Column

Niet heel Oude Pekela heeft er genoeg van

De demonstratie was georganiseerd door een groepering die 'xenofobie en nationalisme wil aanwakkeren'.

Demonstranten in Oude Pekela protesteren tegen het AZC.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De Volkskrant heeft afgelopen week een slechte beurt gemaakt in Pekela, vindt een reeks lezers uit de Groningse gemeente. Natuurlijk is er iets aan de hand in Oude Pekela, ze zijn de laatsten om dat te ontkennen. Deze week nog zijn er asielzoekers gearresteerd in verband met winkeldiefstal, er zijn spanningen rond het azc. Maar de weergave van deze 'maatschappelijke onrust' in de krant van maandag - en zondag al op de site - is volgens deze Pekelders gebaseerd op 'feitelijke onjuistheden, aannames en generalisaties'.

Een lezer verwijst naar een inwonersbijeenkomst die maandagavond werd gehouden over de herverdeling van onder andere Pekela. 'Er waren circa honderd mensen bijeen', mailt hij, 'allen spraken schande over het artikel'. Een gemeentewoordvoerder bevestigt dat iemand het stuk voor de zaal omhoog hield en dat mensen boos reageerden. 'De aanwezigen waren het erover eens dat dit artikel geen recht doet aan de werkelijke situatie.'

Alle Pekelders xenofoob?

Daar hebben de Pekelders zonder meer een punt. De bezwaren richten zich zowel op de aankleding (koppen en intro's) als op de inhoud van de reportage over de demonstratie tegen het azc afgelopen zaterdag. 'Oude Pekela heeft er genoeg van' en 'Volkswoede', kopte de papieren krant. De site meldde: 'In Oude Pekela weten ze één ding heel zeker: asielzoekers deugen niet'. Daarmee wordt de suggestie gewekt 'dat veel, zo niet alle Pekelders xenofoob zijn', schrijft een lezer. 'Het is nogal wat, om dat een gemeenschap van ruim achtduizend mensen aan te wrijven. Helaas volgt in de tekst geen onderbouwing, enkel anekdotisch bewijs in de vorm van citaten.'

De koppen lijken vooral gebaseerd op een constatering in het stuk. 'Het bevestigt wat veel inwoners denken: die lui deugen niet', waarmee naar asielzoekers wordt verwezen. In plaats van 'inwoners', had hier eigenlijk 'betogers' moeten staan.

Aanleiding voor een verhaal over Oude Pekela was het noodbevel dat de burgemeester eerder (op 14 september) had afgekondigd voor een gebied rondom het azc, vertelt de chef. Op Facebook was een oproep geplaatst aan 'een ieder die het ook zat is dat de azc'ers hun gang maar kunnen gaan' te verzamelen op een parkeerterrein niet ver van het azc. Het nieuws werd verwerkt in een verhaal op vrijdag over onlineverzet dat zich verplaatst naar de straat. Daarnaast besloot de redactie een verslaggever naar de geplande demonstratie te sturen, er broeide iets, dat wilde ze niet missen. De regiocorrespondent bleek zaterdag niet te kunnen, waarop de weekendverslaggever ad hoc moest afreizen.

Zij kreeg de opdracht de betoging en de daar tentoongespreide gevoelens te beschrijven. De reportage begint met Marcel (31), die weliswaar een van de organisatoren is, maar niet met zijn achternaam in de krant wil (het stuk meldt niet waarom). 'Zijn aanhang, die goeddeels bestaat uit leden van het Kameraadschap Noord-Nederland, schuwt extreemrechtse symbolen deze middag niet', aldus het artikel. Daaruit kan de goede verstaander wellicht opmaken uit welk hout de leden zijn gesneden, het ware beter geweest deze achtergrondinformatie ronduit te vermelden.

Kameraadschap Noord-Nederland - die in verschillende plaatsen tegen azc's protesteert - 'kan worden beschouwd als een extreemrechtse groepering', antwoordde minister Plasterk in mei op Kamervragen. 'De groep komt namelijk voort uit de neonazistische groepering Blood & Honour. Kameraadschap Noord-Nederland tracht met demonstraties naar aanleiding van de verhoogde instroom van asielzoekers xenofobie en nationalisme in Nederland aan te wakkeren.'

De 31-jarige Marcel uit de reportage is in de regio een bekende figuur van neonazistische signatuur. Zo beëindigde de politie eerder dit jaar zijn verjaardagsfeest in een ontmoetingscentrum, omdat het in feite om een neonazifestival zou gaan. Verschillende lokale media schreven erover.

Nauwkeuriger geduid

De krant 'speelt niet alleen extreemrechts in de kaart door buitenproportioneel veel aandacht te geven aan een piepklein clubje neonazi's', verwoordt een lezer een breed gedeeld verwijt, maar suggereert ook dat 'de mening van de neonazi's representatief is voor die van de gemiddelde Pekelder'.

Dat was - uiteraard - niet de bedoeling van de verslaggever. Zij wilde vooral duidelijk maken dat het de aanwezigen te doen is om de gemeente, 'die niets voor de inwoners, maar alles voor de asielzoekers doet'. Dat sentiment zit ook nadrukkelijk in de reportage, maar dit neemt niet weg dat de betogers nauwkeuriger geduid hadden moeten worden.

Deze rubriek valt nu enigszins hinderlijk in herhaling, want op 20 februari ging het hier ook al over azc-verzet: 'Bezorgde burgers of extreemrechts?' Ook toen was in een weekendreportage over een anti-azc-betoging een anonieme zegsman opgevoerd die een neonazistische achtergrond had. Ook toen doken extreemrechtse figuren op met een gematigd verhaal. Dat is strategie, vertelde een deskundige, en 'daar gaat het mis in de media. Er wordt weinig kritisch doorgevraagd.'

De krant van maandag 19 september.

De voornaamste conclusie destijds: 'Het zou goed zijn als een vaste verslaggever het azc-verzet volgt en onderzoekt. Die kan het kaf van het koren scheiden: gaat het om bezorgde burgers, lokale inwoners die ontsporen, radicaal rechts of extreemrechts? Het voorkomt dat bezorgde burgers over een kam worden geschoren met neonazi's en dat extreemrechts zijn aspiraties verdoezelt (hoewel extreemrechtse individuen natuurlijk ook bezorgde burgers kunnen zijn en bezorgde burgers extreemrechtse sympathieën kunnen hebben).'

De leiding constateert achteraf dat een andere aanpak van de onrust in Oude Pekela beter had uitgepakt, en dat het stuk kritischer begeleid had moeten worden.

Het is überhaupt de vraag wat de journalistieke meerwaarde is van een reportage over een voorspelbare anti-azc-demonstratie. Wel levert zo'n betoging materiaal op voor diepgravender verhalen. Neemt het aantal anti-azc-clubs van neonazistische snit toe, groeit hun aanhang?

En wat is nu het werkelijke verhaal van Oude Pekela, dat al jaren een azc herbergt? Stopt de gemeente onwelvallige zaken in de doofpot? Waarom vindt de burgerwacht (niet te verwarren met de burgerwachtbeweging Soldiers of Odin, zoals in de reportage gebeurde) weerklank? Wat vertellen scholen en vrijwilligers die asielzoekers helpen? Hoe gaan dorpsbewoners om met extreemrechtse organisaties die 'onze terechte zorgen kapen', zoals een lezer mailt, en die de 'maatschappelijke onrust' alleen maar lijken te vergroten?

Het laatste woord is aan een lezer uit Pekela: 'Over alle smaken is een eenzijdige reportage te maken. De kunst is om dat niet te doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden