Net of ze nog leven

Inzicht

Ober, er zit een beestje in mijn barnsteen. En verrukt dat experts erover zijn.

Beeld -

Je ziet ze, bij wijze van spreken, nog worstelen en snakken naar adem. Shit, ik zit vast in een klodder hars! Help, ik wil eruit!

Maar weg kwamen ze niet. En dat is - sorry, hagedisjes - maar goed ook. Want daar zitten ze dan, in hun troebele, tot barnsteen versteende harsklodder. Twaalf kleine hagedisjes, liefst 99 miljoen jaar oud, afkomstig uit het huidige Myanmar. Een unieke verzameling, opgediept uit museumkasten en enkele privécollecties. Deze week werden ze voor het eerst in detail beschreven.

Dat levert allerlei opwindends op, schrijven de onderzoekers in Science Advances. Ziet u dat pootje met die rare, ronde vingertoppen daar links? Bewijs dat er destijds al gekko's waren. Zo mogelijk nog opmerkelijker is een blokje waarin experts een kameleon herkennen (u en ik zien gewoon een soort takje; we hebben niet eens de moeite genomen hem op deze pagina's af te drukken).

Beeld Juan Daza

Spookachtige afgietsels uit de oertijd

Dan te bedenken dat deze beestjes de dinosaurussen nog hebben zien rondlopen. Je zou ze willen uitbeitelen, ze vasthouden, maar dat gaat niet. Het is schijn wat u hier ziet, deze beesten zijn er niet echt, hun weefsels zijn allang vergaan. Wat we zien, zijn vooral afdrukken in hars, spookachtige afgietsels uit de oertijd, met hooguit hier en daar wat versteende botresten.

Maar wat voor afdrukken. Gedetailleerde scans brengen schubjes aan het licht en tandjes en speciaal gevormde bekjes waaruit ooit ballistische tongen wegschoten. Of neem die gekke lange vingers hier linksboven. Het lijkt Nosferatu wel, grapt de Duitse kenner Krister Smith. Raadselachtig. Zulke klauwen komen tegenwoordig niet meer voor.

Misschien is dát wat de worstelende vormen ons proberen te vertellen, mimespelend in de tijd. Denk niet dat er in de prehistorie slechts simpele, logge beesten leefden! Vernuft en wonderlijke aanpassingen - ook vroeger ritselde het ervan, in de natuur.

Uitleg: Krister Smith (Senckenberg Instituut), Anne Schulp (Naturalis), Juan Daza (Sam Houston State University). Beeld: Juan Daza, Science Advances.

Beeld Juan Daza
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.