Never say yes, never say no, never say when

Mr. Jaco Tavenier begint zijn kroniek over zijn vier jaar bij de milieudienst van de VN met een citaat van Rainer Maria Rilke: 'Je moet kunnen terugdenken aan wegen in onbekende streken, aan onverwachte ontmoetingen, aan dagen uit je jeugd, aan dagen in stille kamers, aan ochtenden aan zee, aan nachten op reis met sterren die hoog boven met je meevlogen.'


Zelf houd ik ook van Rilke. Vroeger dacht ik: in welke baan kun je reizen over onbekende wegen? Als correspondent in het buitenland, was mijn vermoeden. De realiteit bleek weerbarstig. Er waren nachten op reis onder sterren. Talrijker waren dagen onder een plafond achter een beeldscherm. Een vriend van mij was ook op zoek naar onbekende wegen. Hij koos voor de diplomatieke dienst. Zelf dacht ik daarbij aan beleefd converseren op recepties, aan stapels papieren met omslachtig taalgebruik en aan dineren met ietwat saaie handelsdelegaties. Hij niet: 'Het ligt er helemaal aan waar je zit', zei hij. 'Ik ga posten kiezen in verre landen waar geen handelsdelegatie komt en ik zorg dat ik nooit in een bijkantoor van de VN in Zwitserland beland.'


Toen ik Rilke geciteerd zag op de eerste bladzijde van een boek van een man die zich bij de VN in Zwitserland met milieu bezighield, was mijn fascinatie gewekt. Jaco Tavenier was als ambtenaar vier jaar verbonden aan het United Nations Environment Programme (UNEP). Hij schreef 'Geneefse kronieken van A tot Z' met de titel Kan de VN ons redden? Het boekje begint met Rilke. Daarna wordt het snel minder rilkiaans en volgt verrassend veel van wat ik me van een bestaan bij de VN voorstelde. Tavenier beschrijft typerende scènes in inzichtelijk internationaal jargon. In Genève waan je je vaak in een diplomatendorp met inwoners 'met een hoog shake hands and look busy-gehalte'. Die diplomaten representeren natiestaten voor wie het milieu, eufemistisch gezegd, geen onmiddellijke prioriteit heeft. 'Veelal worden landen slechts gedreven door één motief: what's in it for me.' Voor de omgang met voorstellen die hun landen niet gaan uitvoeren hebben diplomaten de mantra: 'Never say yes, never say no, never say when.' De Franstaligen noemen het anders, pomper d'air.


UNEP is a school of patience, hoorde Tavenier al op zijn eerste werkdag. 'De VN', stelt hij, 'is een soort spaghetti van vested interests. Een kluwen spaghetti die voor buitenstaanders maar moeilijk te ontwarren is.' Voor wie het niet gelooft, citeert Tavenier uit documenten: 'The main problem is that the current model of environmental governance is fundamentally incapable of managing and governing complex sustainability challenges...' Bon appetit. De hoofdoorzaak van het hoofdprobleem: Political constraints in the UN system will limit scope and pace in some of reforms in some areas. Je zou er cynisch van worden. Een Libanese VN-collega had op haar 50ste genoeg van al het verhullende taalgebruik: 'Vanaf nu zeg ik gewoon wat ik wil.' There is dead of ambition and birth of acceptance, zegt Tavernier. Maar niet bij hem. Zijn toon blijft het hele boek ondanks UNEP opgewekt. Aan het slot schrijft hij dat 'mijn Geneefse verblijf verrijkend is geweest'. Ik denk dat hij 's avonds vaak Rilke las.


Mr. Jaco Tavenier: Kan de VN ons redden? Geneefse kronieken van A tot Z.

Boekenplan; € 15,95.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden