'Niemand steekt zijn nek nog uit' Deel 3 uit een serie interviews over de economie na de crisis

Topmanagers zijn sinds de crisis banger om te verliezen dan om niet te winnen.Werknemers weten nu dat loyaliteit aan het bedrijf niet wordt beloond.

Hij ziet de verandering. De mensen die headhunter Chris de Groot naar hun nieuwe topfunctie begeleidt willen sinds de crisis een ander contract. De topmanagers dekken zich voortaan in. Ze zijn banger om te verliezen dan om niet te winnen, zegt de directeur van Financial Assets Executive Search. De oud-bankier (48) begon twaalf jaar geleden, op een zolderkamer. Daar hielp hij een middle manager aan zijn baan. Nu doet hij het topsegment: bestuurders en directieleden, voornamelijk in de financiële sector.


De mensen die daar op hoog niveau werken, willen sinds de crisis meer zekerheid: 'Wat is mijn taak en waar word ik op afgerekend?' En dat moet dan in het contract. 'Ze willen scherper geformuleerde doelstellingen, want ze hebben in de crisis gezien: het kan zo maar afgelopen zijn.'


Voorheen gingen werknemers in de zakelijke dienstverlening er blind van uit dat het bedrijf eeuwig zou groeien. 'Bestuurders en topmanagers vinden het nu belangrijker verlies te voorkomen dan winst na te streven. Dat leidt tot het mijden van risico en vervolgens verdwijnt het ondernemerschap.'


Heeft de crisis het ondernemerschap de nek om gedraaid?


'In de financiële wereld zeker. Daar durft niemand meer te zeggen dat hij de grootste wil worden. En werknemers durven hun nek niet meer uit te steken.'


Wat merkt een werkgever daarvan?


'Zijn werknemers zijn minder loyaal. Begrijpelijk, want iedereen heeft kunnen zien hoe bedrijven onderuit zijn gegaan. Sommige werknemers kochten aandelen van hun eigen bedrijf, bij wijze van pensioen. Dat zijn ze kwijt. Ze snappen nu wat de Amerikaanse socioloog Richard Sennett bedoelde toen hij zei: 'Trouw aan het bedrijf is een valstrik.' Een bedrijf verhuist naar Parijs. Ga je mee? Nee? Nou, doei.'


'Door de crisis weten veel werknemers nu: bakstenen en computers zijn niet trouw aan mij. Mensen wel. Maar je moet heel goed kijken aan wie je trouw bent binnen een bedrijf. Het is schotsje springen want de ene maakt carrière en de ander niet.'


Angelsaksische bedrijven domineren in Nederland de financiële sector. Speelt dat een rol?


'Sinds de Tweede Wereldoorlog geldt in Europa bij grote ondernemingen: privileges in ruil voor trouw. Als jij maar jarenlang blijft zitten, word je op den duur misschien gevraagd voor die seniorpositie. Niet om je kennis en kunde. Dat is een feodaal systeem: pas bij grote fouten wordt iemand uit de machtsadel gestoten.


'Het verschuift naar Angelsaksisch. Dat is: boter bij de vis en in wezen meritocratisch - capaciteit voor loyaliteit. Als je eruit vliegt is er niets aan de hand, want je hebt ook jarenlang maximaal betaald gekregen. Er is niets opgespaard. Alleen in de klassieke delen van financiële dienstverlening - betalingsverkeer, binnenlands kantorennet - heb je nog het continentale systeem van de beloning voor loyaliteit en vertrouwen. De rest is, zeg maar, Amerikaans.


'De crisis heeft een vergrootglas gelegd op de Angelsaksische cultuur en daarvan de uitwassen getoond., vooral aan de mensen die in dat continentale keurslijf zitten. Zij weten door de crisis wat bovenin vooral financieel allemaal mogelijk is.'


De crisis maakte ze hebberig.


'Maar daar hebben ze minder reden toe. Nog steeds kan een professional meer verdienen bij een Angelsaksische organisatie dan een Nederlandse, waar ze het vak in rustiger vaarwater kunnen leren. Amerikanen willen dat ik mensen weghaal bij een bedrijf zodat ze plug-and-play in hun bedrijf kunnen komen werken. Ze kopen gewoon de expertise in. Maar het beloningsverschil is wel kleiner geworden. Het was drie staat tot een, nu twee staat tot een.'


In- of exclusief bonus?


'Bonussen zijn het symbool geworden voor het verwerpelijke gedrag van topmanagers die ons in de crisis zouden hebben gestort. Karl Marx had zich gek gelachen om die bonusexcessen: in plaats van dividend voor de kapitalistische aandeelhouder gaat de winst van een bedrijf naar de werknemers, het proletariaat.


'Mijn ervaring zegt dat bonussen werken. Maar door de crisis zijn ze besmet. In New York en Londen gaan de vaste salarissen enorm omhoog en de bonussen omlaag. Daarmee zaai je de volgende crisis al, want bij de eerstvolgende recessie kun je veel moeilijker in de salarissen snijden.


'Bovendien smeren bedrijven door de crisis de bonus uit over meerdere jaren. Dat lijkt ideaal, maar het leidt tot verstarring - zeker samen met een hoger vast salaris. Als je van mensen afwil, kan dat niet meer zo makkelijk. En van zo'n langetermijnbonus krijg je, zo leert de ervaring, ongemotiveerde werknemers.'


Zijn Nederlanders wel in trek als in de financiële sector buitenlandse bedrijven de dienst uitmaken?


'Sinds de crisis hebben Nederlanders een streepje voor. Zowel de mensen die wij headhunten, als wijzelf. Buitenlandse bedrijven vinden nu dat als ze in Nederland gevestigd zijn ze ook Nederlanders in de arm moeten nemen. Ze zien nu dat Nederlandse mensen óók goed zijn.


'Er zijn hier enorme pensioengelden te beheren. Meer dan wat we met zijn allen verdienen. Geen land in de wereld heeft dat. Vóór de crisis was Nederland naïef. We vonden prioriteit geven aan onze eigen werkgelegenheid protectionisme. Uit vrees daarvoor hebben we toegestaan dat de Nederlandse zakelijke dienstverlening helemaal gedomineerd is geraakt door buitenlandse partijen. Vermogensbeheer, accountancy, consultancy, effectenhandel, fusies en overnames, en, mijn branche, executive search: grotendeels Angelsaksisch.


'Door de crisis vindt men dat minder vanzelfsprekend. Voorheen moest ik toezien hoe mijn Amerikaanse en Engelse collega-headhunters er geen probleem mee hadden landgenoten neer te zetten. Maar nu zeggen bestuurders die een grote klus te vergeven hebben: deze gaat naar een Nederlands bedrijf. Bovendien willen meer mensen voor Nederlandse bedrijven werken. Die hebben hun hoofdkantoren hier en worden tenminste niet zo snel opgedoekt.'



CV


1961


geboren, 29 december in Groningen


1987 - 1991


ABN Amro


1991 - 1993


HSBC


1993 - 1995


MeesPierson


1995 - 1998


ING


1998


Sinds 1 oktober directeur/oprichterFinancial Assets Executive Search


Chris de Groot studeerde Nederlands Recht in Groningen


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden