New Horizons lijdt aan te veel informatie

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: veelkleurig uitzicht op zee en een fantastische nieuwe expositieruimte in een oude technische school.

Beeld Bruno van den Elshout

Hoe zou Bruno van den Elshout er uitzien? Ik gokte op rijzig, robuust en verweerd. Snufje Bill Murray, beetje Harrison Ford en véél George Peppard. Zeemansmuts, dagstoppels, oliejas. Katzwijm. Vergeeft u mij, het zal de tijd van het jaar zijn. Plus de gedachte aan deze doorleefde Bruno, een fotograaf die vanaf het dak van een hotel in Kijkduin een jaar lang over de Noordzee uitkeek en elk uur een foto nam.

Den Haag, 12 december

U begrijpt: mijn romantiekradar maakte overuren toen ik vorige week zijn tentoonstelling New Horizons in Den Haag bezocht. Donk're wolken pakten zich samen boven de taxi, de wind huilde. Ik stapte de hal van Panorama Mesdag binnen, mijn messcherpe blik zacht als vermolmd wrakhout.

Uitmuntende plek natuurlijk, dit charmante museum gewijd aan de schilderkunst van Haagse Scholier Hendrik Willem Mesdag, ook al een man van zee en einder. Van den Elshouts horizonfoto's hingen in de verbouwde tentoonstellingszalen, tussen een eregalerij met Mesdags woelige zeegezichten en zijn beroemde panorama uit 1881. Daar wilde ik mezelf eens flink in verliezen. Dat lukte maar half.

Het lag niet aan de foto's. Ondanks hun wisselende afmetingen doorkliefde de horizon de tentoonstellingszaal als een streep. Elk jaargetijde was vertegenwoordigd, elk uur van de dag, elke weersomstandigheid. De zee was helder, woest, vlak, had soms dezelfde tint als de lucht erboven. Prachtig waren twee grote foto's naast elkaar, genomen op 28 juni 2012 met een uur verschil. In dat uur ruilden zee en lucht van kleur.

Nee, het was alles eromheen. New Horizons lijdt aan te veel informatie. De duidende tekstbordjes op zaal (plus een portretfoto van de maker, een guitige jongeman, zag ik vanuit mijn ooghoek) kon ik enigszins negeren. De ontdekking dat de fotograaf niet zelf elk uur het hoteldak had beklommen, maar het fotograferen had overgelaten aan een aangestuurde camera met ruitenwisser, kon ik vreemd genoeg ook aan. Technoromantiek is de toekomst, dat kan niet anders.

De uitleggerigheid in de volgende zaal deed me de das om. Kijk! Dáár stond de camera die alles mogelijk had gemaakt. Dáár draaide een video met vrolijke beelden van the making of, het gesjouw met accu's en bezoek van familieleden. Wellicht was dit het resultaat van de financiering van het project en het bijbehorende (mooie!) boek middels crowdfunding; iedereen had meebetaald en verdiende verantwoording. Maar toen ik wegliep, riep ik dwars door de hal van het museum: morrel toch niet aan de verbeeldingskracht, o kunstenaar. Dat is je wisselgeld!

Superromantisch, vond ik zelf. Vooral omdat niemand het hoorde.

(Tekst loopt door onder foto)

8 juli 2012 21.00 uur Beeld Bruno van den Elshout
22 juli 2012, 21.00 uur Beeld ©Bruno van den Elshout

Amsterdam, 14 december

Over couture schreef ik zelden op deze plek, een laakbare lacune. Mode en ik - er zijn sprankelender duo's denkbaar. Ik houd intens van mijn geruite Chanel deux-pièces, we zijn al vijftien jaar onafscheidelijk, maar van modetentoonstellingen word ik rusteloos. Al die stoffen die je door je vingers zou willen laten glijden, maar die nooit aangeraakt mogen worden. Al die poppen zonder koppen.

Toch begaf ik mij zondagmiddag naar Reflect, een tentoonstelling met twaalf 'modetalenten', die ontwerpen laten zien 'die zich verhouden tot de tijdgeest en de huidige maatschappij'. Aziz Bekkaoui had hen geselecteerd en wel voor een kunstplek die zich nog moet bewijzen: het onlangs geopende WOW in de roemruchte Amsterdamse Kolenkitbuurt, vijf jaar geleden bestempeld als de slechtste wijk van Nederland.

Daar bekeek ik een mooi korsetje van houtfineer (Winde Rienstra), met opkrullende stekels als van een egeltje, en zag daarin een metafoor op de menselijke omgang. Ten onrechte, aldus de begeleidende tekst. In een rafelig broekpak en gemacrameede jurk moest ik dan juist weer de eenzaamheid van het individu herkennen. Tja. Het was allemaal wat jong nog, gedurfd wel, beloftevol soms. Maar bovenal: onnodig pretentieus. En onthutsend slecht gepresenteerd - onder deze schelle koplampen werd zelfs mijn Chanel een vod.

1 augustus 2012 22.00 uur Beeld Bruno van den Elshout

Gele verf

De ergernis ebde snel weg. Want wat was dit WOW een prettige locatie! Verspreid over vijf verdiepingen, gevestigd in een oude hogere technische school, ooit een asielzoekerscentrum en nu omgedoopt tot culturele residentie. Het Lloyd-hotel, met dit verschil: hier was er geen chic architectenbureau aan te pas gekomen om de bovenste verdieping te transformeren tot een art hostel met David Lynch-achtige gangen (23 euro per bed, uitzicht op de rondweg inbegrepen). Liters gele verf volstonden. En er werd niet alleen kunst getoond, maar ook gemáákt. Op de onderste twee verdiepingen zijn goedkope woon- en werkruimten voor studenten van academies en conservatoria.

Letterlijk een poor man's Lloyd dus, waar de sfeer van de oude hts is behouden. Mijn meisjeshart begon subiet harder te kloppen. Omhoog moest ik, langs die enorme centrale trap, langs de muurschilderingen. En weer naar beneden, de binnenplaats op, waar de moestuin groenten levert voor het restaurant van WOW, en sommige planten niet-giftige inkt voor de grafische werkplaats.

Daar, op de binnenplaats, voelde je de mogelijkheden. Je zag de hotelgasten al met hun rolkoffers door de wijk lopen. En je hoopte dat de kunstenaars in deze na-oorlogse grauwheid hun sporen zouden nalaten. Zoals het even simpele als geniale 'ontmoetingsobject' dat twee architectuurstudenten timmerden voor het grote voorplein: uitrekbaar tot zit- en eetplaatsen, inschuifbaar tot fors podium. Potentie, indeed. Nieuwe horizonten werden hier zichtbaar.

Info

Bruno van den Elshout New Horizons, Panorama Mesdag, Den Haag t/m 1/3. Publicatie 212 euro.

Reflect WOW, Amsterdam, t/m 7/2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.