REPORTAGE

New Hampshire is voor Sanders schot in de roos

Waarom staat Sanders voor op Clinton in New Hampshire, waar vannacht wordt gestemd? Omdat hij niet zo fel tegen wapens is? Een stadje als Newport leeft van de vuurwapenindustrie.

Bill Rodeschin (90) achter de toonbank van zijn wapenwinkel in Newport.Beeld Michael Persson

'Mensen gezocht', staat er op een spandoek aan het hek van de Ruger wapenfabriek in Newport, een stadje in de beboste heuvels in het westen van New Hampshire. Het is een uitgestrekte laagbouw van baksteen, met schoorsteenpijpen die als geweerlopen uit het dak steken. Assemblagewerkers hebben ze nodig, cnc-machinewerkers en gereedschapsmakers - het type technici dat ze ook bij pakweg klokkenmakers nodig hebben. Mooie banen, voor mannen in een overall.

Er werken tegen de duizend mensen hier, in een plaatsje met vijfduizend inwoners. 'Deze stad is helemaal afhankelijk van Ruger', zegt Rob Martin, een oude jager in de Salt Hill Pub, een voormalig hotel uit 1825 in de hoofdstraat. Er zijn nog drie kleinere wapengerelateerde toeleveranciers in de stad, en daarmee is Newport typerend voor New Hampshire: het is volgens een recent onderzoek de staat met de meeste wapenindustrie per hoofd van de bevolking in Amerika, en de meeste banen in die sector.

'President Obama is de beste wapenverkoper die er is'

Het is geen toeval dat de werkloosheid in deze staat slechts 3 procent bedraagt. De wapenverkopen zijn de afgelopen jaren enorm gestegen. Elke schietpartij, maar ook elke aankondiging om nieuwe schietpartijen te voorkomen, is voor veel mensen aanleiding een vuurwapen te kopen. De aandelenkoers van Ruger is sinds het aantreden van president Obama vertienvoudigd. 'President Obama is de beste wapenverkoper die er is', zei een investeerder vorige maand tegen The New York Times.

'Het loopt goed', zegt ook Bill Rodeschin (90), een van de twee broers achter de toonbank in Rody's Gun Shop, een houten keet even voorbij de Ruger fabriek. De wanden zijn gevuld met karabijnen en shotguns; op de toonbank liggen folders met pistolen en revolvers. 'Werknemers van Ruger krijgen korting op vier wapens per jaar', zegt Rodeschin, een kranige baas in een leren jack en met een marinierspetje. In de Tweede Wereldoorlog vocht hij in Azië; daarna, met de komst van Ruger, begin jaren zestig, opende hij zijn wapenhandel, op de plek waar zijn ouders zich ooit als boer hadden gevestigd.

De boerderij is verdwenen, de weilanden zijn nu een schietbaan. In plaats van dieren staan er doelwitten in het gras. In een gewatteerd schuurtje, van waaruit klanten hun aankoop kunnen uitproberen, hangt een rood-zwarte vlag. 'Ruger: It's mine and it's American.'

Namen uit het Wilde Westen

De vuurwapenindustrie is een belangrijke bedrijfstak in heel New England. Veel namen uit het Wilde Westen zitten hier, in het rustige noordoosten. Smith&Wesson in Springfield, Massachusetts; Colt in Hartford, Connecticut. Gun Valley, wordt het gebied ook wel genoemd. 'Het is een gebied dat van oudsher veel fabricage kent', zegt Bill Brassard van de National Shooting Sport Foundation, de werkgeversvereniging van de vuurwapenindustrie. 'Maar veel van die oude bedrijven bestaan niet meer of ze zijn verhuisd, naar elders in Amerika of naar het buitenland. Voor de vuurwapenmakers geldt dat in mindere mate. De behoefte aan wapens is niet kleiner geworden, en het mooie van deze bedrijfstak is dat zo'n fabriek niet snel naar China verhuist.'

De economische voordelen passen in New Hampshire precies bij de politiek-filosofische basishouding. 'Live free or die', staat er op de nummerborden van de auto's. Het is het motto van de vrijgevochten burgers hier die, rond 1800, met de Engelse koloniale machthebber in het achterhoofd, niets meer moesten hebben van een bemoeierige overheid op afstand. Het is de reden dat er zo veel niet-Republikeinen en niet-Democraten wonen, mensen die zelf wel kunnen bedenken op wie ze gaan stemmen. En het is de reden dat Bernie Sanders hier mateloos populair is: onafhankelijk van het grootkapitaal en van het partij-establishment. Dat hij een sterke overheid voorstaat, wordt hem vergeven.

Bernie Sanders spreekt in Nashua, New Hampshire.Beeld anp

'Ik stem liberal, niet op de Democraten', zegt Brooks Parssinen bij de werkplaats van Wilton Pressed Metals, een bedrijfje van zijn opa, aan een beek bij Newport, waar ook onderdelen voor vuurwapens worden gemaakt. 'Bernie dus, niet Hillary.'

Het helpt hier ook dat Sanders niet al te negatief denkt over vuurwapens. Clinton valt hem daarop aan (Sanders steunde een wet die vuurwapenfabrikanten immuniteit geeft voor aansprakelijkheid), maar dat pleit hier alleen maar voor hem. 'Ik ben wel voor enige controle op vuurwapens', zegt Parssinen. 'Maar ook voor het Tweede Amendement. Je kunt die wapens niet zomaar afnemen.'

Net als in de rest van Amerika willen de meeste inwoners hier beter antecedentenonderzoek, zodat gekken niet aan wapens kunnen komen. Maar restricties moeten niet te ver gaan. Sterker: er is een beweging de andere kant op.

Toegeeflijk

New Hampshire is al vrij toegeeflijk wat wapens betreft: iedereen mag er open en bloot mee rondlopen. In december heeft het staatsparlement een volgende stap gezet en een nieuwe wet aangenomen die het ook mogelijk maakt een wapen verborgen onder de kleding te dragen.

Lokale politici wijzen op de cijfers: er vallen minder doden door kogels dan in de rest van het land. New Hampshire is een van de vijf staten waar vorig jaar geen massale schietpartij is geweest. Wayne Lesperance, hoogleraar politicologie aan de Universiteit van New England, noemt het vooral een 'praktische' houding, en de manier hoe wapens worden gebruikt: om te jagen, om te oefenen. 'We hebben er ervaring mee. Wapens zijn hier niet iets negatiefs, ze zijn onderdeel van het dagelijks leven.'


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden