Nieuws

Niet al te ambitieus loonplan verder afgezwakt: EU-landen moeten met ‘fatsoenlijk’ minimumloon komen

De EU legt voor het eerst bindende criteria vast voor een adequaat wettelijk minimumloon. Bij de vaststelling ervan moeten lidstaten de kosten van het levensonderhoud meewegen, alsook de gemiddelde loonontwikkeling en de arbeidsproductiviteit. De lidstaten bepalen zelf de precieze hoogte van het minimumloon.

Marc Peeperkorn
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie die vorig jaar een plan voor minimumlonen presenteerde waar noordelijke lidstaten, waaronder Nederland, fel op tegen waren. Beeld EPA
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie die vorig jaar een plan voor minimumlonen presenteerde waar noordelijke lidstaten, waaronder Nederland, fel op tegen waren.Beeld EPA

Met het politieke akkoord dat de EU-landen maandag bereikten, werd het toch al niet al te ambitieuze voorstel van de Europese Commissie afgezwakt. Niettemin is PvdA-Europarlementariër Jongerius ‘blij’ dat er überhaupt een standpunt van de lidstaten is. Door verdeeldheid tussen Noord (met Nederland, Denemarken, Zweden en Finland bovenop de rem) en Zuid, dreigde het minimumloonvoorstel te belanden op het sociale kerkhof van de EU. Jongerius zegt dat het parlement het voorstel weer zal aanscherpen. ‘Ik heb ontzettende zin in die knokpartij.’

Eén Europees minimumloon is onmogelijk, gezien de grote verschillen in welvaart tussen de lidstaten. Daarom presenteerde de Commissie in oktober vorig jaar alleen het plan voor gezamenlijke criteria die bepalen wat een fatsoenlijk minimumloon is. De Commissie wilde dat in elk geval de koopkracht (wat kan ermee gekocht worden), de gemiddelde loonontwikkeling en de arbeidsproductiviteit een rol zouden spelen. Daarnaast moesten landen waarin de dekkingsgraad van cao’s op minder dan 70 procent ligt, een actieplan opstellen hoe dat op te krikken.

Nederland, Denemarken, Zweden en Finland trokken fel van leer tegen dit plan. Den Haag omdat het geen verandering wilde van het Nederlandse systeem; Kopenhagen, Stockholm en Helsinki uit vrees dat hun ruime sociale stelsels op de helling zouden gaan. Zuidelijke landen op hun beurt eisten scherpere criteria met percentages over de hoogte van het minimumloon.

Pittig

Na een jaar van zeer pittige onderhandelingen hebben de noordelijke lidstaten aan het langste eind getrokken. Aan het Commissievoorstel is toegevoegd dat de lidstaten zelf ‘het belang en relatieve gewicht’ van de criteria mogen bepalen. Kwantitatieve criteria die Spanje, Italië en Portugal graag wilden (minimumloon moet minstens 50 of 60 procent van het gemiddelde loon zijn) kwamen maandag überhaupt niet meer ter sprake.

Uiteindelijk stemden alleen Denemarken en Hongarije tegen, beide omdat ze vinden dat het minimumloon geen zaak van de EU is. Duitsland onthield zich van stemming omdat de nieuwe regering (die het minimumloon gaat verhogen) er nog niet zit. Oostenrijk onthield zich eveneens van stemming. Den Haag stemde wel in omdat volgens betrokkenen de nu voorliggende tekst voor het Nederlandse minimumloon geen gevolgen zal hebben.

Jongerius meent dat Den Haag zich hierop verkijkt. Volgens de PvdA-politica is zelfs de nu afgezwakte tekst ‘een stok in handen van de vakbonden’ om een hoger minimumloon af te dwingen. Daarnaast moeten de lidstaten het nu eens worden met het Europees Parlement en dat zet alles op alles om het voorstel te versterken.

Het parlement koerst aan op bindende kwantitatieve criteria over de hoogte van het minimumloon. Daarnaast wil het dat cao-afspraken (die tot hogere minimumlonen leiden) meer worden gepropageerd in de Europese Unie. Jongerius hoopt komend voorjaar op een definitief akkoord.

Volgens de Commissie beschermen de huidige minimumlonen onvoldoende tegen armoede. In 2018 zat 9,4 procent van de werkenden in Europa onder de armoedegrens. Dat percentage is door de coronacrisis zeker niet lager geworden. Deze week komt de Commissie met een voorstel om de positie van flexwerkers te verbeteren.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden