Column

'Netjes stemmen en daarna weer terug in je hok. Hoe vitaal is dat?'

Een lage opkomst bij de verkiezingen is het probleem niet. Dat raadsleden nergens over gaan wel, schrijft Malou van Hintum.

PVV-leider Geert Wilders brengt in het Haagse stadhuis zijn stem uit voor de gemeenteraadsverkiezingen. Beeld anp

De ene na de andere nationale politicus spoorde de afgelopen dagen de mensen aan om 'toch vooral' te gaan stemmen. Want de opkomst wordt vandaag misschien nog lager dan in 2010. Toen ging 54 procent van de burgers stemmen. Nu dreigt de helft van de kiezers thuis te blijven. 'Het is met de vitaliteit van de lokale democratie nog erger gesteld dan wel al dachten,' schreef sociaaldemocraat René Cuperus maandag in de Volkskrant. Alsof die ene stem in de vier jaar een teken is dat het met onze gemeentelijke democratie wel goed zit.

Makke schapen
Politici zien het aantal uitgebrachte stemmen als een blijk van burgerbetrokkenheid bij de democratie, en vooral als een legitimatie. Als veel mensen gaan stemmen, kunnen zij hun goddelijke gang blijven gaan. Als minder dan de helft komt opdagen, verwijten ze de burgers desinteresse. Zoals de burgers ook standaard de schuld krijgen van de 'versnippering' van het politieke landschap. Foei! Zo rijdt u ons in de wielen!

Ja, mensen. Van de ene kant moeten we zo ontzorgd en zelfredzaam zijn dat we ons zelfs met onze door reuma gesloopte handjes aan onze eigen steunkousen kunnen optrekken, maar van de andere kant moeten we ons natuurlijk wel als makke schapen gedragen. Netjes stemmen en daarna weer terug in je hok. Hoe vitaal is dat, mijnheer Cuperus?

Uitvoeringskantoren
Als straks nog maar een kwart van de kiezers zijn stemkaart komt inleveren, dringt hopelijk bij politici het besef door dat het ook weleens aan henzelf kan liggen. Misschien is de huidige organisatie van de democratie onderhand aan vernieuwing toe. 'Wat je nu ziet, is dat de landelijke overheid de gemeenten als een soort uitvoeringskantoren beschouwt,' zegt hoogleraar staatsrecht Douwe Jan Elzinga in De gemeenteraad heeft geen toekomst. Waarom stemmen op 19 maart 2014? 'Wethouders roepen en masse dat ze geen uitvoeringskantoren willen zijn, maar ondertussen gaat van die zestien miljard die naar gemeenten gaat, zo'n tien miljard naar regionale samenwerkingsverbanden die niet politiek worden gecontroleerd,' aldus Elzinga.

 
Als veel mensen gaan stemmen, kunnen zij hun goddelijke gang blijven gaan

Niemandsland
Dat is de werkelijkheid achter de mantra van landelijke politici dat ze 'decentraliseren omdat de gemeenten dichter bij de burger staan en daarom maatwerk kunnen bieden'. Het stikt juist van de democratisch oncontroleerbare arrangementen waarop een gewoon raadslid allang geen vat meer heeft.

Die bestuurlijke lappendeken kan leiden tot een 'democratisch niemandsland,' vreest Arno Visser van de Algemene Rekenkamer. Onze democratie glipt uit onze handen, verdwijnt in de coulissen, en de burger heeft het nakijken. Of hij nou gaat stemmen of niet.

Toneelstukje
Toch ga ik wel stemmen vandaag. Maar ik snap het ook als iemand zegt: 'Waarom voeren we dit toneelstukje op?' Dixit Marcel Boogers, een gerespecteerd hoogleraar innovatie en regionaal bestuur (in De gemeenteraad heeft geen toekomst). Ik ga stemmen omdat ik hoop dat er raadsleden opstaan die hun invloed weer opeisen. Want als zij dat niet doen, doet niemand het, en staan we als burgers machteloos aan de zijlijn. En dat, mijnheer Cuperus, is het échte probleem.

Malou van Hintum is columnist voor Volkskrant.nl
Twitter: @Malouvh

 
Ik ga stemmen omdat ik hoop dat er raadsleden opstaan die hun invloed weer opeisen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden