Column

Netflixkunst: snel en democratisch

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: Limbo- en Netflixkunst.

Rik Meijers, Van de plaats die de wereld is.

Amsterdam, 27 oktober

Soms wilde ik dat ik een Limburgse was: joyeuzer, kosmopolitischer, van nature opgewekt door dat gemiddelde klimaat van 2 graden warmer. Ik zou donker bier bestellen op zo'n zangerig zeurtoontje en mijn kleding zou ik bij Kiki Niesten betrekken. Maar ja, verkeerde provincie. Váette páech.

In de Amsterdamse kunstruimte FramerFramed, las ik over de kunstenaarsgroep 'Amsterdamse Limburgers', in het leven geroepen door de Stedelijk Museum-directeur Willem Sandberg (immer joyeus met vlinderdasje) en de Heerlense burgemeester Marcel van Grunsven. Tussen 1950 en '60 maakten die samen meerdere tentoonstellingen op het Heerlense stadhuis. Waar is de tijd dat burgemeesters tentoonstellingen konden organiseren in plaats van testosterongevulde inspraakavonden? Enfin.

Dit historische feit (én dat de Limburgse mijnen vijftig jaar geleden werden gesloten) is de kapstok waaraan curator Lene ter Haar nu de presentatie Koempels ophangt, een expositie met hedendaagse 'Limburgse' kunst. Gelardeerd dus met wat historisch materiaal, wat best een onsje meer had mogen zijn. Ik kreeg de indruk dat er weken archiefonderzoek was gedaan en toen moest het uiteindelijk in één vitrinekastje passen.

Tussenwereld

Maar dan de kunst. Die nieuwe Limburgers bleken net zo samengeraapt als de oude, maar daarom niet minder interessant. Ik zocht een verband: een zekere losheid, liederlijkheid, laveloosheid misschien? De late uurtjes op de kermis, als de werkelijkheid vloeibaar wordt? De beelden van Bas de Wit, van zombie-achtige dansende wegwerkers, doen het vast goed op dat tijdstip.

Maar vooral: wat was ik blij weer eens werk te zien van Rik Meijers. In de jaren negentig en nul kwam ik hem vaak tegen, deze met flessenbodems en kroonkurken strooiende collageschilder. De heiligen, verlichten, dwazen en zieners in zijn werk - ik kreeg er nooit genoeg van. Nu hing er een ensemble van tekeningen genaamd From the place that the world is, en in een carnavaleske omgeving kwamen daar voorbij: snuivers, poseurs, aapjes aan een ketting en meisjes aan de vreemde middelen. Mooi in het vlak gezet, hard van kleur. Het was vreemd en onguur in deze tussenwereld, maar toch ook vertrouwd en bijna gezellig - een beetje zoals in een grootstedelijke nachtbus.

'Transitie als traditie' noemde de curator het, een uitstekende slogan voor Limburg. Of voor Europa, for that matter. Het sprak me meer aan dan mijn deux-pièces doet vermoeden. Op de pont terug oefende ik alvast op mijn accent.

Amsterdam, 28 oktober

Over inspraakavonden gesproken: afgelopen week bezocht ik een galerie om mijn stem te laten horen. Hoewel het hier bij Tegenboschvanvreden in Amsterdam niet ging over de vluchtelingen en het daarover zo verdeelde Nederland, was het een goede plek om alvast een beetje te oefenen voor als het erop aankomt. In het schemerdonker van de ruimte, waar verder helemaal niemand was, zei ik 'ja' en 'nee', eerst zacht en aarzelend, maar allengs harder en krachtiger, zij het jamais op brulaapniveau. Alsjeblieft zeg.

Mijn medezeggenschap betrof videokunst. Voor de derde keer had Tegenboschvanvreden een tentoonstelling gerealiseerd waar het bezoek zelf mocht bepalen welke kunstwerken moesten worden geprojecteerd op een groot scherm achter in de galerie. De eerste twee keer had ik gemist, de derde liet ik mij niet afpakken. Ik had het volste recht om hier te zijn en mijn mening te doen gelden middels een iPad aan de muur. Daarop kon ik een keuze maken uit een door twee gastcuratoren samengesteld videokunstprogramma dat was verdeeld in categorieën als 'documentary', 'experimental', 'drama', 'humor', 'sciencefiction'.

Dit was de Netflix-manier om naar videokunst te kijken, vermeldde het persbericht: snel, democratisch en met kijkersgemak hoog in het vaandel. Er stonden houten banken klaar, als in een kerk.

Hormonaal gestuurd intermenselijk contact

Als een volleerde bingewatcher swipete ik door het aanbod heen om mijn hoogstpersoonlijke programma samen te stellen. Bij 'documentary' vond ik de nieuwste film van Sander Breure & Witte van Hulzen, een duo dat hier al eens terecht werd gelauwerd vanwege zijn verrassende aanpak van 'oude' kunstvormen als performance en film. Phi + Laurine, een liefdesrelatie tussen twee jonge acteurs, had ik nog niet gezien.

Maar potverdriedubbeltjes, wat viel dat tegen. Aanvankelijk was ik gecharmeerd van het tweetal, zoals ze samen in bed lagen en elkaars lichamen verkenden op een onderzoekende, non-erotische wijze. Al snel raakte ik echter verstrikt in onsamenhangende en overbodige beelden uit hun leven (wat deed Wim T. Schippers daar ineens?). En wat moest ik beginnen met scans van hun hersenen en gedetailleerde, anatomische opnamen van waaiende stembanden? Ik liet de mijne eens flink wapperen en zei 'nee'.

De rest van de middag vermaakte ik me met het hormonaal gestuurde intermenselijk contact (huu!) aan het strand (Party Island van Neil Beloufa), een animatiehert met vieze billetjes (Escape Pod van Jonathan Monaghan) en ging ik op geestenjacht in Colombia (Apariciones van Natalia Sorzano). Er was geen enkele andere bezoeker en dat was maar goed ook. Ik heerste over de iPad. Leve de dictatuur!

INFO

Koempels Hardcore Handshake - de Amsterdamse Limburgers nu. FramerFramed, Amsterdam, t/m 6/12.

On Demand Galerie Tegenboschvanvreden, Amsterdam, t/m 14/11.

Sander Breure en Witte van Huizen: Phi & Laurine (2015). Beeld Marlise Steenman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden