Never explain, never apologise

ER wordt wel eens geklaagd dat mensen hun manieren verliezen en grof en lelijk tegen elkaar doen, maar het maken van excuses kan zich verheugen in een ongekende populariteit....

Politici buitelen werkelijk over elkaar heen om hun excuses aan te bieden. Ze gaan naarstig op zoek naar schandalen en doofpotten uit het recente en minder recente verleden om daar voor eens en altijd een welgemeend sorry! over te laten klinken.

Niets is ten slotte zo innemend als een hooggeplaatst persoon die nederig toegeeft een fout te hebben gemaakt. Het is bij ons thuis een wedstrijd geworden om elke dag te raden wie nu weer zijn excuses aan wie aanbiedt. Het is ook heel leerzaam, want de gekste dingen komen boven water.

Zo stond er onlangs in de krant dat de makers van de succesfilm Titanic hun welgemeende excuses hebben aangeboden aan de inwoners van een Schots gehucht. De enige inwoner van dat dorp die het ooit tot enige faam had weten te brengen - een passagier op de Titanic die daar pogingen tot het redden van levens had ondernomen, het zelf met de dood had bekocht en voor wie een standbeeld was opgericht in het dorp - was namelijk geportretteerd als een schavuit in de film. Terwijl hij een held was geweest!

President Clinton betuigde tijdens zijn recente bezoek aan donker Afrika zijn spijt over de slavenhandel van een eeuwtje of twee geleden, Robert McNamara vond het in Time een paar jaar geleden bepaald spijtig dat het in Vietnam zo uit de hand was gelopen, Duitsland heeft zijn excuses aangeboden aan het handjevol Joden dat er na de Tweede Wereldoorlog over was en heel recent aan de stad Guernica, wegens het bombardement 61 jaar geleden.

Het Vaticaan heeft ook berouw over het gedrag van de katholieke kerk tijdens de oorlog. Japan heeft zijn excuses aangeboden voor hun behandeling van krijgsgevangenen tijdens dezelfde oorlog.

Tony Blair heeft sorry gezegd over het gedrag van de Engelsen tijdens de Ierse hongersnood na de mislukte aardappeloogst honderd jaar geleden. Gijs Schreuders heeft zijn spijt betuigt over zijn communistische sympathieën.

Na de dood van Diana wilde het volk van Engeland niets liever dan dat hun vorstin een welgemeend pardon zou uitspreken, dan zouden ze weer van haar gaan houden.

Zou dat nu werkelijk iets uitmaken? De meeste mensen blijven nog een tijdje boos nadat iemand hun zijn excuses heeft aangeboden. Zouden de afstammelingen van de slaven in Amerika nu juichen en het gevoel hebben dat ze aan de dageraad van een nieuw leven staan?

Eén van de verklaringen voor dit overvloedige sorry-geroep is dat de mensen een schone lei willen hebben bij het betreden van het volgende millenium, cynici zeggen dat het gewoon een kwestie van stemmen verzamelen is, weer anderen zien het als een uiting van politieke correctheid.

Je kan het ook zien als een vergeefse poging tot wat in de psychologie closure heet: de wens om iets dat verkeerd was, af te sluiten. Alleen kan dat niet. De zonden van de vaders komen over de hoofden van de kinderen, al roepen ze duizendvoudig sorry.

Liesbeth Wytzes

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden