Bellen metOnze man in Londen

‘Niemand praat meer over Brexit – hoeveel mensen nog in een pub mogen, dáár hebben de Britten het over’

De zoveelste Brexitdeadline is aan diggelen. De Britse premier had gedreigd weg te lopen van de onderhandelingstafel als er donderdag geen handelsverdrag zou liggen. Nu heeft Boris Johnson ineens geen haast meer. Vrijdag komt hij met ‘een nieuwe benadering’. We bellen met correspondent Patrick van IJzendoorn.

De Britse premier Boris Johnson gaf begin oktober aan optimistisch te zijn over het bereiken van een handelsverdrag met de EU. Beeld AFP

Deal of geen deal, de onverbiddelijke deadline voor het afscheid van het Verenigd Koninkrijk op 1 januari komt steeds dichterbij. Wat beweegt Boris Johnson?

‘Misschien bluft hij en zegt hij vrijdag: we geven de Europese Unie nog één kans met dat handelsverdrag. Johnson denkt een troef in handen te hebben met de visrechten. Vooral Frankrijk vreest protesten van vissers als er na de Brexit elk jaar nieuwe afspraken moeten worden gemaakt over quota voor vissen in de Britse wateren. Dat is wat Londen wil, maar de EU vindt dat Europese vissers net zoveel mogen vangen in die wateren als nu. Aan de andere kant zijn niet veel landen geïnteresseerd in de visserijkwestie, die Johnson wil aangrijpen om verdeeldheid in de EU te zaaien.’

Zonder handelsverdrag met Europa heeft het VK straks dezelfde status als elk ander lid van de Wereldhandelsorganisatie. Dat soort tarieven en andere internationale handelsregels treffen de Britse economie. Realiseert Johnson zich dat?

‘Visserij staat voor 0,4 procent van het Bruto Nationaal Product, daar ga je de Britse economie niet mee redden. En het probleem is niet alleen het vangen van die vis, er moet ook nog met Europa worden gehandeld. Britten eten geen haring, die exporteren ze naar Nederland. Daarentegen kopen ze kabeljauw voor hun fish and chips van Zweden en Denemarken. Dan is zo’n Europees-Brits handelsverdrag nogal belangrijk. 

‘Aanvankelijk vreesden veel Britten chaos door een harde Brexit, bijvoorbeeld de lange files door grenscontroles. Maar nu bijna niemand meer reist, verdwijnt die angst. Veel mensen denken nu: ach, onze economie is al kapot door covid-19, daar kan die harde Brexit ook nog wel bij. Zo proberen ze zichzelf moed in te spreken.’

EU-onderhandelaar Michel Barnier zegt dat Brussel ‘tot de laatst mogelijke dag beschikbaar is’ om te onderhandelen. Waar komt dat engelengeduld met Johnson vandaan?

‘Dat is tactisch verstandig: Brussel kan bij een harde Brexit zeggen dat ze hem alle tijd en ruimte hebben gegeven. Die Europese diplomaten behandelen Johnson als een kind dat geen groenten wil eten, terwijl ze dat bordje met Brussels sprouts naar hem toe blijven schuiven.’

Johnson laat zijn eigen deadline zomaar passeren. Heeft hij nog zin in onderhandelen?  

‘Hij gaat het hard spelen en hij moet ook wel. De enige reden dat hij er nog zit is de Brexit, zo zwaar ligt hij binnen zijn eigen partij onder vuur wegens het zwalkende lockdownbeleid. Veel Conservatieven vinden dat hij gegijzeld wordt door de medische wetenschap. Sluit hij geen goede deal met Brussel, dan is het afgelopen voor hem. 

‘Johnson is de controle kwijt en dat reageert hij af op Brussel. Hij kampt met een opstand in het noorden van Engeland tegen zijn covidbeleid. Liverpool is woest omdat de stad onder de zwaarste restricties is geplaatst, Manchester spant om die reden zelfs een rechtszaak aan tegen Londen. En dat, terwijl Johnson als zelfbenoemde vrijheidsstrijder het verschrikkelijk vindt dat hij mensen moet vertellen wat ze wel en niet mogen. 2020 zou zijn jaar worden, het jaar van de glorieuze uittocht. Ineens draait alles om corona, daar is hij zwaar depressief over.’

Waar ligt hij van wakker ’s nachts?

‘Van de krantenkoppen in de tabloid Daily Mail. Die schreef dat zijn jasje binnenstebuiten zat en op de schouders heel veel roos en losse haren lagen. Verzorgt niemand hem op Downing Street, vroeg de krant zich af. Ook The Telegraph heeft zich tegen hem gekeerd. Zeker nu zijn eigen minister van Financiën hem aanvalt op zijn lockdownbeleid, is slechte pers een probleem voor hem. De Conservatieven staan er immers om bekend dat ze hun leider graag afmaken.’

En de Britten, staan die vrijdag op met de gedachte: Johnsons deadline is voorbij?

‘Niemand denkt daar aan. Johnsons geloofwaardigheid is niet meer zo groot. Zelfs de EU denkt: ach, laat hem maar met zijn deadlines. Ik vraag mensen ernaar op straat en op het voetbalveld, maar niemand wil erover praten. Met hoeveel mensen we nog in de pub kunnen zitten, dáár gaan de gesprekken over. Brexit is een abstract verhaal zonder groot drama. Misschien dat een visoorlog met Frankrijk in het Kanaal de interesse weer zal doen oplaaien, maar voor nu zijn de Britten Brexitmoe.’

Lees ook

Pubsluiting valt slecht in Liverpool: ‘Boris Johnson probeert onze stad kapot te maken’
De regio rond de Noord-Engelse stad Liverpool kleurt als enige op de coronakaart rood. De reactie van premier Boris Johnson om de natte horeca te sluiten, valt slecht bij kroegbazen. ‘Mijn pub, dat is mijn leven.’

In Het Kanaal passeren Brexitdeadlines ‘als schepen in de nacht’
Het rimpelloos verstreken ultimatum voor een handelsakkoord past in de Brexitsoap. ‘De deadlines passeren als schepen in de nacht’, merkte premier Mark Rutte donderdag op bij aanvang van de EU-top over de Brexit. Ondertussen blijft de kloof tussen Brussel en Londen is onverminderd groot.

Macrons EU-minister blaast de loftrompet over de relatie met Nederland
In het nieuwe Europa zoeken Frankrijk en Nederland toenadering. Clément Beaune, Frankrijks minister van Europese Zaken: ‘Ik denk niet dat het Nederlandse dna lijkt op het Britse in Europa. Integendeel, het nieuwe Europa bestaat uit veel ad hoc allianties en Nederland kan daar juist een actieve rol in spelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden