Niet een, maar drie heupoperaties

Vroeger kwam de ouderdom met gebreken, nu willen ouderen bij klachten eerder onder het mes. Dat leidt tot meerdere operaties, waar er eerst maar één nodig was....

Als een zestiger zijn computerscherm niet meer zo goed kan lezen, zegt de ziekenhuisdirecteur, vraagt hij meteen om een staaroperatie. Senioren die vanwege knieproblemen niet meer dagelijks kunnen tennissen, zegt de orthopeed, vragen hun huisarts om een verwijsbriefje. Maar ook na een operatie gaan knieën, heupen en ogen niet oneindig lang mee: wie ook op bejaarde leeftijd zijn hobby's wil blijven beoefenen, zal nog vaker onder het mes moeten.

En zo ontstaan eindeloze wachtlijsten. Met de miljoenen guldens die de ziekenhuizen de afgelopen jaren hebben gekregen uit het wachtlijstfonds hebben ze weliswaar veel patiënten geholpen, maar die meerproductie, constateert onderzoeksbureau Prismant, heeft slechts de meervraag opgevangen. De patiënten die er via de achterdeur uit gaan, komen er door de voordeur net zo hard weer bij.

Oorzaken: er kan steeds meer en patiënten willen ook steeds meer. 'We nemen geen genoegen meer met leeftijdsgebonden ongemakken', zegt E. Roscam Abbing, hoogleraar sociale geneeskunde in Nijmegen. 'Dat kun je negatief omschrijven als consumentisme: we weigeren te accepteren dat de ouderdom met gebreken komt en willen alles kunnen blijven doen. Maar een nieuwe heup of lens is wezenlijk voor de kwaliteit van het leven.'

Een staaroperatie, zegt de woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), werd vroeger pas uitgevoerd als de ogen van de patiënt 'rijp' waren: als hij zo goed als niets meer kon zien. 'Nu opereert de oogarts veel, veel eerder. Dat kan ook makkelijker, want het is een dagbehandeling, in drie kwartier gepiept.' Gevolg: er ontstaat een 'tweede orde-effect'. Tien jaar na de eerste operatie is vaak een nieuwe ingreep nodig. De wachtlijst houdt zo zichzelf in stand.

Meer geld is de oplossing, denkt de NVZ. De koepelorganisatie eist 1,4 miljard extra voor betere arbeidsvoorwaarden van specialisten en verpleegkundigen, opleidingen en automatisering. De premies moeten omhoog, zegt de woordvoerder: 'Uit NIPO-onderzoek is gebleken dat er best 50 gulden per maand bij kan.' Roscam Abbing waarschuwt dat de geldkraan niet eindeloos moet worden opengezet. 'We moeten oppassen dat alle miljoenen niet in de arbeidsvoorwaarden verdwijnen. De beste remedie tegen personeelstekort, zeg ik cynisch, is een verslechtering van de economische situatie.'

Ziekenhuizen moeten keuzes durven maken tussen specialismen, vindt hij. Meer geld voor bijvoorbeeld orthopedie en oogheelkunde, zodat daar de lange wachtlijsten kunnen worden weggewerkt. Daarnaast is betere informatievoorziening nodig. 'Slechts een deel van de ziekenhuizen vermeldt de wachtlijsten op internet. Het is een bloody shame dat de academische ziekenhuizen niet meewerken.'

En huisartsen, vindt Roscam Abbing, moeten eerst de wachtlijst checken voordat ze een patiënt doorverwijzen. Volgens het Prismant-rapport anticiperen huisartsen nogal eens op de wachtlijsten door hun patiënten bij een opspelende kwaal alvast door te verwijzen. Zodat ze aan de beurt zijn als het echt nodig is. Daardoor staan patiënten onnodig lang op de lijst.

Verzekeraars zien vooral heil in creativiteit en betere bedrijfsvoering. 'Er is geen prikkel om naar oplossingen te zoeken', zegt de woordvoerder van Delta Lloyd. 'Ziekenhuizen met goede ideeën zijn welkom, maar die hebben zich hier niet gemeld.'

En de luchtbrug naar het Spaanse Alicante dan? 'Een zeer innovatieve oplossing, maar niet ideaal', vindt Delta Lloyd. 'Kunst- en vliegwerk totdat het knellendste probleem is opgelost: tekort aan verpleegkundig personeel.' Een noodverband, zegt de woordvoerder van zorgverzekeraar CZ. 'De meeste patiënten willen toch in eigen land geholpen worden.' Symptoombestrijding, vindt de NVZ, en systeemondermijnend bovendien: het geld is beter op zijn plaats in de ziekenhuizen zodat ze verpleegkundigen meer kunnen betalen.

Ook het afremmen van het consumentisme zien de ziekenhuizen niet als oplossing. De NVZ-woordvoerder: 'Gezondheid is essentieel voor de kwaliteit van het bestaan. Het is niet aan ons om te beslissen over zo'n existentiële kwestie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden