Vier vragen

Netanyahu verrast vriend en vijand met ruime winst

De Likud-partij van premier Benjamin Netanyahu heeft de parlementsverkiezingen van gisteren gewonnen. Het leek er lange tijd op dat de stembusgang zou uitlopen op een nek-aan-nekrace tussen Likud en de centrumlinkse Zionistische Unie, maar uiteindelijk won Netanyahu's partij met een ruime marge. Wat betekent Netanyahu's verkiezingswinst? Vier vragen.

Supporters van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Beeld epa

Hoe kan Benjamin 'Bibi' Netanyahu zijn verrassend grote verkiezingswinst verzilveren?

Met dertig zetels, een kwart van het totale aantal in de Knesset (parlement), heeft Netanyahu vriend en vijand verrast. Hij kan wellicht al binnen enkele weken zijn 'droomkabinet' vormen met partijen ter rechterzijde van zijn eigen Likud, zowel ultranationalistische als ultra-orthodoxe.

De verkiezingsuitslag laat een verdeeld land zien. De centrumlinkse Zionistische Unie van Netenyahu's tegenstrever Isaac Herzog deed het lang niet slecht, en opmerkelijk was de winst van de Arabische partijen die voor het eerst samen optrokken bij de verkiezingen. In totaal behaalden ze 37 zetels. Mogelijk krijgen ze in hun rol als oppositie steun van de middenpartij Yesh Atid (11 zetels), al kan die ook kiezen voor aansluiting van Netanyahu. President Reuven Rivlin, die een partij moet aanwijzen om een meerderheidsregering te vormen, heeft een voorkeur voor een 'Grote Coalitie' van Likud en de Zionistische Unie. Netanyahu voelt daar niets voor.

Premier Benjamin Netanyahu gisteravond met zijn vrouw in Tel Aviv. Beeld reuters

Wat betekent het aanblijven van Netanyahu voor zijn land?

Met hun keuze voor Netanyahu en andere rechtse partijen erkenden ze, mét de premier, dat de veiligheid van het land centraal staat. Hij heeft in schrille termen de situatie in het Midden Oosten geschetst - met de terreurgroep Islamitische Staat aan de grens van de door Israël bezette Golanhoogte.

De Zionistische Unie, een samenwerkingsverband van de aloude Arbeidspartij en een middenpartij, tamboereerde in de campagne vooral op de sociaal-economische situatie in het land. Hoge huizenprijzen, hoge huren, hoge prijzen in de supermarkt vormen een grote bron van onvrede onder de bevolking. Pas in de laatste dagen van de campagne zei Netanyahu die sociaal-economische vraagstukken hoger op zijn agenda komen te staan.

Aanhangers van de Zionistische Unie. Beeld getty

Wat kunnen de Palestijnen verwachten van Netanyahu's nieuwe ambtstermijn?

Niets. Voor wie het nog wist, bezwoer de premier daags voor de verkiezingen dat er onder zijn premierschap géén Palestijnse staat komt. Met de partijen die Netanyahu als coalitiepartners op het oog heeft, kan de bouw van nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever en de 'Israëlisering' van het Arabische deel van Jeruzalem ongebreideld doorgaan. De Palestijnen zijn vanaf 1 april officieel aangesloten bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. Ze zullen alles op alles te zetten om Israëlische militairen, en wellicht ook politici, te laten vervolgen voor oorlogsmisdaden.

Een Palestijnse man leest een lokale krant in Khan Younis. Beeld reuters

Wat betekent de verkiezingsuitslag voor de positie van Israël in de wereld?

Niet veel goeds. De toch al slechte verstandhouding tussen Netanyahu en de Amerikaanse president Barack Obama bereikte een dieptepunt toen de premier in campagnetijd in Washington een vlammende speech hield over de dreiging van Iran als kernwapenstaat-in-wording. Netanyahu had zich laten uitnodigen door de Republikeinen, die argwanend staan tegenover de pogingen van de regering-Obama om een nucleair akkoord te sluiten met Iran. Omdat Netanyahu geen zaken wil doen met de Palestijnen, zal in Europa de roep toenemen om Palestina als onafhankelijke staat te erkennen. Enkele EU-lidstaten deden het al. Al met al vervreemdt Netanyahu zijn land steeds meer van de buitenwereld.

Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.