Reportage

Niet geloof maar maïs bepaalt stem in conservatief Iowa

Maandag beginnen in Iowa de voorverkiezingen in de race naar het Witte Huis. Gelovige boeren slaan het christelijke stemadvies in de wind. Goed nieuws voor Trump?

'Het is een raar jaar. Regen op sneeuw.' Sioux County (Iowa) kiest eens niet voor een diep gelovige kandidaat tijdens de Republikeinse voorverkiezingen.Beeld afp

De met smurrie besmeurde Suzuki ruikt naar aarde en mest en achterin ligt een dood varken, maar voorin zit Natalie TeGrootenhuis in een zondagse jurk met hakken achter het stuur. Ze stuurt het wagentje slippend over het erf - onder de sneeuw komt de modder tevoorschijn, het land laat zich weer zien in Iowa. 'Regen op sneeuw', zegt ze. 'Het is een raar jaar.'

TeGrootenhuis (21) is een boerendochter in Newkirk, in het noordwesten van Iowa. Dit gebied, Sioux County, is het conservatiefste deel van de staat, en de op één na conservatiefste provincie van Amerika. Wijds boerenland. Gereformeerd boerenland. Ongeveer de helft van de inwoners stamt af van Nederlanders die, op de vlucht vanwege hun geloof, uiteindelijk hier terechtkwamen, op de groene glooiingen net ten oosten van de Missouri rivier.

In het nabijgelegen Orange City staat een windmolen en er zijn winkels met trapgeveltjes, zoals slagerij Woudstra, waar je poffertjesmix kunt kopen en komijnekaas. 'Gods land', had een zoon van de streek, Bob Vander Plaats, in Iowa's hoofdstad Des Moines gezegd. 'En we menen het.'

Dat bij de Republikeinse voorverkiezingen zo vaak een diep gelovige christen uit de bus komt rollen, is te danken aan de bewoners van deze contreien. Rick Santorum in 2012, Mike Huckabee in 2008, Gary Bauer in 2000 en Pat Buchanan in 1996 (in 2004 waren er geen Republikeinse voorverkiezingen, toen ging George W. Bush op voor zijn tweede termijn): het zijn altijd de evangelische fanatiekelingen die hier winnen, en daarmee heel Iowa.

Presidentskandidaat Ted Cruz.Beeld epa

Nog liever Trump

Normaal gesproken zou het nu dus Ted Cruz moeten worden, de volbloed christelijke conservatief, de man van geloof en grondwet. En je ziet hier ook wel wat bordjes met zijn naam in de sneeuw geprikt, je hoort de advertenties op de radio, en je hoort het uit de mond van de invloedrijke Republikein Bob Vander Plaats, bestrijder van abortus en het homohuwelijk, die achter Cruz is gaan staan. Vander Plaats is de Republikeinse kingmaker. Als hij een kandidaat steunt is het bekeken, normaal gesproken. Maar het is een raar jaar.

'Ik ga niet op Ted Cruz stemmen, en vind dat geen enkele boer op Cruz moet stemmen', zegt TeGrootenhuis, een gereformeerde afstammeling van negentiende-eeuwse immigranten. 'Dan nog liever Trump.' De reden is typisch Iowa. Maïs. Je ziet nu alleen de stoppels in de sneeuw rond de boerderijen van Newkirk en Orange City, maar in de zomer golft het hier over de heuvels. Behalve voor veevoer en brandstof voor de kachels wordt het ook verwerkt tot ethanol, en bijgemengd in de benzinetanks.

Oliemaatschappijen zijn volgens de Renewable Fuel Standard verplicht een bepaalde hoeveelheid af te nemen. En daar wil Cruz vanaf. Geen overheidsbemoeienis voor Cruz. Laat de markt zijn werk doen, vindt de Texaanse senator, een standpunt dat wordt gedeeld door de Texaanse olieindustrie. Wie weet willen de mensen dan zelfs méér ethanol in hun tank, is het argument waarmee hij de maïsboeren heeft willen geruststellen.

Stemadvies: Ted Cruz

Het stemadvies van een conservatieve lobbyclub in Iowa: Ted Cruz. Die is tegen abortus en het homohuwelijk. Lees hier het interview Bob Vander Plaats

De invloedrijke Republikein Bob Vander Plaats.

Maïsgerelateerd stemgedrag

Maar de maïsboeren zijn niet gerustgesteld. Er is zoveel maïs in deze staat - daar moet iets mee gebeuren. 'Als producenten willen wij dat het gebruik van maïs zo veel mogelijk wordt gepromoot', zegt Bruce Rohwer, voorzitter van de regionale maïsboerenvereniging, een paar dorpen verderop. 'De veestapel groeit niet meer, is maar een bepaalde vraag naar varkensvlees in het land. De maïs moet ergens anders heen.'

Hoe meer toepassingen, hoe meer vraag, hoe hoger de prijzen. Een paar jaar geleden bracht maïs bijna 8 dollar per bushel (schepel) op, nu is het 4 dollar. 'Een dollar lager, en je haalt 15 miljard dollar uit de Amerikaanse economie', zegt Rohwer. 'Dat is niet alleen slecht voor de boeren. Ook voor toeleveranciers. Vraag die jongens in Waterloo, waar John Deere 45 man moet ontslaan. Vraag het in Williamsburg, waar de landbouwwerktuigenfabriek Kinze tweehonderd man heeft ontslagen.

We hebben alle toepassingen nodig die je kunt bedenken.' En dan is ethanol ook nog eens goed voor het klimaat, zegt Rohwer, achter wiens boerderij het grootste windpark van Iowa begint. Twijfels over het klimaatnut van deze biobrandstof zijn een spookverhaal van de olielobby, zegt hij. 'Voor ethanol wordt geen oerwoud gekapt.' Met andere leden van zijn lobbyclub heeft hij het maïsgerelateerde stemgedrag in kaart gebracht van de presidentskandidaten die al volksvertegenwoordiger zijn geweest. En dan komt Ted Cruz er belabberd uit. 'Hij faalt miserabel', zegt Rohwer. 'Wij vinden het maïsstandpunt het allerbelangrijkste van een kandidaat.'

Andere moraal

Dan kan Cruz nog zo'n goede christen zijn, zoals hij zaterdagavond in het nabijgelegen Sioux City weer belijdt, voor een paar honderd man. Geloof en grondwet lopen dwars door elkaar heen, voor hem en zijn aanhang. 'Alle mensen zijn gelijk geschapen!', citeert het publiek massaal op commando de grondwet. 'En wat heb je daarvoor nodig?' 'Een schepper!' 'Zijn geloof is niet het enige wat belangrijk is', zegt TeGrootenhuis zondagochtend.

Ze is net naar de kerk geweest, even verderop in Hospers, een stadje gedomineerd door drie kerktorens en de zilveren cilinders van een grote ethanolfabriek. 'Ja, ik ben christen. En Trump houdt er misschien wat andere moraal op na. Maar wat hij gelooft moet hij zelf weten. Maar hij gelooft in ethanol, dat weet ik wel.' Zelf zal ze op Marco Rubio stemmen. 'Maar ik kan me goed voorstellen dat anderen hier voor Trump gaan.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden