Analyse 5g-netwerk

Niemand vertrouwt Huawei, dus nationale veiligheid benaderd via een ‘landenneutrale’ aanpak

De nationale veiligheid staat voorop, stelt de Tweede Kamer donderdag tijdens het debat over de 5G-technologie. Maar niemand durft de grootste dreiging, het Chinese telecombedrijf Huawei, hardop te noemen, laat staan te weren. Liever bewandelt Nederland de Europese middenweg met een ‘landenneutrale’ aanpak.

Premier Rutte in 2015 tijdens een bezoek aan Huawei in China. Beeld ANP

‘Het heeft er alle schijn van dat economische belangen hier blindelings voorrang krijgen en daar kunnen we later spijt van krijgen.’ Deze woorden van Laura Bromet (GroenLinks) bleven donderdag hangen na een Kamerdebat over de uitrol van 5G-netwerken, waarin alle deelnemers zeiden dat de nationale veiligheid vooropstaat.

De Nederlandse veiligheidsdiensten zien namelijk grote gevaren bij het betrekken van het Chinese Huawei bij de ‘uitrol’ van 5G-technologie in Nederland. De Tweede Kamer deelt die zorg, maar wil – net als het kabinet – niet de Nederlandse positie als ‘digitaal koploper’ in Europa verliezen.

‘5G zo snel als veilig mogelijk’, vatte Sjoerd Sjoerdsma (D66) het doel samen. En een VVD-motie die oproept om nationale veiligheid ‘leidend’ te laten zijn bij de veiling van breedbandfrequenties voor 5G leek op brede steun te kunnen rekenen. Zo is er een heel woordenspel ontwikkeld waarin het begrip ‘nationale veiligheid’ domineert, om de grootste dreiging – Huawei – niet expliciet te hoeven weren.

Bananen eten

China wordt niet eens genoemd in de Kamerbrief die het kabinet er deze week over stuurde, conform de ‘landenneutrale’ aanpak van het probleem. Telecomaanbieders moeten ‘aanvullende beveiligingsmaatregelen’ nemen om de weerbaarheid tegen digitale spionage en sabotage te verhogen. Dit zal vooral gelden voor KPN en T-Mobile, die nu al ruimschoots gebruik maken van Huawei-producten. En voor wat betreft de uitrol van 5G worden ‘extra hoge eisen’ gesteld – die dit najaar worden gepubliceerd – aan leveranciers van producten en diensten en producten ‘in de kritieke onderdelen’ van het telecomnetwerk.

Wat die kritieke onderdelen zijn – dat mysterie is achter de gordijnen aan de Tweede Kamer onthuld. Het grote publiek mag kauwen op de recente uitspraak van Ericsson-topman Niklas Heuveldop dat er bij 5G geen onderscheid gemaakt kan worden tussen kern- en perifere onderdelen.

En dus beleeft politiek Nederland een digitale bewerking van een oude succesfilm: Gorillas in the Mist. Dit scenario ontrolt zich als volgt: we creëren heel veel mist, we erkennen dat daarin gorilla’s opereren, maar we spreken af dat we die niet publiekelijk benoemen. En als we er dan uiteindelijk toch mee omgaan, dan alleen om samen bananen te eten (positief) en niet om onszelf op te laten eten (negatief). Redelijk, toch?

Kruisvuur

Daarbij spelen de economische en technologische randvoorwaarden waarin Nederland voorwaarts moet met 5G een grote rol. Huawei is het verst in deze techniek en hanteert de laagste prijzen. Het weren ervan uit de bestaande telecominfrastructuur zou miljarden kosten, het uitsluiten van Huawei bij de uitrol van 5G eveneens.

Sommige experts uit de veiligheidshoek zijn daar voorstander van – maar alles wijst erop dat Nederland probeert de Europese middenweg te bewandelen, in navolging van buurlanden als Groot-Brittannië en Duitsland. Dan blijft het betaalbaar en hopen de Europeanen uit het kruisvuur van de Amerikaans-Chinese technologie-oorlog te blijven, wat ook weleens een ­illusie zou kunnen blijken te zijn.

Het is een begrijpelijke weg, maar volgens sommigen ook een stille erkenning dat het eigenlijk al te laat is om de veiligheid voorrang te geven, al doet iedereen nog zo zijn best om de tegenovergestelde indruk te wekken. ‘Hoe afhankelijk is KPN nu al van Huawei?’, zegt politiek consultant Alex Krijger. ‘Kunnen we nog wel een veilig pad kiezen? Of dansen we nu om de hete brij heen?’ Hij verbaast zich erover dat een antwoord op de ‘Chinese uitdaging’ inzake 5G alleen in kleine kring wordt besproken, terwijl het een groots, open debat vergt.

Ook het contrast met de recente overheidsban op antivirusprogramma’s van het Russische Kaspersky is opvallend. Waarom wordt er voortdurend gehamerd op de Russische dreiging op dit gebied en heerst, buiten ‘de diensten’, zo’n bedeesde stilte over China? Minister van Justitie en Veiligheid Grapperhaus zei hierover: ‘Bij Kaspersky gingen we uit van een specifieke statelijke dreiging, die ook zichtbaar werd bij de Russische spionagepoging bij het (in Den Haag gevestigde) OPCW.’

Een bizar antwoord, gezien alle rapportages hierover van de veiligheidsdiensten, maar wel veelzeggend: China is de nieuwe grootmacht, en die moet, linksom of rechtsom, omzichtig tegemoet worden getreden. De mist waarmee dat gepaard gaat, bevordert het noodzakelijke debat hierover niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden