Column

Niemand wilde koffie drinken met Janmaat

Het zijn niet alleen halvegaren die zich met terugwerkende kracht zorgen over Janmaat maken.

Hans Janmaat (R) houdt een toespraak na een demonstratie van de Centrum Democraten. De partij werd in 1984 opgericht door Janmaat en was een afsplitsing van de Centrumpartij. Beeld anp
Hans Janmaat (R) houdt een toespraak na een demonstratie van de Centrum Democraten. De partij werd in 1984 opgericht door Janmaat en was een afsplitsing van de Centrumpartij.Beeld anp

Kort geleden was Meindert Fennema te gast in het tv-programma Buitenhof, schrijver van het voorwoord in een boek waarin Joost Niemöller voor rehabilitatie pleit van Hans Janmaat, leider van de Centrumpartij. We moesten ons diep schamen, zei hij, voor de politieke en journalistieke behandeling die Janmaat indertijd ten deel viel.

Verder speet het Fennema dat 'de legitieme factor ras' zo'n onderschoven kindje was geworden in het debat van tegenwoordig, en ja, als je wilt weten welke kleur het beste is in criminaliteit en trommelen, kun je inderdaad niet zonder.

Fennema kennen we als communist, iets waarvoor hij sorry heeft gezegd. Als wetenschapper. En als schrijver van een biografie over Wilders, waarin hij de gaten in zijn kennis opvulde met verzinsels, mogelijk in de overtuiging dat fabuleren daarbij een legitieme factor was.

Janmaat was een racist, zei Fennema, maar bovenal een visionair, omdat hij zei wat mensen dachten, de meerderheid nu ook zo denkt, en zijn ideeën, zoals het weren van vluchtelingen, intussen regeringsbeleid zijn. Daarvan is niets waar. Mensen dachten niet zo, de meerderheid is nu geen racist, vluchtelingen worden toegelaten.

Sommige mensen storten een half leven de grootst mogelijke onzin over je uit, zeggen sorry en duiken vervolgens in een nieuwe gedaante voor je op - van uiterst links naar uiterst rechts of, zoals Diederik Stapel, van wetenschapper naar schrijver - denkend dat het nu ineens wel klopt wat ze zeggen. Als je niet luistert, reageren ze gekrenkt.

Ze moeten naar gekrenkte trots verlangen, erop azen, steeds opnieuw, net zolang tot ze zich met één hand slaan en met de andere strelen in de hoek van een lichte kamer. Vlak daarvoor zie je Brinkman, Scheringa en Moszkowicz vaak nog even in de politiek.

Het zijn niet alleen halvegaren die zich met terugwerkende kracht zorgen over Janmaat maken. Na lezing van het boek van Niemöller schreef collega Martin Sommer ook dat we ons moeten schamen voor de behandeling van Janmaat. Ze stelden hem gemene vragen, citeerden hem onjuist, dronken nooit eens koffie met hem.

Tien jaar geleden, na de moorden op Fortuyn en Van Gogh, stond het denken even lelijk op z'n kop. Toen kon je je misschien nog afvragen of Janmaat niet toch ergens een puntje had gehad. Intussen is de wereld veranderd, aan de dommen gelaten, de aanslagplegers, bedreigers en brandstichters, en weet je weer hoe het zit: Janmaat werd niet in een bruine hoek gedreven, maar erin gehouden.

Maandagavond, vlak voordat er een aanslag op de auto's van een GroenLinks-raadslid werd gepleegd, zat de nazi Constant Kusters (NVU) bij Pauw aan tafel. Een burgemeester vroeg hem of hij en zijn vrienden tijdens inspraakavonden s.v.p. iets minder hard naar vrouwen wilden schreeuwen dat ze verkracht moeten worden. Nee, zei de nazi, wees blij dat we het hierbij laten.

Ze zeggen dat je het dak moet repareren als de zon schijnt, niet dat je het dak moet lek-rehabiliteren tijdens een regenseizoen. Er zijn niet zo veel slechteriken, maar je hebt er ook maar een paar nodig als de rest zich dom en gemakzuchtig houdt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden