dissel heeft ze geteld: dit is zijn 29ste technische briefing aan de Tweede Kamer over het coronavirus, en het zal zeker niet de laatste zijn. Het is wel de laatste keer dat Hayke Veldman (VVD), Suzanne Kröger (GroenLinks), Antje Diertens (D66), Gerrit-Jan van Otterloo (50Plus) en Carla Dik-Faber (CU) de coronapresentatie van de infectioloog bijwonen. Volgende week moeten zij plaatsmaken voor nieuw gekozenen.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (rechts) en  Kamervoorzitter Khadija Arib tijdens het laatste debat over de coronamaatregelen van de Tweede Kamer in oude samenstelling. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (rechts) en Kamervoorzitter Khadija Arib tijdens het laatste debat over de coronamaatregelen van de Tweede Kamer in oude samenstelling.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Woensdagmiddag debatteert de Kamer voor het laatst in haar oude, op 17 maart weggestemde samenstelling. De Kamerleden zijn – niet voor het eerst – op zoek naar de logica achter het coronabeleid van het kabinet. SP-fractieleider Lilian Marijnissen haalt vinnig uit naar Mark Rutte. ‘Ik vraag mij af wat de minister-president bezielde, toen hij voor de verkiezingen zei: “ik hoop dat we met Pasen weer op een terrasje kunnen zitten met z’n allen.”’ Zij verdenkt de VVD-leider van opzettelijke misleiding van de kiezer. ‘Was de premier bevangen door verkiezingskoorts? Want na de verkiezingen blijkt opeens dat er nog helemaal niks kan’, constateert Marijnissen.

Perspectief

Ze is niet de enige die Rutte opportunistisch optimisme aanwrijft. Denk-Kamerlid Farid Azarkan: ‘De persconferentie van de premier had gisteren een stuk korter gekund. Hij had gewoon kunnen zeggen dat hij alles wat hij voor de verkiezingen beloofde, niet ging uitvoeren.’ Vlak voor de verkiezingen boden Rutte en minister De Jonge (Volksgezondheid) het Nederlandse volk nog perspectief op een spoedig einde van de lockdown, inclusief gedeeltelijke opening van de horeca, winkels en hoger onderwijs. Dit terwijl de besmettingscijfers toen al zichtbaar de verkeerde kant op gingen.

Rutte en De Jonge voorzagen hun hoopvolle boodschap wel van allerlei voorbehouden. Helaas gaan zulke nuances het ene oor in, het andere uit, weten gedragsexperts. Het publiek onthoudt alleen de positieve boodschap, want dat is wat de mensen willen horen. Het scheppen van verwachtingen die niet worden waargemaakt creëert dus alleen maar teleurstelling en verwarring.

Toch doet rasoptimist De Jonge het dinsdag wéér: hij stelt studenten in het vooruitzicht dat hogescholen en universiteiten vanaf 26 april weer een dag per week fysiek onderwijs zullen geven. Onder twee voorwaarden: dat het aantal besmettingen die versoepeling toelaat en dat studenten en docenten preventief getest kunnen worden. Die voorbehouden raken in de berichtgeving ondergesneeuwd en zijn dus vermoedelijk psychologisch niet ‘geland’ bij de doelgroep.

Ook de Tweede Kamer kan het niet meer volgen. Neem de avondklok. Die wordt verschoven van negen naar tien uur ’s avonds. FvD-Kamerlid Wybren van Haga verwijt de premier inconsequent te zijn. ‘U heeft eerder zélf gezegd dat een avondklok na negen uur ’s avonds geen zin heeft, omdat de maatregel dan te weinig effect zou hebben.’ Rutte antwoordt dat het vanaf zondag - na het ingaan van de zomertijd - ’s avonds langer licht blijft. De politie en de burgemeesters hebben het kabinet daarom gevraagd het aanvangstijdstip van de avondklok te verschuiven tot na de schemering, omdat de maatregel anders niet te handhaven zou zijn. Van Haga: ‘Dat vind ik een rare onderbouwing. Het is een gelegenheidsargument.’

Lobby

Niet voor het eerst bepaalt een of andere lobby het coronabeleid, in plaats van de adviezen van Jaap van Dissel en andere virusexperts. Dat gebeurde ook al bij het eerst sluiten, en daarna weer openen van de scholen. En bij het besluit een mondkapjesplicht in openbare gebouwen in te voeren. Rutte vertelde de Tweede Kamer in januari inderdaad dat een avondklok na negen uur niet zinvol is. Dat was namelijk de mening van Van Dissel. Maar nu de politie en burgemeesters er tegenop zien om op mooie lenteavonden volle parken en stranden schoon te vegen, maakt het kabinet plotseling een andere afweging.

Gedragsexperts mopperen woensdag tegen de NOS dat zulke onlogische redeneringen het maatschappelijk draagvlak ondermijnen. Mensen nemen de oproepen van Rutte om de regels na te leven minder serieus, omdat ze zien dat het beleid inconsequent is.

Tijdens het Kamerdebat meldt het RIVM dat het aantal besmettingen weer boven de 7.500 ligt, wat past in een ‘sterk stijgende trend’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden