Net niet de partij van zijn leven

De diagramstand geeft het belangrijkste moment weer uit de partij die Erno Prosman zes weken geleden in zijn (record)blindsimultaan tegen Ron Tielrooij speelde. Zoals gezegd (zie het slot van de vorige rubriek) vervolgde de zwartspeler met 38...23-28?, waarmee hij zijn doorslaggevende voordeel uit handen gaf.


Had Tielrooij daarentegen 38...11-17! gespeeld, dan was de witte stand niet meer te redden geweest. Al moet ik daar onmiddellijk bij aantekenen dat de winst in sommige gevallen van wel heel ver moet komen...


Constateren wij eerst dat de wanhoopscombinatie 39.25-20, 40.35-30 en 41.43-39 enzovoort in een kansloos eindspel resulteert. Ook na direct 39.33-28 22x42 40.31x11 42x31! 41.36x27 16x7! 42.27x16 26-31! komt wit er niet meer aan te pas. En op 39.43-39 23-29! 40.33x24 27-32 mag hij zich evenmin inlaten: na 41.38x27 21x32 42.37x28 22x44 43.24-20 26x37 44.20x9 18-22!! 45.9x27 44-49 46.41x32 17-22 47.27x18 49x13! gaat zwart winnen, diens (tijdelijke) achterstand van twee stukken ten spijt. Bijvoorbeeld 48.46-41 13-19 49.36-31 19x46 50.31-27 46-14 51.35-30 14-9 52.30-24 9x36! 53.24-19 16-21! 54.25-20 4-10!! 55.15x4 21-27 +.


Blijft dus over 39.35-30. Daarop doet zwart 39...14-19! Wit moet dan uit drie mogelijkheden een keuze maken:


1) 40.30-24 19x30 41.25x34 23-28 42.43-39 13-19 43.34-30 (de lezer moet maar van mij - of beter: van de computer - aannemen dat alle alternatieven eveneens verliezen) 43...18-23! 44.39-34 28x39 45.34x43 23-28! 46.30-25 19-24! 47.25-20 24-29! 48.37-32 (er dreigde 48...28-33! +) 48...28x37 49.31x42 4-10! 50.15x4 22-28 51.4x31 26x39 en zwart wint door overmacht.


Vermeldenswaard is nog de spelgang 52.41-37 28-33! 53.36-31 33x42 54.37x48 39-44 55.20-14 44-50 56.31-26 (56.14-10 17-22! 57.10-5 21-27! +) 56...29-33! 57.14-10 17-22!! 58.26x39 50x5 59.48-42 16-21! 60.42-37 5x41 61.46x37 21-27! met een 1x1-oppositie!


2) 40.25-20 27-32! 41.38x27 21x32 42.37x28 23x32 43.41-37 32x41 44.36x47 (de inleiding tot de op-één-na spannendste variant; merk op dat wit na 44.46x37 17-21! onvoldoende verweer tegen de dreiging 22-27x27! had gehad, bijvoorbeeld 45.43-38 22-27 46.31x22 18x27 47.37-32 26-31! 48.30-24 19x30 49.20-14 31-37 50.32x41 13-19 51.14x23 27-31 52.36x27 21x43 +) 44...26x37 45.30-24 19x30 46.20-14 13-19! 47.14x21 16x27 48.33-29(!) 22-28! 49.43-38(!) 30-35! 50.47-41 (niet beter is 50.29-24 37-42!) 50...27-32! 51.38x27 37-42 52.27-21 42-48! 53.21-17 35-40! 54.17-11 48-34! 55.29-24 40-44 56.11-6 44-50!!


Nu zou 57.6-1 afgemeten verliezen door 57...50-45 58.1x40 45x20 59.15x24 28-33 60.41-37 33-38!! 61.37-31 38-42! 62.31-27 42-47! +. En na 57.24-19 34-25! 58.19-13 25-3! 59.6-1 50-45! dwingt zwart een gewonnen 4x4- dan wel 4x3-eindspel af, bijvoorbeeld 60.41-36 3-25! 61.1-7 45x1 62.13-8 28-33 enz. of 60.41-37 3-25! 61.37-32 28x37 62.1-6 45-12 63.6-33 (anders wordt na 37-42-48 langzaam maar zeker het stuk op 13 opgepeuzeld) 63...25-9 +.


3) 40.33-28 (wits hardnekkigste verdediging) 40...22x42 41.31x11 42x31! 42.36x27 16x7! 43.27x16 26-31! 44.43-38 (om op 31-36-41 over de meerslag 46.16-11! = te beschikken; maar:) 44...18-22! 45.25-20 31-36! (nu pas) 46.41-37 22-28! 47.30-24 19x30 48.20-14 30-34 49.14-10 34-40 50.10-5 13-19! 51.38-33 28x39 52.37-32 40-44 53.32-28 23x32 54.5x1 (na 54.5x37 44-50 55.37-23 39-43 56.23x1 43-48/49 wint zwart het 4x4-dammeneindspel doordat hij ook 36 laat promoveren) 54...32-38.


Hier komt de grootste verrassing aan het licht: zelfs na 55.16-11 38-42 56.11-7 42-48 57.7-2 39-43 enz. enz. gaat zwart, die op den duur niet meer van vierde dam is af te houden, het in alle varianten (hoeveel zouden dat er eigenlijk zijn? duizenden? tienduizenden?) uiteindelijk winnen van de twee witte dammen plus de schijven op 15 en 46!


Daarbij dient bedacht te worden dat ook de overgang naar een 5x3-eindspel waarin wit met zijn beide dammen de diagonaal 46/5 bezet (58.46-41 36x47 59.1-23/2-19 enz.), hem niet kan deren, mogelijkerwijze (want ik ben geen expert op dit terrein) omdat zwart dan díe combinatie in de stand vlecht waarmee Georgiev in Peking 2011 van Boomstra won!


Bepaald simpel en voor de hand liggend was het dus allemaal niet. Maar tóch: dit was hoe Tielrooij de partij van zijn leven had kunnen bekronen. Na 38...23-28 volgde er evenwel:


39.15-10! (de reddende meerslagfinesse) 39...28x48 40.10x28 22-28!!?


Met deze elegante (slot)zet neemt de zwartspeler nu maar het zekere voor het onzekere.


Zonder 41.31x13 48x9 = of 41.31x33 48x31 42.36x27 21x43 = af te wachten, kwamen Prosman en Tielrooij remise overeen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden