Niet alcohol is het probleem, maar de ordehandhaving

Er zal dit weekend heel wat zijn afgevloekt door de zeebonken. Vanwege misdragingen door enkelen werd voor de hele marinevloot een alcoholverbod uitgevaardigd....

Van onze verslaggever Noël van Bemmel

De vice-admiraal is boos. ‘De maat is vol!’, schrijft de commandant zeestrijdkrachten Jan Willem Kelder in zijn personeelsblad Alle Hens. Hij stelt vast dat de inkt van een rapport over seksuele intimidatie, dronkenschap en drugsgebruik binnen de krijgsmacht nog niet droog was, of mariniers gedragen zich in Noord-Noorwegen ‘op schandelijke wijze’. De imagoschade voor de marine, stelt hij, is enorm.

Omdat bij al die incidenten overmatig alcoholgebruik een voorname oorzaak was, heeft Kelder de vloot tot nader order drooggelegd. Aan wal mag ook niet meer worden gedronken tijdens ‘dienstverrichtingen’. De maatregel geldt tot nader order, want een werkgroep komt eind dit jaar nog met voorstellen om ongewenst gedrag binnen de hele krijgsmacht te bestrijden.

Maar is een alcoholverbod de oplossing? Al meer dan vierhonderd jaar is het gezellig op de Nederlandse oorlogsschepen. Tot 1905 hadden matrozen ouder dan twintig jaar nog recht op een oorlam: ’s ochtends en ’s middags een borrel jenever of iets anders sterks. Cornelis Tromp moest zwemmen voor zijn leven toen hij zich in 1652 tijdens de eerste Engels-Nederlandse oorlog liet verrassen door een Britse enterploeg omdat hij zijn roes aan het uitslapen was.

Tot afgelopen vrijdag gold de three can rule: drie blikjes bier per dag per persoon. Het voornaamste probleem daarvan is dat matrozen die minder drinken niet te beroerd zijn hun rantsoen door te geven. Daar komt bij dat de baksoudsten niet geneigd zijn op te treden tegen collega’s die zich misdragen. Deze functionarissen zijn de laatste jaren jonger worden: 20 jaar is te jong om feestgangers terecht te wijzen.

Het sluiten van de tap wijst eerder op een ordehandhavingsprobleem dan dat de tienduizenden werknemers van de marine plotseling niet meer tegen alcohol kunnen. Dat ziet Kelder ook. Dit verbod is dan ook niet meer dan een voorproefje. Een speciale werkgroep bereidt al een halfjaar tegenmaatregelen voor. Meer toezicht en meer verboden vormen de kern van die plannen. Nog een teken aan de wand: op een grote marinekazerne werden de kasten van alle manschappen voor het eerst in lange tijd weer geïnspecteerd. Een voorstel voor urinecontroles onder marinepersoneel is in de maak.

De vice-admiraal schuwt draconische maatregelen niet, om het imago van de marine te beschermen. Die aanpak levert echter scherpe kritiek op van dezelfde vakbonden die het in eerste instantie opnamen voor de slachtoffers van wangedrag. ‘Je kunt niet iedereen straffen, als een paar zich niet kunnen gedragen’, zegt voorzitter Wim van den Burg van het AFMP.

Voorzitter Jean Debie van het VBM/NOV beschouwt het verbod als een teken van onmacht. ‘De marineleiding is kennelijk niet in staat de eigen mannen en vrouwen in het gareel te houden.’ Het is buitenproportioneel, stelt hij, dat niemand nog een biertje kan drinken onderweg van Curaçao naar Den Helder, omdat een klein deel van het personeel zich misdraagt. Beide vakbonden signaleren dat het leiderschap op lager niveau tekort schiet en dat de admiraliteit vooraal dáár meer energie in moet steken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden