Niemand kent elkaar in Kerkrade

Volgens het CBS is in Limburg de sociale samenhang sterk uitgehold. Kerkrade spant de kroon.

KERKRADE Christina Voors (62) pakt in haar keuken de boodschappen uit. Haar met bloemenvazen versierde flatwoning staat in de 50 duizend inwoners tellende voormalige mijnwerkersstad Kerkrade. De galerij is leeg. 'Vroeger kwam iedereen bij elkaar over de vloer. In van die kleine mijnwerkershuisjes. Nu is iedereen druk met werk. En de kinderen zijn allang naar het noorden verhuisd.'


Kerkradenaars zijn in de loop der jaren uit elkaar gegroeid. Nergens liep het aantal onderlinge contacten zo hard terug als hier, blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ontmoetingsplekken als cafés, kerken, scholen en werkplekken zijn verdwenen of worden samengevoegd. Het buurtcontact neemt af, verenigingen raken leden kwijt, minder inwoners zijn actief als vrijwilliger en er is een sterk wantrouwen in de politiek en de medemens.


Christina zet koffie, echtgenoot William (65) bladert door het Limburgs Dagblad. Na het 'vallen van de mijn' vond oud-mijnwerker William een baan als magazijnmedewerker in Aken. Christina: 'De collega's wonen daar, die zie je niet meer terug na het pensioen, toch Hans?'


Hans knikt. 'Vroeger ging ik na het werk een pilske doen. Ons stamcafé is dicht nu.' Christina: 'De helft van de cafés in Kerkrade heeft de deuren gesloten.'


Het geluid van hakken klinkt op de galerij. Christina richt zich op en kijkt uit het raam. Is er contact met de buren? Volgens Christina wel. Al blijft het bij groeten in de lift en op de galerij. De helft van de woningen in de flat staat leeg.


Om toch wat sfeer te behouden, vraagt de Kerkraadse woningcorporatie de wegtrekkers de gordijnen en vitrage voor de ramen te laten hangen. Schaarse nieuwkomers blijven tijdelijk, hebben het druk met het werk en hebben meestal geen kinderen.


Buurtwerker Ron Loozen probeert met wijkteams de onderlinge banden tussen de inwoners van Kerkrade te herstellen. Loozen: 'Met wegvallende voorzieningen zie je het vertrouwen in elkaar afnemen. Mensen komen simpelweg minder vaak naar buiten. Daarom voeren we de laatste jaren gesprekken bij mensen thuis.'


Andere parochie

Soms is het 'knap lastig' Kerkradenaars naar een andere wijk met nieuwe voorzieningen te krijgen. Loozen: 'Van oudsher ben je trouw aan je eigen parochie. Wanneer de kerk zijn deuren sluit, stapt de gemiddelde Kerkradenaar niet snel over naar een parochie in een andere wijk.'


De voetballende vrienden Jesse Frissen (12), Roman Heinen (14) en Argon Smeets (13) storen zich vooral 'aan de oudjes' in de buurt. Jesse: 'Er zijn hier alleen maar bejaardentehuizen!' Roman: 'Wij wonen in de flats, maar voor andere vriendjes moet je ver fietsen.'


Voor jongeren als Jesse, Roman en Argon is recent een Johan Cruyff Court gebouwd. Een modern voetbalveld met kunstgras in het centrum van Kerkrade, dat plaatselijke en vaak verouderde speelvoorzieningen moet vervangen. Wethouder van sociale zaken Ralf Krewinkel: 'Voetbalverenigingen proberen we te laten fuseren om het teruglopende ledental op te vangen.'


Dat is recent ook bij vier basisscholen, twee winkelcentra en zes van de twaalf parochies gebeurd. Volgens de wethouder brengen de nieuwe ontmoetingsplekken en fusies steeds meer jongeren - en daarmee hun ouders - met elkaar in contact.


Op een grasveldje achter de flats laten Kerkradenaars hun honden uit. Onder hen: mevrouw Maria Franssen (58), geboren en getogen Kerkraadse: 'Ik ga hier nooit meer weg.'


Weggaan ligt ook niet voor de hand. Mevrouw en meneer Franssen zijn beiden getroffen door diabetes. Oud-vrachtwagenchauffeur meneer Franssen mist bovendien een deel van zijn been. Maria Franssen: 'Mijn man solliciteert iedere week, maar niemand wil hem hebben. We moeten onze broekriem aanhalen.'


Twee van haar zoons, eind twintig en begin dertig, beiden werkloos, wonen nog bij hun ouders. Veel contacten in de flat heeft het gezin niet. Ook de sociale verplichtingen nemen af. 'Vroeger wilde je niet naar de kerk. Saai. Maar gezellig was het wel. De hele zondag was je druk met familiebezoek. Nu zitten we op zondag thuis televisie te kijken.'


Mevrouw Franssen begint een monoloog over niet te vertrouwen politici, (mevrouw en meneer Franssen stemden PVV), de geplande sloop van de flat en de werkloosheid van haar zoons. Gelukkig moet ze elke dag haar hond uitlaten: 'Even het huis uit. Soms kom je iemand tegen, voor een praatje.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden