Net sluit zich om Karadzic, zegt SFOR

Met grotere vastberadenheid dan voorheen jaagt SFOR op Radovan Karadzic, die van oorlogsmisdaden wordt verdacht. Maar de kans van slagen lijkt geringer....

'SFOR is erg blij over de manier waarop de operatie verliep.' De woordvoerder van de door de NAVO geleide vredesmacht in Bosnië trachtte vrijdag de zojuist afgeronde actie in de bergen van Bosnië, waar de wegens genocide gezochte Radovan Karadzic zich zou ophouden, te verkopen als een succes.

De honderden Franse, Duitse en Amerikaanse troepen, de ruim honderd geblindeerde auto's en pantserwagens, het dozijn helikopters en de talloze rollen prikkeldraad waren slechts ingezet om 'informatie te verzamelen' over het netwerk om Karadzic heen, de mensen die hem voorzien van onderdak, voedsel, informatie en lijfwachten.

De arrestatie van de oud-president van de Servische republiek in Bosnië stond nooit op het programma, benadrukte ook de Amerikaanse SFOR-commandant John Sylvester vrijdag. Maar 'het net sluit zich' om Karadzic. 'We gaan nu besluiten wanneer en waar we de vergaarde informatie zullen gebruiken.'

De autoriteiten van de Bosnische Republika Srpska gaven woensdag een wat andere lezing. SFOR had dinsdag gemeld dat ze 'zoeken naar van oorlogsmisdaden verdachte personen die zich hier zouden ophouden', aldus een woordvoerder. Als dat inderdaad de opzet was, heeft SFOR opnieuw gefaald.

De tijd is in ieder geval voorbij dat SFOR werkeloos toekijkt terwijl Karadzic ontspannen een café in Sarajevo bezoekt, zoals twee jaar geleden werd gemeld, of aan het strand van de Montenegrijnse kust vakantie viert, zoals lokale kranten een jaar geleden nog schreven.

Dat de arrestatie van Karadzic en generaal Mladic uitbleef, de hoofdverantwoordelijken voor de slachting onder zeker achtduizend Bosniërs in Srebrenica, was een 'pure schande', zei de speciale VN-afgezant in Bosnië, de Amerikaan Jacques Klein, begin dit jaar nog. 'De Amerikanen willen geen enkel risico nemen, hetgeen onmogelijk is als je een crimineel wilt arresteren', had Carla del Ponte al eerder gefoeterd.

Maar half januari maakte SFOR bekend de jacht op Karadzic 'met nieuwe vastberadenheid' te openen. Die maand kamden driehonderd Amerikaanse soldaten het bergachtige grensgebied tussen Montenegro en Bosnië uit.

Sindsdien voert SFOR 'elke twee, drie maanden' zo'n operatie uit, vertelt Kristina Hemon van de International Crisis Group (ICG) vanuit haar kantoor in Sarajevo. 'Ze arresteren niemand, ze maken niet bekend wat ze hebben gevonden. Wij herhalen dan maar wat we sinds acht maanden zeggen: we verwelkomen de nieuwe vastberadenheid en hopen dat Karadzic gauw wordt gepakt.'

De ICG was in het verleden uiterst fel in haar veroordeling van de laksheid bij de arrestatie van Karadzic. Er is zeker iets veranderd, zegt Hemon. Over de oorzaak van de koerswijziging van SFOR durft Hemon niets met stelligheid te zeggen. Vermoedens heeft ze wel. 'De regering van Bosnië heeft na de aanslagen van 11 september zes Algerijnen overgedragen aan de Amerikanen, die lid zouden zijn geweest van Al Qa'ida. Het is mogelijk dat ze daarvoor iets terug hebben gevraagd.'

Op medewerking van de lokale autoriteiten hoeft SFOR in ieder geval niet te rekenen. De president van Srpska, Mirko Sarovic, lid van de door Karadzic opgerichte partij SDS, reisde vrijdag naar het gebied uit 'betrokkenheid' met de door de SFOR-actie gehinderde bewoners. De hele SFOR-actie was 'onnodig' zei hij. Hemon: 'Natuurlijk zei hij dat: vergeet niet dat er in oktober verkiezingen zijn in Bosnië en dat Karadzic nog altijd erg populair is. Srpska zal geen vinger uitsteken om de arrestatie van Karadzic mogelijk te maken.'

Voor het Joegoslavië-Tribunaal begint intussen de tijd te dringen. In oktober moeten de processen beginnen tegen Momcilo Krajisnik, de rechterhand van Karadzic, en tegen Karadzic' opvolger, oud-president Biljana Plavsic. Er is Carla del Ponte veel aan gelegen als Karadzic voor die tijd wordt opgepakt, zodat de drie zaken gelijktijdig kunnen plaatshebben. Maar was er eerst sprake van laksheid van de kant van SFOR, nu lijkt het meer een kwestie van wel willen, maar niet kunnen.

Op zijn gemak zal Karadzic, ook bekend als dichter, zich niet voelen. In zijn eigen dichtregels: 'Een peloton van gepantserde populieren/ Marcheert als het ware naar boven/ De agressor beweegt de lucht in onze zielen/ Plotseling ben je mens, even plotseling ben je spook.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden