Nieuws Welvaart

Niet alleen economie groeit, ook 'brede welvaart' neemt toe

Niet alleen de Nederlandse economie groeit als kool, ook de ‘brede welvaart’ stijgt. De gezonde levensverwachting neemt toe, net als de veiligheid en het vertrouwen van Nederlanders in hun medemens. 

Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat, tijdens de presentatie van de eerste Monitor Brede Welvaart door het CBS aan de Tweede Kamer. Foto ANP

Aan die voorspoed hangt wel een prijskaartje. Zo worden volgende generaties opgezadeld te worden met minder natuur en een slechter klimaat. Dat blijkt uit de allereerste Monitor brede welvaart die het CBS woensdag heeft gepresenteerd. Het onderzoek schetst een overwegend zonnig beeld van Nederland. Ook in vergelijking met andere Europese landen is het er goed toeven. Dat geldt vooral voor hogeropgeleiden. Zij zijn aanzienlijk rijker, gezonder en tevredener dan laagopgeleiden en Nederlanders met een niet-westerse achtergrond. Alleen van criminaliteit zijn zij relatief vaker slachtoffer.

De ‘brede welvaart’ wordt voortaan elk jaar besproken door politiek Den Haag in het kader van Verantwoordingsdag. Daarmee kan het een vast politiek ritueel worden. Het is bedoeld als aanvulling op het dominante bruto binnenlands product. Die maatstaf ligt onder vuur. Zo zou een terroristische aanslag het Nederlandse bbp doen groeien, vanwege de extra uitgaven aan herstelwerkzaamheden, veiligheid en zorg. Met een werkelijke welvaartsstijging heeft dat weinig te maken.

Anders dan het bbp kijkt de brede welvaartsmonitor ook verder dan het ‘hier en nu’. Het CBS heeft ook in kaart gebracht in hoeverre onze huidige welvaart een wissel trekt op andere landen en latere generaties. Die voorspoed – eerder deze week werd bekend dat de consumptie van Nederlandse huishoudens het hardst gegroeid is in 17 jaar tijd – blijkt niet gratis. Zij gaat volgens het CBS ten koste van natuur en klimaat voor toekomstige generaties. Ook leunt de Nederlandse economie zwaar op grondstoffen uit de minst ontwikkelde landen.

Wildgroei aan maatstaven 

Uit onvrede met het bbp is de afgelopen jaren een wildgroei aan andere maatstaven ontstaan. Van de Britse Happy Planet Index (lijstaanvoerder: Costa Rica, op de voet gevolgd door Mexico) tot de Sustainable Development Goals aan de hand waarvan de Verenigde Naties de wereldwijde vooruitgang willen stimuleren.

Het CBS is niet over een nacht ijs gegaan bij het opstellen van haar eigen alternatief. In plaats van één kerngetal worden, op het risico van een grabbelton af, niet minder dan 21 ‘brede-welvaartstrends’ bijgehouden. Slechts drie daarvan toonden de afgelopen acht jaar een negatieve ontwikkeling. Meer Nederlanders hadden overgewicht, het oppervlak aan beschermde natuurgebieden liep terug en de tevredenheid met de vrije tijd nam af.

In een reactie aan de Tweede Kamer spreekt minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) van een waardevol onderzoek, ‘omdat het van belang is om naar meer dan het bbp alleen te kijken’. Tegelijkertijd zet hij vraagtekens bij de wijze waarop het CBS de invloed van de Nederlandse economie op het buitenland berekent. ‘De vraag is of gestegen en relatief hoge importen van biomassa en fossiele energiedragers zo negatief gewaardeerd moeten worden als in de Monitor gebeurt. Deze handel in grondstoffen heeft namelijk ook positieve effecten op economische groei en werkgelegenheid voor de landen van herkomst.’

GroenLinks-Kamerlid Rik Grashoff, voorzitter van de tijdelijke commissie Breed welvaartsbegrip, uit wiens koker het idee voor de Monitor komt, toont zich voorzichtig tevreden. ‘Dit is wat we wilden. Maar we zijn pas op de helft. Veel hangt af van wat hier de komende jaren mee gaat gebeuren en hoe serieus de Tweede Kamer het debat neemt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.