Niemand wil zijn vingers aan ISIS branden

Het Iraakse regerings-leger loopt weg voor de strijd tegen ISIS. Waar moet premier Maliki militaire steun zien te krijgen?

de verenigde staten

In mei verwierp de Amerikaanse regering nog een verzoek van Irak om luchtsteun te verlenen in de strijd tegen de rebellen van de Islamitische Staat in Irak en de Levant (ISIS). Dat premier Maliki zich tot de Amerikanen wendde, was wel begrijpelijk, want zij hadden hem in 2011 verboden een eigen luchtmacht te formeren. Nu moeten de Amerikanen toezien hoe de jihadisten zowel steden als kostbaar Amerikaans wapentuig in handen krijgen.

Toch was die afwijzing een begrijpelijke beslissing, meent Clingendael-expert Erwin van Veen: 'Luchtsteun had niets opgelost. Er zijn geen duidelijke frontlinies en het gevaar dat je burgers raakt is erg groot.' Bovendien wil president Obama niet weer militair betrokken raken bij Irak. De Amerikaanse opties zijn daardoor beperkt: speciale eenheden kunnen in het geheim een handje helpen en wellicht valt er wat met drones te doen. Maar daarmee schakel je enkelingen uit, niet een leger jihadisten.

undefined

europa

De EU beperkte zich woensdag tot een oproep. 'Alle democratische krachten moeten samenwerken om deze uitdaging voor de veiligheid van Irak te boven te komen', zo heette het. De Iraakse regering wordt aangeraden samenwerking te zoeken met de Koerden in het noorden van het land. De Europese landen, waarvan een aantal elf jaar geleden meededen aan de inval van Irak, houden zich verre van het strijdgewoel.

undefined

iran

De opmars van ISIS-strijders leidt niet alleen in het Westen, maar ook in Iran tot grote zorgen. Want het sjiitische bewind in Teheran heeft niets op met deze soennieten. De Iraanse president Hassan Rohani heeft laten weten dat zijn land 'zal vechten tegen het geweld en terrorisme' in het buurland, waarmee een 900 kilometer lange grens wordt gedeeld. De Iraakse premier Maliki wil zoveel mogelijk steun, maar Iran heeft ook zijn handen vol aan het stutten van het Assad-regime in Syrië. Inzet van Iraanse grondtroepen is dan ook uitgesloten, de militaire steun kan hooguit de vorm krijgen van training en inzet van speciale eenheden.

undefined

saoedi-arabië

De soennitische Saoediërs mogen dan nog zo'n hekel hebben aan de sjiitische regering in Irak, dat wil nog niet zeggen dat zij staan te juichen bij de opmars van ISIS. Want bovenal willen de Saoediërs stabiliteit in de regio om de oliehandel doorgang te kunnen laten vinden. Daarbij past geen chaotisch buurland waarin een terroristische beweging voor onrust zorgt. Tot enige betrokkenheid laat Riyad zich niet verleiden.

undefined

syrië

President Assad ziet met genoegen hoe de radicale moslims in zijn buurland huishouden. Alleen een sterke staat, bij voorkeur geleid door een sterke man, kan deze gevaarlijke terroristen het hoofd bieden, luidt zijn adagium. Om dat gevaar extra aan te zetten, liet hij radicale soennieten vrij, die met meer gematigde opstandelingen tegen zijn regime slaags raakten. ISIS vormt ook voor hem een probleem, in het oosten van zijn land, maar dat haalt het niet bij wat ze in Irak aanrichten. 'Hun opmars speelt Assad in de kaart', meent Clingendael-specialist Van Veen.

undefined

koerdistan

Meer dan de omringende landen ondervinden de Koerden in noord-Irak direct hinder van de opmars van de jihadisten, al was het maar vanwege de vluchtelingenstroom die op hun grondgebied afkomt. In reactie op de ISIS-opmars namen de peshmergas, de strijders van het Koerdische leger, donderdag het bestuur over van de belangrijke oliestad Kirkuk 'om te voorkomen dat er ook maar één ISIS-strijder binnenkomt', zo verklaarde een Koerdische kolonel. Maar onduidelijk is of de Koerden ook volop de slag met de jihadisten aan willen gaan. Vermoedelijk zullen zij zich beperken tot bescherming van hun eigen grondgebied.

undefined

turkije

De Turkse regering verklaarde gisteren dat zij geen plannen heeft voor militaire inmenging in Irak. De razendsnelle opmars van ISIS in Irak confronteert Ankara met een monster waaraan zij zelf heeft bijgedragen.

Turkije is de belangrijkste route voor buitenlandse jihadisten. Naar schatting 11 duizend buitenlanders, onder wie zo'n 150 Nederlanders, hebben zich aangesloten bij jihadgroepen in Syrie, de meesten bij Al Nusra, dat gelieerd is aan Al Qaida, of bij het nog radicalere ISIS. De strijdgroepen gebruiken Turkije niet alleen als doorvoerland voor rekruten, maar ook om wapens, munitie en voorraden aan te voeren en om gewonden te verzorgen.

De Turkse regering zag de activiteiten van de moslimextremisten de laatste jaren grotendeels door de vingers of steunde hen zelfs, omdat zij effectieve strijders zijn tegen de gezamenlijke vijand Assad. Sommigen op de conservatieve vleugel van de islamitisch georiënteerde regeringspartij AKP koesteren bovendien sympathie voor de moslimextremisten.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden