Newt Gingrich gaat verzwakt van start

Op de golfbanen van het Caribische eiland St. Thomas maakte president Clinton een ontspannen indruk. 'Ik voel mij uitstekend', riep hij van ver tegen journalisten....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Alle tekenen wijzen erop dat Gingrich morgen bij de opening van het 105de Congres herkozen zal worden in de functie die van hem in theorie één van de drie machtigste politici van de VS zal maken. Maar zijn verkiezing vindt plaats in de typisch Washingtonse sfeer van schandalen, manoeuvrerende politici en opgewonden krantenstukken. Een klimaat dat president Clinton (Whitewater, Paula Jones, Travelgate en sinds kort Asiagate) zo goed heeft leren kennen. Clintons gemoedstoestand aan de vooravond van zijn tweede inauguratie, die met een weekendlang feest zal worden gevierd, heeft ongetwijfeld te maken met Gingrichs problemen.

Wat Gingrich, de auteur van het omstreden 'Contract met Amerika' en twee jaar geleden de onbetwiste leider van de Republikeinse Revolutie, precies op zijn kerfstok heeft, is alleen bij benadering bekend. Uit nog niet gepubliceerd onderzoek van de Congrescommissie die toeziet op het naleven van normen voor ethisch gedrag is gebleken dat Gingrich de federale belasting- en verkiezingswetgeving heeft overtreden. Hij heeft die fouten erkend en toegegeven de commissie niet naar behoren geïnformeerd te hebben.

Maar hoe ernstig die overtreding is en om welke bedragen het gaat weet niemand. Ook is niet duidelijk of Gingrich deze overtredingen opzettelijk heeft begaan of dat er door zijn advocaten bij de opgaven aan de Amerikaanse belastingdienst technische fouten zijn gemaakt.

De onderzoekscommissie, bestaande uit Republikeinen en Democraten, heeft aanbevolen de voorzitter een reprimande te geven. Dat is op de schaal van mogelijke straffen een zeer licht sanctie. Daaruit mag worden afgeleid dat het met de ernst van de zaak nogal meevalt, maar dat doet er niet meer toe.

Gingrich is door de Democraten in opspraak gebracht en zal verzwakt van start gaan. Dat is het enige wat telt in de Amerikaanse nationale politiek. 'De herverkiezing van Gingrich is natuurlijk een ramp voor het land, maar goed voor de Democraten, omdat hij aangeschoten wild is', erkende Democraat Charles Rangel dit weekeinde.

Twee jaar geleden begonnen de Democraten met een 'vis-expeditie' naar de financiering van de partijpolitieke activiteiten van de door liberals gehate voorzitter. Het doel was wraak voor het verlies van de Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en vergelding voor de campagne van Gingrich tegen de Democratische voorzitter Jim Wright in 1989.

Ook Republikeinen erkennen dat de Gingrich van 1997 niet vergeleken kan worden met de Gingrich van 1995. 'Het is zeer jammer maar Gingrich is niet in staat gebleken om de conservatieve Republikeinse revolutie af te maken , aldus Salmon die behoort tot een kleine groep van Republikeinen die vindt dat Gingrich zich moet terugtrekken ten faveure van een andere Republikein.

Aanvankelijk leek het erop dat deze groep zo groot was dat de herverkiezing van Gingrich in gevaar was. Maar na een intensieve lobbycampagne zijn de twijfelaars in het Republikeinse kamp overstag gegaan. In het Huis van Afgevaardigen waar de Republikeinen over een geslonken meerderheid beschikken, wordt hij nog steeds bewonderd als een 'conservatieve visionair' en beschikt hij over een stevige aanhang. Alleen nieuwe onthullingen kunnen nog voor problemen zorgen.

De door Democraten geregisseerde aftakeling van Gingrich - buiten Washington de meest impopulaire politicus van het land - heeft tot gevolg dat president Clinton vooral zaken zal doen met de Republikeinse Meerderheidsleider in het Congres, Trent Lott. Maar de president kan uiteindelijk niet om het Huis van Afgevaardigden heen, en dat beslist over inkomsten en uitgaven.

Politiek Washington vraagt zich daarom af hoe Gingrich zal reageren op de aanvallen. Zal hij als belegerde voorzitter koste wat het kost vasthouden aan zijn Republikeinse Revolutie (verkleining van overheid, sluiting van ministeries, afschaffing van sommige milieuwetten, bezuinigen op sociale uitkeringen) of zal hij met de president en de Democraten willen samenwerken?

In ieder geval weet Gingrich zich getroost door de gedachte dat de Amerikaanse politiek altijd in beweging is en dat het slechts een kwestie van tijd is dat Clinton weer in het middelpunt van de belangstelling staat. Openbaar aanklager Kenneth Starr komt op afzienbare termijn met een rapport over Whitewater en Republikeinse senatoren beginnen in februari hoorzittingen over de op het eerste oog bedenkelijke financiering van Clintons laatste verkiezingscampagne.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden