Net zo moedig als haar geesteskind

Haar zieke dochtertje vroeg Astrid Lindgren een verhaaltje voor te lezen. Dat verhaaltje ging over Pippi Langkous en de Zweedse schrijfster werd er wereldberoemd mee....

ASTRID Lindgren schreef naar eigen zeggen uitsluitend 'voor lezers die nog wonderen kunnen doen': voor kinderen dus. Volwassenen hielden zich tenslotte maar bezig met vervelend werk, gekke kleren, likdoorns en inkomstenbelasting, hoewel dit niet door Lindgren zelf werd beweerd, maar door haar beroemdste personage Pippi Langkous.

Tientallen miljoenen kinderen over de hele wereld groeiden op met Pippilotta Victualia Rolgordyna Kruzemunta Efraïmsdochter Langkous, de vrolijke piratendochter uit Villa Kakelbont die lak had aan wat grote mensen van haar dachten. Maandag overleed haar geestelijk moeder Astrid Lindgren op 94-jarige leeftijd in haar woonplaats Stockholm.

Pippi ontstond in 1941. 'Mijn dochter van zeven was ziek en vroeg me om een verhaaltje te vertellen over een meisje dat Pippi Langkous heette en dat ben ik toen maar gaan doen', vertelde de schrijfster ooit. Later creëerde Lindgren vele andere personages, vaak wat onaangepast en een tikje anarchistisch, zoals Karlsson van het dak, Ronja de roversdochter, de kinderen uit de Kabaalstraat, Michiel van de Hazelhoeve en de gebroeders Leeuwenhart, maar Pippi bleef met kop en schouders boven hen uitsteken.

Astrid Lindgren werd geboren als boerendochter in het dorpje Näs, in de buurt van Vimmerby. Haar onbekommerde kindertijd op het platteland was vaak het décor van de wereld uit haar boeken. Ze nam haar liefde voor dieren mee naar Stockholm waar ze al op jonge leeftijd ging wonen om haar eigen geld te verdienen, een alleenstaande moeder die vastberaden geweigerd had met de vader van haar kind te trouwen. Het was halverwege de jaren twintig, de tweede feministische golf zou nog een halve eeuw op zich laten wachten. Haar dierenliefde uitte zich in de jaren tachtig in haar felle aanklacht tegen de excessen in de bio-industrie. Dankzij haar kreeg Zweden als eerste land ter wereld een wet ter bescherming van boerderijdieren: de Lex Lindgren.

De schrijfster had kasten vol prijzen uit de hele wereld, waaronder de alternatieve Nobelprijs voor literatuur en de Vredesprijs van de Duitse boekhandel. Toen ik haar in 1988 bezocht, had ze de prijzen allemaal naar de zolder gebonjourd, en stond haar huis vol met beeldjes van boerderijdieren.

Lindgren hoort met Hans Christian Andersen, Lewis Caroll en A.A. Milne bij de onsterfelijken van de jeugdliteratuur. Wat ze met hen gemeen had, was dat ze een wereld bij elkaar schreef waarin het kind onafhankelijkheid en respect genoot, zeker in haar tijd niet altijd tot genoegen van verantwoorde opvoeders.

Maar Pippi was van ons. Een heldin als Pippi wilden we diep in ons hart allemaal wel zijn. Een onafhankelijk meisje dat intens plezier had in het leven en zich niets aantrok van wat anderen over haar beweerden. Ze was lekker stout, maar nooit ten koste van anderen. Pippi had girlpower voordat het woord bestond.

Maar we waren Pippi niet, we waren haar buurkinderen Tommy en Anika. We trokken braaf de stomme kleren aan die onze moeders voor ons kochten, we maakten de vervelende rotsommen die de meester ons opgaf en we lieten ons 's avonds op tijd in bed stoppen. Heel erg naar vonden we dat ook weer niet, want helemaal alleen slapen in zo'n grote villa, met alleen een aapje en een paard, was toch een beetje griezelig. Dat kon alleen Pippi, het sterkste meisje van de wereld.

Toen Lindgren in 1992 aankondigde dat ze haar laatste manuscript had ingeleverd, reageerde de wereld geschokt. Ze had inmiddels een kleine zeventig boeken op haar naam. Haar ogen wilden niet meer zien, zei ze, en ze wilde ook wel eens gewoon kunnen zeggen: Vandaag doe ik lekker niks. Met haar helderheid van geest was nog niets mis. Tot en met vorig jaar waakte ze over haar Pippi, en dreigde een Franse regisseur die haar personage van een seksueel tintje wilde voorzien met een proces.

Sinds maandag kijkt Astrid Lindgren door een gaatje in de hemel naar de wereld. Ze zal tevreden glimlachen bij het zien van de vrolijke kinderen in Astrids Lindgrens Värld, het Zweedse 'verhalenhuis' annex pretpark dat naar haar boeken is vormgegeven. Ze zal soms haar hoofd schudden, of boos haar vuist ballen als het nodig is, maar meestal zal ze met kritisch mededogen neerkijken op de mierenhoop hier beneden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden