Netelenbos verzweeg strop Betuwelijn

PvdA-minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat heeft in 1998 en 1999 een substantiële financiële tegenvaller bij de bouw van de Betuwelijn achtergehouden voor de Tweede Kamer. Dat blijkt uit een interne rapportage van haar ministerie, waarover de Volkskrant beschikt....

In het vertrouwelijk stuk aan de minister meldde de projectdirecteur Betuweroute al in april 1998 een tekort op de begroting voor het project. Later bleek het om een bedrag van 660 miljoen gulden (300 miljoen euro) te gaan.

Op het moment dat de projectdirecteur zijn melding deed, bestond er grote maatschappelijke onrust over de Betuwelijn. De Kamer hield een hoorzitting nadat acht hoogleraren hadden opgeroepen tot het terugdraaien van de aanleg van de spoorlijn.

Netelenbos verzweeg de waarschuwing van haar topambtenaar evenwel in een kort daarna verschenen rapportage aan de Kamer. Pas een jaar later maakte ze er melding van in een nieuw verslag aan de Kamer. Toen was een groot deel van de aanbestedingen voor de Betuwelijn al achter de rug. De precieze omvang van het tekort meldde ze nog weer een halfjaar daarna. Het ging om geld dat in de planning van de Betuwelijn snel naar voren moest worden geschoven.

VVD, PvdA, GroenLinks, SP, LPF en D66 reageerden verbolgen op het achterhouden van de informatie. De Kamer moet binnenkort besluiten of ze een eigen onderzoek naar de Betuweroute gaat doen. De beslissing is op verzoek van ex-minister De Boer van Verkeer en Waterstaat opgeschort tot na de publicatie van een onderzoek dat de Algemene Rekenkamer over enkele weken afrondt.

Een parlementair onderzoek, of mogelijk zelfs een enquête, naar de Betuwelijn lijkt een kwestie van tijd. D66-Kamerlid Giskes is nu al voor een onderzoek. Ze volgt al lange tijd het onderwerp voor de huidige regeringspartij en zegt nu: 'Het tijdelijk achterhouden van informatie past in een patroon dat al jaren zichtbaar is bij de Betuwelijn. De spoorlijn moest per se doorgaan.'

D66 speelt een cruciale rol in de vraag of het parlement overgaat tot het instellen van een parlementair onderzoek of een enquête. CDA en VVD betwijfelen of dit noodzakelijk is. D66 kan een linkse meerderheid mogelijk maken.

Ook Kamerleden die in die jaren verantwoordelijk waren voor de Betuwelijn reageren verbaasd en boos op het nieuwe feit. Oud-VVD-parlementariër Verbugt: 'Mijn recht op informatie is geschonden.' Ook PvdA-Kamerlid Feenstra, partijgenoot van Netelenbos, vindt dat de minister hem eerder op de hoogte had moeten stellen.

Netelenbos vindt niet dat ze de Tweede Kamer fout heeft geïnformeerd. Ze stelt dat de projectdirecteur destijds simpelweg om meer geld heeft gevraagd en dat niet heeft gekregen. 'Zo'n ambtenaar zit in permanente onderhandeling met de financiële mensen', zegt ze. Ze bestrijdt dat het probleem dat de topambtenaar aankaartte een 'kostenoverschrijding' betrof. Het ging volgens haar slechts om een probleem met het 'ritme van de uitgaven'. 'Dat komt bij elk groot project voor.'

Een woordvoerder van het ministerie van Verkeer geeft toe dat VVD-Kamerlid Verbugt destijds geen antwoord op een financiële vraag kreeg. 'Het Kamerlid kwam er overigens niet meer op terug', voegt ze toe. Volgens het ministerie wist de Tweede Kamer al sinds 1996 dat er 'spanning zat tussen de ramingen en de uitgaven' bij de Betuwelijn.

Voor de LPF is het allemaal uiterst onbevredigend. 'Ik wil precies weten hoe dit zit', zegt LPF-Kamerlid Hermans. Hij trok zijn aanvankelijke steun voor een parlementair onderzoek naar de Betuwelijn in op verzoek van LPF-minister De Boer. Hermans besloot toen het Rekenkamer-onderzoek af te wachten. Nu sluit hij een enquête niet langer uit. 'De Betuwelijn is een waanzinnig project. Dat blijkt keer op keer.'

Namens het CDA is het Kamerlid Buma milder: 'Van kostenoverschrijdingen lig ik wakker, van het naar voren schuiven van uitgaven niet.' Buma wacht op het Rekenkamerrapport en wil vooral weten wanneer de tegenvallers zijn ontstaan. 'Als blijkt dat de ritmeproblemen uiteindelijk in kostenoverschrijdingen zijn overgegaan, dan heeft de minister een groot probleem', besluit hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden