Niemand let op veiligheid gasnetwerk

Sinds de jaren negentig gaan de energiebedrijven niet meer over de veiligheid van het gasnetwerk. Dat moeten nu de gemeenten doen....

Van onze verslaggever Jan Meeus

Wie kent hem nog, de monteur van het GEB? De ambtenaar van het Gemeentelijk Energiebedrijf (GEB) die twee keer per jaar langskwam om de geiser schoon te maken. Rustig de knoppies losdraaien, kap eraf halen en aan het werk. Een half uurtje en een kopje koffie later was het gepiept. Met de mededeling 'dat die voorlopig het water weer opwarmt' werd het gereedschap opgeborgen. Op naar de volgende klant.

De liberalisering van de energiemarkt, die midden jaren negentig op last van de Europese Unie werd ingezet, heeft zijn sporen achtergelaten. De ambtenaar van het GEB is niet meer. Het loket van het nutsbedrijf is vervangen door een 0900-nummer van Nuon of Eneco: commerciële bedrijven, die sport sponsoren en in glimmende folders leaseprogramma's voor geisers aanprijzen, met servicecontract en al. Wie de klachtenlijn belt of een vraag heeft over de rekening betaalt wél twintig cent per minuut. Dat is liberalisering.

In het proces heeft de wetgever enkele steekjes laten vallen. De monteur van het GEB kwam in huis en keek ook even naar de staat van de gasleiding. Dat werk is door de nieuwe energiebedrijven afgestoten. De wet verplicht immers de gemeenten toezicht te houden op de kwaliteit van het gasnetwerk achter de meter.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) probeert al jaren dit 'handhavingshiaat' op de kaart te zetten. Gemeenten hebben geen kennis, bevoegdheden en middelen om de kwaliteit van gasinstallaties te controleren, zo stelt de VNG al sinds 1998. Bij het ministerie van VROM vond de VNG nauwelijks gehoor. VROM liet weliswaar een onderzoek doen naar de veiligheid van gasinstallaties, maar het gat in de toezicht werd niet opgelost.

Liberalisering en privatisering waren de mode van de jaren negentig. De markt zou alle problemen oplossen. Politici konden er geen genoeg van krijgen. Toezichthouden op de veiligheid is echter een los eindje gebleken. De meeste politici hebben er weinig affiniteit mee.

Dat is veranderd doordat deze zomer binnen vier weken twee grote gasexplosies hebben plaatsgehad. Nu komt de vraag aan de orde hoe dat mogelijk is. Is het toeval of is de veiligheid van het gasnet in het geding?

In de antwoorden op Kamervragen is het 'handhavingshiaat' opnieuw in volle glorie aan het licht gekomen. Niemand houdt toezicht op de veiligheid van gasinstallaties. Minister Dekker van VROM wijst naar de VNG. De gemeenten moeten toezicht houden. De VNG wijst naar de energiebedrijven: dáár zit de deskundigheid. Die bedrijven zeggen, bij monde van brancheorganisatie EnergieNed, dat zij wel willen. Maar voor niks gaat de zon op, ze zijn nu geliberaliseerd.

Toezicht houden is kortom geen probleem, als er maar wordt betaald. De hoogte van de rekening is nog onbekend, maar wie haar uiteindelijk gaat voldoen, laat zich raden: de consument.

Terwijl VROM en de VNG achter de schermen verder steggelen over de rekening van het 'handhavingshiaat', is elders in Den Haag in alle stilte een nieuw toezichtsprobleem gesignaleerd. De Dienst uitvoering en toezicht Energie, de DTe, concludeerde twee weken geleden dat de wet de gasbedrijven de ruimte laat om op veiligheid van het gasnetwerk te bezuinigen en zo de winst te verhogen. Dit probleem werd eerder dit jaar ook al geconstateerd bij het elektriciteitsnetwerk.

De conclusie van DTe is dat het noodzakelijke toezicht niet mogelijk is op grond van de bestaande wetgeving. De DTe heeft aan de minister van Economische Zaken meer bevoegdheden gevraagd voor aanvullende regels op het gebied van de veiligheid van het gasnetwerk. En zo worden de losse eindjes van dit liberaliseringsdossier toch nog aan elkaar geknoopt. Tenminste, als nu lukt wat de afgelopen tien jaar niet is gelukt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden