Nieuws Lachgas

Neurologen waarschuwen na dubbele ziekenhuisopname Twente: lachgas kan blijvende verlamming veroorzaken

Het nieuws dat twee jongeren uit Twente een dwarslaesie hebben opgelopen door overmatig lachgasgebruik, waarover Tubantia vrijdag schreef, staat niet op zichzelf. Neurologen waarschuwen voor blijvende schade na gebruik van de als onschuldig bekendstaande partydrug.

Een jongen inhaleert lachgas tijdens de opening van de eerste lachgaswinkel van Nederland, afgelopen augustus in Venray. Beeld ANP

Enkele weken geleden kwam verpleegster Wilma Koops op de spoedeisende hulp van het Medisch Spectrum Twente (MST) in contact met een bijzondere patiënt. Het betrof een jongen met een incomplete dwarslaesie, een gedeeltelijke beschadiging van het ruggenmerg, als gevolg van overmatig lachgasgebruik. De twintiger inhaleerde tot kort voor zijn opname zo’n honderd lachgasballonnen per dag.

‘De klachten, die er al langere tijd waren, werden genegeerd’, schreef Koops op haar tweewekelijkse blog, die vrijdag werd opgepikt door de media. ‘Totdat opstaan uit bed niet meer lukte.’ Hij werd uiteindelijk opgenomen met een verdoofd gevoel in de vingertoppen en benen, waar geen kracht meer in zat. De patiënt liep zwalkend en kon zijn plas en ontlasting niet langer ophouden.

Vorig jaar werd een twintiger met vergelijkbare klachten, ook door overmatig lachgasgebruik, in het MST behandeld. Beide patiënten volgen een revalidatietraject dat maanden tot jaren kan duren. ‘Er is kans op volledig herstel’, zegt neuroloog Lucille Dorresteijn, werkzaam in het MST. ‘Maar het is ook mogelijk dat ze blijvende schade hebben opgelopen.’

Toename in gebruik

De twee opnamen zijn uitzonderlijk: recreatief gebruik van lachgas is volgens Jellinek, een instelling voor verslavingszorg, doorgaans niet schadelijk en de kans op verslaving is niet groot. Uit het verleden zijn wel gevallen bekend van artsen die verslaafd raakten aan hun eigen lachgas, dat in het ziekenhuis als narcosemiddel werd gebruikt. ‘Tegenwoordig zien we slechts enkele personen die vanwege de afhankelijkheid van lachgas een behandeling krijgen’, zegt Floor van Bakkum, teammanager preventie van Jellinek. Ze sluit niet uit dat dit aantal zal toenemen, omdat het een tijd duurt voordat verslaving optreedt en de persoon bij een kliniek aanklopt.

Het gebruik van lachgas heeft een vlucht genomen sinds het in 2016 onder de Warenwet valt in plaats van de Geneesmiddelenwet. Jongeren kunnen eenvoudig en voor weinig geld volledig legaal lachgaspatronen bestellen via internet. Met slagroomspuiten wordt het gas in de ballonnetjes gespoten en geïnhaleerd. Dit leidt tot een kortstondige roes: de omgeving vervaagt, kleuren worden intenser waargenomen en geluid komt met een vertragingseffect binnen.

Gemeenten hekelen de overlast door lachgasgebruikers. Na grote festiviteiten als Koningsdag ligt de straat vaak bezaaid met zilverkleurige lachgaspatronen. Steeds vaker wordt tijdens evenementen of in delen van de stad een tijdelijk verbod afgekondigd.

Het Trimbos Instituut, een kennisinstituut op het gebied van verslavingszorg, pleit voor betere handhaving en waarschuwt voor het gebruik van lachgas in het verkeer. De politie had alleen al dit jaar te maken met bijna duizend lachgasincidenten, omdat automobilisten ballonnetjes achter het stuur gebruiken.

B12-tekort

Neuroloog Dorresteijn maakt zich vooral zorgen over de gezondheidseffecten van lachgas. Overmatig gebruik kan leiden tot een B12-tekort, dat schadelijk is voor het zenuwstelsel. ‘Bij gebruik van zo’n tien ballonnen per dag over een langere periode of een korte periode van excessief gebruik, kan een verstoring optreden in de zenuwbanen die door de ruggenmerg lopen en die bepalend zijn voor het diepe gevoel en de stabiliteit. Ook de zenuwbanen in armen en benen kunnen worden aangetast.’

Onder artsen is er steeds meer bewustwording over de schade die lachgasgebruik – mogelijk ook bij kleine hoeveelheden, al zijn de gevolgen daarvan nog onbekend – kan veroorzaken, merkt Dorresteijn. Ze hoopt dat ook jongeren zich meer bewust worden van de risico’s. ‘Als ze bij ons komen, is het kwaad al geschied.’

Ook neuroloog Vincent Kwa van het Amsterdamse OLVG vindt dat er niet te lichtzinnig moet worden gedacht over lachgas. ‘Het staat bekend als onschuldig, maar als er eenmaal schade aan de zenuwen is, dan herstelt dat zich nauwelijks. Mensen kunnen dus blijvend een doof gevoel hebben, last van tintelingen of verlammingsverschijnselen.’ 

Het OLVG-ziekenhuis ziet de laatste tijd een toename in het aantal patiënten dat klachten ervaart door lachgasgebruik. ‘In 2017 hadden we nog maar één lachgaspatiënt, in 2018 waren dat er vier en dit jaar al twaalf’, zegt Kwa. ‘Er kan een psychische verslaving optreden, waarbij patiënten soms wel driehonderd patronen per dag nemen.’ 

Verpleegkundige Wilma Koops van het Twentse MST schrijft op haar blog dat de recent opgenomen twintiger zijn leven goed op de rit leek te hebben, maar dat er problemen ontstonden nadat hij was gestopt met zijn opleiding zorg en welzijn. Samen met andere schoolverlaters bracht hij zijn dagen hangend op de bank door, waar de ene na de andere lachgasballon werd geïnhaleerd. Op Koops’ vraag hoe hij het zover had laten komen, antwoordde de jongen dat hij een ‘gezellige tijd had’ en nooit had gedacht dat het ‘zo’n vaart zou lopen’.

Drugsonderzoeker Ton Nabben over lachgas: ‘Zo’n ballon is een mediageniek ding’
Het aantal gezondheidsklachten door lachgasgebruik is de afgelopen tijd toegenomen. Dat blijkt uit gepubliceerde cijfers van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC). Wat verklaart die toename? We bellen met Ton Nabben, drugsonderzoeker verbonden aan de Hogeschool van Amsterdam.

Eerste lachgaswinkel: met een ballonnetje onderuit in je bioscoopstoel
In Venray opende de eerste lachgaswinkel zijn deuren. Op bioscoopstoelen kunnen bezoekers genieten van een ballonnetje. Maar gemeenten zitten met het ballonnendossier in hun maag.

Student over lachgas: ‘Doorgaan. Doorgaan. Tot je het in je tenen voelt’
Archeologiestudent Merrel Thönissen (20) heeft van de commotie over lachgas weinig meegekregen. ‘Even de ogen sluiten. Wegvallen. Heel snel kom je weer bij.’

Gemeenten vragen om landelijk beleid lachgas
Er moet landelijk beleid komen om het toenemende gebruik van lachgas en de bijbehorende overlast tegen te gaan. Die vraag klinkt steeds luider onder Nederlandse gemeenten. Vooral het excessieve gebruik tijdens grote evenementen zoals Koningsdag baart lokale bestuurders zorgen. Het gebrek aan een landelijk verbod bemoeilijkt de handhaving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden