Netanyahu wil amnestie voor soldaat die al uitgeschakelde Palestijn doodschoot

Het vonnis is geveld: de Israëlische soldaat die een al uitgeschakelde Palestijn doodschoot, is schuldig aan doodslag. Maar de controverse duurt voort. Premier Netanyahu wil amnestie.

Sergeant Elor Azaria. Beeld Reuters

Met de veroordeling van een 20-jarige Israëlische sergeant die een ongewapende Palestijn doodschoot, is woensdag een einde gekomen aan een rechtszaak die de gemoederen in Israël hoog deed oplopen. De aanklacht (doodslag) had de samenleving gespleten en leidde tot politieke spanningen.

Het was misschien nooit tot een rechtszaak gekomen als een Palestijnse activist in maart 2016 geen beelden had gemaakt van de gewraakte daad. Daarop is te zien hoe sergeant Elor Azaria een Palestijn in Hebron door het hoofd schoot. De man lag gewond op de grond en leek geen bedreiging meer te vormen, nadat hij eerder een militair met een mes had verwond en vervolgens neergeschoten was. De video werd verspreid door de Israëlische mensenrechtenorganisatie B'Tselem en ging de hele wereld over.

Aanvankelijk veroordeelde premier Benjamin Nentanyahu de daad en sprak hij zich uit voor een strafrechtelijk onderzoek. Maar, zo wordt aangenomen, onder druk van de publieke opinie maakte hij een draai. Een groot deel van de bevolking -volgens sommige peilingen bijna de helft- meende dat de sergeant geen blaam trof; hij had immers een 'Palestijnse terrorist' uitgeschakeld. Netanyahu nam contact op met de ouders van Azaria, en liet hen weten: 'Als vader van een soldaat en als premier wil ik benadrukken dat het leger achter zijn soldaten staat. '

Lees verder onder de video

Lees ook

De Israëlische mensenrechtenorganisatie B'Tselem verspreidde de video van de Israëlische soldaat die de gewonde Palestijn doodde. Directeur El-Ad vertelde eerder dit jaar in een interview: 'Vaak wordt dat geweld niet vervolgd.'

Netanyahu kwam hierdoor in aanvaring met zijn toenmalige minister van Defensie, Moshe Ya'alon, die een proces noodzakelijk vond. Het was een van de redenen waarom de premier Ya'alon verving. De nieuwe minister van Defensie, Avigdor Lieberman, had al zijn opwachting gemaakt in de rechtszaal - een onverholen steunbetuiging aan Azaria.

Volgens Ya'alon was de reputatie van de Israëlische strijdkrachten in het geding. Had Netanyahu zelf niet keer op keer gesproken over het leger met het hoogste morele gehalte ter wereld? Eind vorige week legde Ya'alon tegenover een groep militairen-in-spé uit wat dat hoort te betekenen: 'We schieten niet zomaar op iemand, zelf niet als het een terrorist is.' Volgens de oud-minister, tevens voormalig bevelhebber van het leger, was het van meet af aan duidelijk dat Azaria had gehandeld 'tegen bevelen in, onwettelijk, en in strijd met de waarden van het leger.'

In Israël geldt het leger als de hoeksteen van de samenleving. Verreweg de meeste 18-jarige jongens en meisjes moeten de dienstplicht vervullen, gedurende een periode van maximaal 32 maanden.

Dat Netanyahu enkele weken na het fatale schot 'partij koos' voor de sergeant, zoals Ya'alon het noemde, had er volgens commentatoren ook mee te maken dat hij rekening wilde houden met de uiterste rechterflank van zijn coalitie. Minister van Onderwijs Naftali Bennett, leider van de partij Joods Huis, had het zonder enig voorbehoud opgenomen voor de schietende sergeant. Mocht het tot een veroordeling komen, dan moet hij meteen gratie krijgen, liet Bennett op voorhand weten.

De veroordeling wegens doodslag is een feit; de strafmaat wordt waarschijnlijk volgende week bepaald door de militaire rechtbank in Tel Aviv. Azaria kan maximaal twintig jaar celstraf krijgen.

Mogelijk zien de rechters verzachtende omstandigheden: aan de geestelijke gesteldheid van sergeant werd openlijk getwijfeld. Als verzwarende omstandigheid kan gelden dat hij, voordat hij in militaire dienst ging, zich op Facebook al uiterst negatief over Palestijnen had uitgelaten. Dat voedde, ook bij de rechters, de gedachte dat Azaria handelde uit wraakzucht. En niet, zoals de verdachte zelf zei, omdat hij bang was dat de Palestijn die op de grond lag een (denkbeeldige) bomgordel tot ontploffing zou brengen.

Amnestie

Minister van Defensie Lieberman, die het proces eerder een 'absurdistisch theater' had genoemd, reageerde opmerkelijk gematigd op het vonnis. Hij noemde het weliswaar 'hard', maar voegde eraan toe dat 'iedereen de uitspraak van de rechtbank moet respecteren.' Het leger dient boven elke politieke twist te staan, zei hij.

Maar sommige politici, inclusief premier Netanyahu, willen zich niet neerleggen bij het vonnis. Woensdagavond zei Netanyahu dat Azaria amnestie verdient. 'Soldaten zijn onze zonen en dochters.' Ook andere bewindslieden spraken zich uit voor amnestie. Minister van Cultuur en Sport Miri Regev, een uitgesproken havik in het kabinet van haar partijgenoot Netanyahu, zei: 'Een soldaat is in de steek gelaten'. Regev, een voormalige woordvoerster van het leger, doelde op oud-minister Ya'alon en de legerleiding die voorstander waren van het proces.

Ongenoegen

De bewindsvrouw vertolkte de mening van velen, onder wie de ouders van de sergeant. Zij kondigden bij monde van diens advocaat aan in beroep te gaan, ongeacht de hoogte van de straf. Medestanders van de militair, die zich verzameld hadden bij de rechtbank, gaven luidkeels blijk van hun ongenoegen. Tijdens de uitspraak van de rechters raakten ze slaags met de politie.

Palestijnen in Hebron, de stad op de bezette Westelijke Jordaanoever waar Azaria de 21-jarige Abdel Fattah al-Sharif had omgebracht, reageerden met instemming en opluchting op het vonnis. De laatste keer dat een Israëlische militair wegens doodslag werd veroordeeld, was twaalf jaar geleden.

Familieleden van de gedode Palestijn lieten evenwel weten geen genoegen te nemen met de veroordeling van Azaria. Ze vinden dat de Palestijnse president Mahmoud Abbas moet proberen om de sergeant voor het Internationaal Strafhof in Den Haag te brengen.

Ahmed Tibi, lid van de Arabische fractie in het Israëlische parlement, stelde dat veel meer soldaten en hun commandanten voor een Israëlische rechter hadden moeten verschijnen. 'Vijftig jaar bezetting heeft meer dan één Azaria voortgebracht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.