Niemand beweegt de échte forens tot verhuizen

Lange-afstandsforensen zijn eigenlijk maar lastig, vinden werkgevers en overheid. Treinreizigers zijn vaak laat door vertragingen, auto mobilisten verpesten het milieu....

Bart Dirks

Vraag het werkgevers en ze bekennen dat ze het liefst al hun mensen naast het kantoor of de fabriek hebben wonen. Geen reiskostenvergoeding of vertraagde medewerkers door file of draadbreuk.

Vraag het de beleidsmakers in Den Haag en ze wensen dat iedereen fietsend naar kantoor ging. Geen milieuvervuiling, geen roep om nog meer asfalt of extra sporen.

Vraag het collega's van de forens, en ze zullen zich zorgen maken over de lange reistijd en de weinige tijd die resteert voor het gezin.

De gemiddelde autoforens rijdt in 25 minuten tijd naar zijn werk, twintig kilometer verderop. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) leggen treinforensen tussen woning en werkplek gemiddeld 41 kilometer af, in krap een uurtje. Slechts 3 procent van alle werkenden kan te voet naar zijn werk. Forensen in Flevoland overbruggen volgens het CBS de meeste kilometers, Friezen werken door de bank genomen het dichtst bij huis.

Hoe groot de groep is van verstokte forensen die stukken verder van hun werk wonen, valt moeilijk vast te stellen. De NS schat dat zeker 15 duizend tot 20 duizend treinforensen dagelijks meer dan 60 kilometer afleggen. En dat is dan nog maar de heenreis.

Er wordt van alles geprobeerd om forensen dichter bij hun werk te laten wonen. Vroeger met harde hand, nu met zachte dwang. Tot midden jaren zeventig werd het de lange-afstandsforens nog moeilijk gemaakt. Sollicitanten konden worden verplicht te verhuizen. Tegenwoordig wordt die eis gezien als inbreuk op de privacy, dus melden vacatures en personeelsfunctionarissen voorzichtig dat in de buurt wonen 'wordt gewaardeerd'.

Daarnaast hebben veel organisaties een 'verhuisbemoedigingsbeleid'. Ze bieden een riante verhuisbonus, soms zelfs 12 procent van het bruto-jaarsalaris én een volledige vergoeding van de gepeperde rekening van de erkende verhuizer. Dichtbij wonen wordt beloond met een fiets, wie ver weg woont, wordt bang gemaakt door de plannen voor tolpoortjes op de snelweg.

Leuk geprobeerd, maar de echte forensen halen er hun schouders voor op. Ze geven hun mooie huis niet op voor een verhuisbonus. 'Ik woon hier mooi tussen de koeien en dat wilde ik graag zo houden', zegt een geboren en getogen Fries die zijn werkdagen voor het grootste deel in de Randstad doorbrengt. Ze stellen het desnoods zonder een reiskostenvergoeding. 'Tja, die kon ik maximaal twee jaar krijgen als ik beloofde in die tijd te verhuizen. Jammer dan', aldus een ambtenaar die pendelt tussen Lievelde en Denekamp, dik 62 kilometer.

Sommigen vinden het gereis zelfs wel prettig, zoals een directeur die in Oosterhout woont en in Amsterdam werkt (97 kilometer). 'Als ik 's ochtends de grote rivieren oversteek, stel ik me in op mijn werk. Op de terugweg valt na de rivieren alle stress weer van me af.'

De krant, vakliteratuur of autoradio zijn de favoriete metgezellen. De verstokte forens is creatief. Lopen besprekingen al te lang uit, dan kan er altijd wel overnacht worden bij een collega of familielid. Bureaugenoten die dichterbij wonen, snappen er niets van. 'Ze vragen: ''Hoe houd je het vol?'' Dat medelijden ben ik wel eens beu', zegt een docent die dagelijks het traject Groningen - Utrecht aflegt, 193 kilometer. 'Mijn vrouw werkt in Groningen, mijn familie woont er, dus wat heb ik in Utrecht te zoeken?'

Valt het nooit eens tegen? Natuurlijk wel. Vaak vervloeken ze de files en de spoorwegen. Maar alles went, vindt een kenner van de spoorlijn Den Helder - Hoofddorp (97 kilometer): 'Och, je maakt er het beste van.'

Katern Werk: Forens-kampioenen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden