Netelenbos had Kamer 'niets kunnen melden'

Vol ongeloof luisterde de commissie-Duivesteijn naar de succesverhalen van de oud-minister. Waarom had ze eigenlijk zoveel strops stilgehouden?

Zo verdiepte de oud-minister gisteren de kloof tussen haar en de commissie. Die luisterde vol ongeloof naar haar verhaal, dat telkens op hetzelfde neerkwam. Alle mogelijke strops waren bewust stilgehouden, om te voorkomen dat Kamerleden de ambtenaren extra geld zouden toestoppen. Die zouden daardoor namelijk lui worden. 'Het was een sturingsfilosofie', verklaarde Netelenbos. Maar niet alle tekorten lieten zich wegpoetsen. Uiteindelijk trad oud-minister De Boer op als puinruimer. Hij zette een miljard opzij voor de strops waar Netelenbos haar ogen voor had gesloten.

Waarom zag niemand in dat ze zoveel goed werk had verricht? Toen ze in 1998 aantrad zag ze dat het ministerie van Verkeer een puinhoop had gemaakt van de HSL-Zuid en de Betuwelijn. De financiële administratie deugde niet, risico's waren slecht in kaart gebracht en hoge ambtenaren praatten langs elkaar heen. Netelenbos: 'Ik kon er geen chocola van maken. Eigenlijk werd ik er een beetje wanhopig van.' Ze koos als eerste voor een rigoureuze aanpak: een extern bureau werd ingeschakeld om de problemen in kaart te brengen en haar hoogste ambtenaar kreeg persoonlijk de leiding over de megaprojecten.

Maar de commissie had weinig oog voor de vermeende successen van de ex-politica. Waarom had ze het vernietigende rapport over de aansturing van de megaprojecten niet geopenbaard?, wilde commissielid Slob weten. Netelenbos: 'Omdat zulke rapporten anders niet meer gemaakt kunnen worden. Mensen vertellen dan niks meer.' Met opgeheven vinger bezwoer ze dat de Kamer nooit had willen misleiden. Kon ze dan verklaren waarom de Betuwelijn in alle stilte voor honderden miljoenen was uitgekleed? Nee, dat kon ze niet. 'De minister weet ook niet alles.'

Gaandeweg ontspon zich zo een patroon. De commissie confronteerde Netelenbos met niet gemelde kostenoverschrijdingen, heimelijke financiële constructies of stiekeme aanpassingen van de plannen. Waarna de oud-minister het antwoord schuldig moest blijven of herhaalde dat de kosten niet vaststonden.

Het verhoor werd grimmiger toen Netelenbos werd geconfronteerd met uitlatingen van accountant Varenbrink. Volgens hem had Netelenbos er persoonlijk voor gezorgd dat een tegenvaller van 600 tot 800 miljoen euro aan de Kamer was verzwegen. Een onterecht verwijt, vond de oud-minister. 'Ik vind dit onaangenaam. Alle betrokkenen waren het oneens over de hardheid van de cijfers. Ik had de Kamer niets fatsoenlijks kunnen melden.' Toch dachten haar ambtenaren daar anders over. Een strop van ten minste driehonderd miljoen euro stond volgens hen vast. Maar ook die mededeling zou de Kamer nooit bereiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden