Niemand acht zich verliezer in besluitvorming over tracé HSL

Prestige en beeldvorming zijn van groot belang in een politiek besluitvormingsproces over grote infrastructurele werken. Premier Kok hoort boven de partijen te staan, dus hij noemde het besluit de HSL onder het Groene Hart te laten lopen 'paars op zijn best'....

JAN HOEDEMAN

Van onze verslaggever

Jan Hoedeman

DEN HAAG

ANWB-directeur Nouwen probeerde de schade voor zijn VVD-partijgenote minister Jorritsma van Verkeer en Waterstaat te beperken met de verklaring dat 'Jorritsma heeft gescoord'. En PvdA-minister De Boer van VROM suggereerde afgelopen zaterdag in de Volkskrant euforisch dat 'haar voorstel' het had gehaald.

Ruim een week eerder zag de toestand er somber uit. De posities van De Boer en Jorritsma oogden onwrikbaar. Ze stuurden een verdeeld advies naar de ministerraad. Jorritsma wilde bovengronds dwars door het Groene Hart, de A 1-variant. De Boers voorkeur was de Bosvariant, die ten westen van het Groene Hart naast de bestaande infrastructuur liep. PvdA-fractievoorzitter Wallage had geen zin om, net als bij de Betuwelijn, achter D66 aan te moeten lopen. Wallage koos voor het initiatief en verscheen woensdag 24 april in het NOS-Journaal, waarbij hij de voorkeur uitsprak voor de Bosvariant. Dat leidde tot nogal wat irritatie bij de ministers van D66, VVD en enkele PvdA-ers. Ze voelden zich onder druk gezet.

De D66-bewindslieden lieten zich voorlichten door ambtenaren over de verschillende HSL-tracés. Van Mierlo van Buitenlandse Zaken, die tot dat moment nog voor de Bosvariant voelde, ging om. Wijers van Economische Zaken en Van Mierlo wilden de ondertunnelde A 1-variant en besloten dat naar voren te brengen in de ministerraad van 25 april.

Donderdag zei Van Mierlo dat de HSL 'niet langs, niet door, maar onder het Groene Hart', moest lopen. Premier Kok begroette de D66-suggestie welwillend. Twee weken eerder, bij zijn bezoek aan het Groene Hart, was hij gecharmeerd geraakt van de gedachte de HSL te ondertunnelen. Niemand had zin daarvoor het enorme bedrag van negenhonderd miljoen uit te trekken, want het kabinet zat in de slotfase van de onderhandelingen over de begroting 1997. De Boer bleef hechten aan de Bosvariant, ze geloofde niet dat er een klein miljard zou woren vrijgemaakt voor de ondertunneling.

De ministerraad was verdeeld, de VVD en de PvdA het meest. Minister van Financiën Zalm en minister Jorritsma bleven voor de bovengrondse A 1. Maar Van Aartsen van Landbouw en Voorhoeve van Defensie wilden de HSL niet verder laten lopen dan Rotterdam. Vandaar moest de HSL over bestaand spoor verder naar Amsterdam. De PvdA-ministers Pronk van Ontwikkelingssamenwerking en Melkert van Sociale Zaken voelden ook voor die optie.

Premier Kok greep de Dag van de Arbeid aan om zich publiek uit te spreken voor ondertunneling. De D66-bewindslieden hadden het gevoel dat Kok hun voorstel had gepikt.

Donderdagavond 2 mei koos de Partij van de Arbeid in een bewindsliedenoverleg voor de ondertunnelde A 1-variant. Het was veel geld, maar Zalm en Wijers die het Fonds Economische Structuurverstrekking beheren, zagen ruimte. Jorritsma moest putten uit haar Infrastructuurfonds.

Zalm kon akkoord gaan, omdat de begroting op geen enkele manier werd aangetast. Bij D66 ging men akkoord op voorwaarde dat er geld overbleef voor het tracé ten zuiden van Rotterdam. En de VVD voelde aankomen dat met een ondertunnelde variant iedereen zo min mogelijk ongelukkig was. Voor De Boer werd het Groene Hart redelijk gespaard en Jorritsma moest betalen om de door haar gewenste minutenwinst te waarborgen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden