Niemand schrijft 'koning Baltasar' de wet voor

Ex-ministers en drugsbaronnen, ETA-terroristen en Italiaanse maffiosi, hij heeft ze allemaal de gevangenis in weten te krijgen. Nu probeert 'koning Baltasar' de Chileense ex-dictator Pinochet bij de kraag te vatten....

CEES ZOON

HIJ IS jong en ambitieus, ziet er goed uit, en barst van de energie. En hij is niet van de televisie af te slaan. Baltasar Garzón pleegt aangeduid te worden als de superrechter, de vedette onder het elitekorps van Spaanse rechters die meer aandacht in de media krijgen dan de voetbalsterren, wat in een sportdwaas land als Spanje heel wat zegt.

Garzón (1955) is sinds zijn benoeming tot instructierechter bij de Audiencia Nacional, Spanjes hoogste strafrechtinstantie, een populair man. Die populariteit is de laatste jaren toegenomen omdat hij vrijwel alle grote en spectaculaire zaken onder zich heeft. Hij heeft corrupte politici de gevangenis in gebracht, maar ook leden van de ETA en de leiders van drugssyndicaat in Galicië.

Twee maanden geleden zijn de socialistische ex-minister van Binnenlandse Zaken Barrionuevo en ex-staatssecretaris van Veiligheid Vera tot tien jaar veroordeeld wegens staatsterrorisme. Het vooronderzoek in deze zaak is verricht door Garzón. Een maand eerder veroorzaakte hij opschudding door opdracht te geven de aan de ETA gelieerde Baskische krant Egin te sluiten.

Het zijn slechts een paar van de spectaculaire zaken die hem naast populariteit ook haat in uiteenlopende kringen hebben opgeleverd. Al jaren figureert zijn naam boven aan de hitlist van de ETA. De socialisten kunnen zijn bloed wel drinken. Zij menen dat hij zich bij zijn onderzoek tegen Barrionuevo en Vera heeft laten leiden door politieke motieven en persoonlijke wraak.

Het was beter geweest indien hij voor die zaak bedankt had om zelfs het vermoeden van vermenging van belangen te vermijden: Garzón maakte zelf op een blauwe maandag deel uit van de socialistische regering-González.

In 1993 besloot Garzón zijn baan op te geven en de politiek in te gaan. Bij de verkiezingen was hij achter González de nummer twee voor de socialistische partij. Na een korte periode als parlementariër werd hij benoemd tot de opperdrugsbestrijder van Spanje, met de rang van staatssecretaris. Binnen een jaar trad hij af en trok zich terug uit de politiek. 'Ik vertrouw premier González niet, hij wil mij kwijt', was zijn motivering.

Collega's uit die tijd menen dat Garzón opstapte omdat hij minister van Binnenlandse Zaken wilde worden, een functie waarvoor González hem niet geschikt vond. Sindsdien, zeggen zij, voert hij een heksenjacht tegen alles wat socialistisch is.

Garzón wijst die verdenking van de hand: het vervolgen van bewindslieden die zich schuldig hebben gemaakt aan staatsterrorisme heeft zo mogelijk een nog hogere prioriteit dan het vervolgen van ETA-terroristen.

Twee jaar geleden begon Baltasar Garzón serieus werk te maken van de beschuldigingen tegen Argentijnse militairen die tijdens de dictatuur van 1976 tot 1983 de mensenrechten op grote schaal schonden. Op verzoek van de advocaten van een aantal Spaanse slachtoffers begon hij een onderzoek dat uitmondde in internationale arrestatiebevelen tegen achttien voormalige hoge militaire leiders, onder wie de ex-presidenten Videla en Galtieri. Mede dankzij het onderzoek van Garzón is Videla inmiddels weer onder huisarrest geplaatst.

Ook zijn aanklacht tegen Pinochet is gebaseerd op misdaden begaan in Argentinië: in het kader van een samenwerkingsverband tussen de militaire machthebbers in Chili, Argentinië, Uruguay en Paraguay zijn ten minste 79 mensen in Buenos Aires ontvoerd, aan Chili uitgeleverd en zijn vervolgens verdwenen.

Het hoofd van de Audiencia Nacional, Garzóns hoogste baas, heeft hem verschillende keren opgedragen de zaken tegen de Zuid-Amerikaanse militairen te laten rusten. Garzón trekt zich daar niets van aan, omdat hij meent dat hij competent en onafhankelijk is, en zich door niemand de wet laat voorschrijven.

Cees Zoon

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden