Neustrelitz

Toeristisch Duitsland staat dit jaar in het teken van 'de charmante, romantische stadjes met veel cultuurschatten en vaak een prachtige omgeving'....

In de achtertuin van hotel Schlossgarten in Neustrelitz staat een mini-buste van Luise, koningin van Pruisen. Het is een verblindend wit beeldje met een al even smetteloos-witte gedenkplaat, die vermeldt dat de inrichters van deze tuin hun werk opdragen aan de jong gestorven 'Pruisische Madonna'. Tot de namen behoort ook die van hoteleigenaar Kraus. Elf keer zag hij vorig jaar een paar honderd meter verderop, in de slottuin, de operette Königin Luise, eine Königin tanzt, een openluchtspel van lokale schrijvers op muziek van Johan Strauss, Walter Kollo en Jacques Offenbach.

Hij laat foto's zien, raadt met klem een bezoek aan Luise's Gedenkstätte in het nabije Hohenzieritz aan, maar ontkent idolaat te zijn van de koningin, niettegenstaande de talloze schilderijen, foto's en beeldjes in het hotel. Ja, goed, hij heeft meer met haar dan met pakweg de huidige bondskanselier. Waarom? 'Omdat ze zo knap was. En vooral zo volkstümlich.' Wat zowel populair als volks kan betekenen, en in dit geval vermoedelijk allebei tegelijk.

Wegens doorslaand succes keert de operette volgend jaar terug in Neustrelitz. Kraus zal zich opnieuw onder de toeschouwers bevinden.

Die heropvoering betekent dat het decor nog enige tijd wat wereldvreemd in de slottuin blijft staan. Een slottuin welgevuld met beelden, maar zonder slot. Dat ging in april 1945 zo maar in vlammen op, uitgerekend op de dag dat de Russische troepen het stadje binnentrokken. Vier jaar keken de bewoners tegen de ruïne aan; in 1949 ruimden ze de resten op en moest Neustrelitz - ooit residentie van de hertogen van Mecklenburg-Strelitz - verder door het leven zonder slot.

En nu heeft het een operetteslot. Een gigantisch doek, tegen steigers geplakt, waarop de voorgevel van het vroegere slot is geschilderd en dat zodra de wind even opsteekt, vervaarlijk buldert en klappert. Ter vervanging van de vroegere toren staat er een staketsel van glas en staal, dat zich nog het beste als een reusachtige vogelkooi - bijna veertig meter hoog - laat omschrijven. Vanaf de oever van het Zierkermeer, waar de slottuin bij de Hebetempel ten einde loopt, lijkt het nog heel wat. Alsof Phoenix weer eens uit zijn as is herrezen. Maar men is gewaarschuwd: hou afstand.

Hohenzieritz ligt op een handvol kilometers van Neustrelitz, is een gat van niks, maar heeft wel een slot. En een slottuin - een van de eerste Engelse parken op het Europese vasteland - waarin met man en macht wordt gewerkt, net als aan de aanvoerweg. In de 18de eeuw was dit slot de zomerresidentie van hertog Carl van Mecklenburg-Strelitz, Luise's vader. Zij trouwde met koning Frederik van Pruisen, kreeg zes kinderen (onder wie de latere keizer Wilhelm I), onderhandelde met Napoleon na de slag bij Jena-Auerstedt en bezocht in 1810 na vele jaren weer haar ouderlijke woning. De vreugde over de hereniging sloeg al snel om in diepe rouw: op 19 juli bezweek Luise, 34 jaar jong, aan een gecompliceerde longontsteking.

Ter herinnering aan zijn onfortuinlijke dochter richtte hertog Carl drie ruimtes, waaronder de sterfkamer, in als museum. Toen het Russische leger in 1945 Hohenzieritz innam, ruimde het de vertrekken uit zonder enig ontzag voor de kostbare inhoud. Diezelfde kamers zijn sinds 19 juli 2000 - een symbolische datum natuurlijk - weer zorgvuldig aan de hand van foto's en tekeningen in de oude staat hersteld, deels met kopieën, maar ook voor een deel met teruggekochte of teruggevonden kostbaarheden. Daaronder de marmeren buste die beeldhouwer Ch. Rauch in 1834 maakte, die in 1945 na de rode storm voorgoed verdwenen leek en die in 2000 plotseling op een avond voor de poort lag. Jarenlang had de 'eigenaar' het beeld op zolder verborgen, bang dat het in verkeerde (commerciële) handen zou belanden.

Terug naar Neustrelitz, eventueel via Feldberg en Carwitz. Dat betekent een flinke omweg, maar zeer de moeite waard vanwege het merenlandschap en ook vanwege schrijver Hans (Kleiner Mann - was nun?) Fallada, die in Feldberg kortstondig burgemeester was en wiens woonhuis in Carwitz nu museum is. In dat plaatsje, geplaveid met puntige kasseien, ligt hij ook begraven, op een apart kerkhofje met uitzicht op een van de talloze meren, die in de jaren twintig van de vorige eeuw zo in trek waren bij de Berlijners. Neustrelitz was toen dé badplaats, deze laatbarokke stad met een verhoogde Markt vanwaar acht straten naar alle windrichtingen uitwaaieren, en met een kerktoren die uit Toscane schijnt te zijn weggelopen. Maar dat dateert allemaal uit het tijdperk na Luise.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden