nieuws VS

New Yorks beruchtste gevangenis ‘Rikers’ gaat sluiten

Een van Amerika’s grootste en beruchtste gevangenissen gaat dicht. Rikers Island, dat is vernoemd naar een Nederlandse kolonist, moet in 2026 sluiten. In ‘Rikers’ zaten beroemde en omstreden gevangenen vast, van rapper Tupac Shakur en jazz-legende Sonny Rollins tot de moordenaar van John Lennon.

Het gevangeniscomplex op Rikers Island, met op de achtergrond Manhattan. Beeld AP

‘Wij hebben vandaag geschiedenis geschreven’, zei burgemeester Bill de Blasio van New York verheugd nadat de gemeenteraad donderdag met een overweldigende meerderheid voor sluiting stemde. ‘Het tijdperk van massale opsluiting is voorbij.’

Met het sluiten van Rikers, een complex van tien gevangenissen op een eilandje bij The Bronx met plek voor zo’n tienduizend gevangenen, wil New York afrekenen met het verleden. De gevangenis stond decennialang gelijk aan geweld, misstanden en corruptie. Het was het symbool van een periode waarin het zoveel mogelijk – en vooral lang – opsluiten van criminelen het devies was van politie en justitie in de VS.

‘Rikers Island is een symbool van wreedheid en onmenselijkheid’, aldus voorzitter Corey Johnson van de gemeenteraad, een van de grootste voorstanders van de sluiting. ‘We moeten alles doen om een streep te zetten onder het mislukte beleid van massale opsluiting van burgers. Tientallen jaren was onze stad onrechtvaardig tegen diegenen die verzeild raakten in het justitieel systeem. En de overgrote meerderheid van hen waren zwarte en gekleurde mannen.’

Bekend wereldwijd

De Nederlander Abraham Rycken, die naar verluidt in 1638 naar de VS emigreerde en later eigenaar van het eilandje werd, had nooit kunnen bevroeden dat zijn naam zó beroemd en berucht zou worden. Rikers opende in de jaren dertig en werd vooral gebruikt om gevangenen in afwachting van hun proces onder te brengen, of die een lage straf hadden gekregen.

Behalve Tupac Shakur en Lennon-moordenaar Mark Chapman, zagen ook Sex Pistols-gitarist Sid Vicious, seriemoordenaar David Berkowitz (‘Son of Sam’), IMF-topman Dominique Strauss-Kahn en saxofonist Sonny Rollins voor enige tijd de binnenkant van de cellen. ‘Het is er druk en het eten is verschrikkelijk', aldus ooit de New Yorkse strafadvocaat Gerald Lefcourt die heel wat cliënten bijstond die in Rikers terechtkwamen.

President Trumps voormalige campagnemanager Paul Manafort, aangeklaagd in het Rusland-onderzoek, leek dit jaar een van de meer recente bekende bewoners van Rikers te worden. In mei nam de Democratische parlementariër Alexandra Ocasio-Cortez het onverwacht voor hem op, nadat uitlekte dat Manafort tijdelijk zou worden vastgezet in de gevangenis. Ocasio-Cortez, in wier kiesdistrict het gevangeniscomplex zich bevindt, dringt al jaren aan op sluiting van Rikers.

‘Een gevangenisstraf is geen vrijbrief voor overheidsmarteling en mensenrechtenschendingen’, twitterde de Democraat. ‘Want dat is wat eenzame opsluiting is.’ Manafort ontsprong echter de dans en kwam terecht in Manhattan.

Het gevangeniscomplex op Rikers Island, met op de achtergrond Manhattan. Beeld REUTERS

Daling criminaliteit

New York wil de duizenden gevangenen in Rikers vanaf 2026 gaan onderbrengen in vier nieuwe, veel kleinere gevangenissen, verspreid over de stad en dichter bij de rechtbanken, waardoor agenten, aanklagers en advocaten minder reistijd kwijt zijn. Dit ambitieuze plan gaat 7,8 miljard euro kosten. 

Het stadsbestuur denkt in de toekomst aanzienlijk minder cellen nodig te hebben. Nu zitten zo’n zevenduizend personen vast, in 2026 verwacht burgemeester De Blasio dit aantal te hebben teruggebracht tot iets meer dan drieduizend. Deels is dit het gevolg van de vermindering van de criminaliteit. Maar de stad en justitie proberen ook minder bewoners de cel in te gooien.

Was het jarenlang gebruikelijk om New Yorkers direct vast te zetten vanwege een lichte overtreding of het bezit van een klein beetje softdrugs, nu is het streven dit voortaan af te doen met boetes of andere straffen. Ook zitten veel verdachten lang vast, in afwachting van hun proces, omdat ze geen geld hebben om hun borg te betalen. Vooral arme New Yorkers waren hiervan de dupe. Vanaf volgend jaar is de contante betaling afgeschaft voor onder andere lichte overtredingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden