Analyse

Niemand in Brussel wil clementie voor Hollande

De Franse president Hollande, die vandaag zijn halfjaarlijkse persconferentie geeft, zit klem. Andere EU-landen verliezen hun geduld omdat zijn hervormingen uitblijven. Maar het lukt hem niet de Fransen warm te maken voor nieuw beleid.

Hollande pleegt een telefoontje op de NAVO-top in Wales begin deze maand. Een EU-ambtenaar: 'Er heerst grote moeheid en frustratie over Frankrijk.' Beeld Stefan Rousseau / AP

Is de populariteit van de Franse president Hollande in eigen land tot een dieptepunt gedaald, dat geldt ook voor zijn prestige bij de financiënministers van de eurozone. 'Verbijsterend', noemen die de mededeling van Parijs dat het - opnieuw! - zijn belofte om de overheidsfinanciën op orde te brengen, zal breken. Het geduld raakt op waardoor Frankrijk mogelijk het eerste euroland wordt dat een miljardenboete krijgt wegens financieel wangedrag.

Zover is het nog niet maar de irritatie over Parijs is groot bij minister Dijsselbloem en de meeste van zijn eurocollega's. Afgelopen weekend tijdens een informeel treffen in Milaan, sneerden de Portugese en Spaanse ministers dat zij wél - en nog eens veel pijnlijker - bezuinigingen en hervormingen hebben doorgevoerd.

Strafprocedure

De Franse collega Sapin moet dus niet piepen maar doorpakken. En Hollande dient vandaag een overtuigend financieel-economisch verhaal af te steken. Zo niet dan wordt de budgettaire strafprocedure tegen Frankrijk onvermijdelijk in gang gezet. Want niemand in de eurozone - en daarbuiten - vindt dat Frankrijk een soepele behandeling verdient.

Twee keer eerder al kreeg Frankrijk extra tijd om zijn financieringstekort onder de euronorm van 3 procent te brengen. In 2009 (één jaar extra) en in 2013 (twee jaar erbij) zodat het tekort in 2015 - hand op het hart, beloofd is beloofd - zou uitkomen op 2,8 procent. Nu voorziet Sapin dat de norm op zijn vroegst in 2017 wordt gerespecteerd. In 2013, 2014 én 2015 schommelt het tekort rond de 4,4 procent. Een kwestie van tegenvallende groei, verklaart Sapin.

Nu valt die groei inderdaad tegen, maar dat geldt voor veel meer eurolanden en die komen hun begrotingsbeloften wel na. Het Stabiliteitspact waarin de begrotingsdiscipline is vastgelegd, voorziet alleen in souplesse (extra tijd) bij een onverwacht scherpe recessie. Dat lijkt voor Frankrijk niet het geval.

Belangrijker dan het nominale tekortcijfer is welke structurele inspanning Frankrijk heeft geleverd. Parijs moet zowel in 2014 en 2015 zijn tekort met minimaal 0,8 procent terugdringen. Voor de zomer concludeerden de Commissie en de eurolanden dat ook deze verplichting zo goed als zeker niet wordt nagekomen.

De Franse minister van Financiën, Michel Sapin. Beeld epa

Testcase

'Er heerst grote moeheid en frustratie over Frankrijk', zegt een betrokken EU-ambtenaar. De truc waarmee Hollande tot nog toe wegkwam - de aankondiging van nog ambitieuzere plannen als goedmakertje voor alle nooit uitgevoerde voorgangers - werkt niet meer. Uiterlijk op 15 oktober moeten de Franse begrotingsvoorstellen voor 2015 bij de Commissie zijn ingeleverd. Zijn die niet geloofwaardig, dan start de boeteprocedure. En die boete kan oplopen tot 4 miljard euro.

Betrokkenen spreken over een drievoudige testcase: voor de geloofwaardigheid van Frankrijk, van de nieuwe Commissie (in het bijzonder: de Franse eurocommissaris Moscovici voor Economische en Financiële Zaken) én van het Stabiliteitspact. Niemand in Brussel is vergeten hoe Frankrijk en Duitsland in 2003 eendrachtig het pact opbliezen en de kiem legden voor de eurocrisis. Het nieuwe, aangescherpte pact, zei Dijsselbloem in Milaan, heeft zich na vijf crisisjaren als een zwaarbevochten 'anker van vertrouwen' bewezen. Dat nu lichten leidt volgens hem tot nieuwe paniek op de financiële markten.

Ook is niemand in Brussel vergeten hoe afgelopen jaren kleinere lidstaten als Nederland de gegeven extra tijd wel gebruikten om extra miljarden te bezuinigen. Of hoe België onmiddellijk een tik op de vingers kreeg van Brussel omdat het 0,2 procent boven de tekortnorm dreigde uit te komen.

Tijdbom

Vanaf midden oktober begint de tijdbom voor Frankrijk dus te tikken. Is Hollandes begroting voor 2015 ver onder de maat, dan kan de Commissie het hele pakket terugsturen naar Parijs met de opmerking: opnieuw! Dat zou een blamage zijn voor Parijs, nooit eerder heeft de Commissie een begrotingsvoorstel van een lidstaat compleet afgewezen. Waarschijnlijker dan ook is dat de Commissie - op advies van Moscovici - de Franse plannen van een gepeperd commentaar voorziet.

Betrokkenen verwachten dat Frankrijk extra tijd zal krijgen, maar die handreiking zal gepaard gaan met een boete. Die kan worden ingetrokken als in 2015 blijkt dat Frankrijk dit keer wel de beloofde sanering in gang heeft gezet. Zo niet, dan is het zijn geld kwijt, een primeur. De miljarden worden dan doorgesluisd naar het Europees noodfonds, de reddingsboei voor landen die het hoofd echt niet meer boven water kunnen houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.