nieuws

Nibud: studenten zijn door leenstelstel afhankelijker van hun ouders

Sinds de invoering van het ‘sociale leenstelsel’ leunen studenten vaker op hun ouders. Met name voor kinderen van ouders met een middeninkomen is dat lastig, blijkt uit onderzoek van financieel kenniscentrum Nibud.

Studenten protesteren op het Malieveld tegen het leenstelsel. Beeld ANP
Studenten protesteren op het Malieveld tegen het leenstelsel.Beeld ANP

Het huidige leenstelsel – met voor studenten in plaats van een basisbeurs nagenoeg renteloze leningen – kwam in 2015 tot stand, maar staat sinds een paar maanden weer flink op de tocht.

Van de oorspronkelijke initiatiefnemers staat alleen de VVD nog achter het idee. De vraag is daarom niet zozeer of de studiebeurs terugkeert, maar vooral in welke vorm. Daarnaast twisten politieke partijen over een eventuele compensatie voor studenten die vanaf de zomer van 2015 een studieschuld hebben opgebouwd.

Nibud

Dat het leenstelsel zijn langste tijd gehad heeft, concludeert ook het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud), dat onderzoek deed onder 1.505 voltijdstudenten tot 30 jaar uit het hbo en wo.

‘Het stelsel gaat ervan uit dat ouders kunnen bijdragen, maar met een inkomen rond anderhalf keer modaal is dat nog heel lastig’, zegt directeur Arjan Vliegenthart. ‘Studenten met draagkrachtige ouders kunnen studeren zonder te hoeven lenen, anderen beginnen hun loopbaan met een financiële achterstand.’

Het aantal Nederlandse studenten dat steun krijgt van hun ouders is sinds de invoering van het leenstelsel met 15 procent toegenomen. Het bedrag dat zij gemiddeld ontvangen, steeg bovendien met bijna 28 procent. In totaal krijgt nu ongeveer tweederde van de studenten een ouderlijk steuntje in de rug, van gemiddeld zo’n 211 euro per maand.

Tussen wal en schip

Kinderen van ouders met een middeninkomen dreigen daarbij tussen wal en schip te vallen. Zij komen niet voor een aanvullende beurs in aanmerking, maar hun ouders verdienen niet genoeg om hen financieel bij te staan. ‘Iedereen kan studeren met studiefinanciering, maar er ontstaat na afloop een grotere ongelijke situatie dan noodzakelijk is’, aldus Vliegenthart.

Studenten proberen bovendien een lening te vermijden, voornamelijk uit bezorgdheid over hun toekomst. In vergelijking met het laatste Nibud-onderzoek in 2017 is het aantal studenten dat is gaan lenen gedaald van 55 naar 45 procent. Voornamelijk thuiswonende studenten zijn minder gaan lenen (30 procent nu), van uitwonende studenten leent tweederde.'

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek bleek vorige maand dat studenten niet beduidend sneller of langzamer waren gaan studeren, door de invoering van het leenstelsel. Noch wisselden zij minder vaak van studie dan voorheen. Wel stroomden veel minder studenten vanuit een bacheloropleiding door naar een master.

ISO

Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO), de grootste landelijke studentenorganisatie in Nederland, presenteert dinsdag naar aanleiding van het Nibud-onderzoek een manifest, waarin het pleit voor de herinvoering van een basisbeurs van respectievelijk 247 en 460 euro per maand voor thuis- en uitwonende studenten. Ook wil het ISO een verbreding van de aanvullende beurs voor studenten van ouders die minder dan 70 duizend euro per jaar verdienen.

‘We zien dat studenten afhankelijker zijn geworden van hun ouders en daardoor ook minder financieel zelfstandig’, zegt ISO-voorzitter Lisanne de Roos. Daarnaast ligt er volgens Roos in het huidige systeem ‘veel meer druk op je schouders wanneer je ouders niet kunnen bijdragen aan je studie en levensonderhoud’.

Ook studentenvakbond LSVb en FNV Young & United maken zich met name zorgen over de mentale druk die het leenstelsel met zich meebrengt. ‘Studenten gaan al jaren gebukt onder het leenstelsel’, zegt LSVb-voorzitter Ama Boahene. ‘Zelfs als je twaalf uur per week werkt, kun je bij lange na niet rondkomen. Daardoor begin je je werkende leven met een torenhoge studieschuld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden