Net, netter, Niehe

Ivo Niehe, de man van de TV Show, jubileert: dertig jaar maakt hij interviews voor de TROS. De balans? 'Gek, 30 jaar aan de top en nooit een prijs. Hij verdient een aai over de bol. Hij heeft het flink voor de kiezen gekregen.'

Al dertig jaar een miljoenenpubliek met zijn TROS TV Show, maar toch: nooit een man van het volk geweest. Hij weet het zelf. Tegen het Algemeen Dagblad vertelde hij in 2009 dat hij over straat liep met Ron Brandsteder en een groep meiden tegenkwam. Die sloegen onder het uitroepen van 'Ronnie!' (nota bene de presentator die híj ontdekt had) zijn metgezel op zijn schouders. 'Ik stond erbij en ik keer ernaar.' Toen ze verder liepen, draaide een van hen zich nog even om. 'Ivooo!'


'Een goedmakertje.'


Al 30 jaar behoren Ivo Niehe en zijn interviews met binnen- en buitenlandse persoonlijkheden in de studio en op locatie tot het ameublement van de grootste familie van Nederland. Alleen in het seizoen 2005/2006 was er een kortstondig avontuur bij het later gesneefde Talpa. Al dertig jaar met het voorkomen van een dressman, met als ijzeren bestanddelen jasje (niet altijd dasje) en de blonde lok naar rechts, voor de kijkers links; alleen ligt de pluk inmiddels wat verder naar achteren op het voorhoofd - Niehe is 65.


Al die tijd klinkt in de presentatie en voice-over een zorgvuldig gedeclameerd Nederlands, met de belofte dat er weer iets bijzonders zit aan te komen. Op stap met Marco Borsato. 'Het zou een bij tijd en wijle emotionele ontmoeting worden'. Hij ontmoet J.K. Rowling. 'Een unicum, want ze verschijnt zelden in beeld. Maar vanavond horen we hoe dat is: van bijstandsmoeder tot miljardair.' Op bezoek bij Ennio Morricone. 'Een oude brombeer, met de reputatie totaal onbenaderbaar te zijn. (...) Heel apart was het wel.' In de buurt van de eindtune volgt dan de mededeling dat de begeleiders hadden verzekerd dat de oude baas voor zijn doen behoorlijk op zijn praatstoel had gezeten.


Maar wie van het volk wil zijn moet rafeltjes vertonen. Die heeft Ivo Niehe niet. In zijn eigen bewoordingen: 'Een nette man met een net gezin, die nette programma's maakt.'


Het was het toenmalige hoofd informatieve programma's van de TROS, Wibo van de Linde, die hem in 1974 op het pad van het programma maken haalde door hem in te lijven bij TROS Aktua. Niehe, afgestudeerd in Franse taal- en letterkunde, was nog niet zo lang omroeper. Hij was tot dan vooral als zanger/toetsenist in de muziek bezig geweest, in Ivo and the Furies, de Whiskers en als Ivo Jorgenson (Mit dir in meinen Armen en Wer sucht, der wird finden). Van de Linde zag, herinnert hij zich, een 'ambitieuze en eigenwijze rekel'. Niehe wilde wel naar de actualiteitenrubriek, onder voorwaarde dat hij niet naar gevaarlijke gebieden hoefde. Van de Linde respecteerde dat. Zijn tegeneis: die snor moet eraf.


Niehe was meer van het beeldverhaal dan van het harde nieuws, volgens Van de Linde. Vooral een reportage over zwaar verminkte Vietnamveteranen in New York is hem bijgebleven. Hij was snel en adequaat. Een korte mededeling volstond. 'Herald Tribune, pagina 3.' En terug kwam Ivo, uit Parijs met een verhaal over een overlevende van het Auschwitzorkest. 'Hij stond dat weekeinde wel met de hele wereldpers voor de deur van die mevrouw. Maar hij kwam binnen. Een combinatie van charme en doortastendheid.'


Dat oog voor beeld ziet hij nog altijd terug in de TV Show. De shots van een fotolijstje, het inzoomen op een meubelstuk. Niehe zegt daarover altijd: 'De tuinkabouters en de kleur van de bank zeggen meer dan duizend woorden.' Herman Slager, gewezen amusementsbaas TROS en AVRO en jarenlang de eerste redacteur van het programma, ziet hem ook het liefst in de Op Reis-variant van de show: Niehe die aanbelt. 'Als kijker heb je echt het idee dat je bij iemand thuiskomt.' Hij herinnert zich Roald Dahl, in zijn krakkemikkige tuinhuisje, met een crapaud waarin een gat zat en dat oude plankje waarop de schrijver zijn boeken schreef.


In 1978 werd Niehe op aanraden van Van de Linde hoofd amusement bij de TROS, nadat uitlekte dat Jaap van Meekren hem naar Avro's Televizier wilde halen. In 1981, op 5 juli, volgde de eerste TROS TV Show, met optredens van onder anderen Grace Jones en Randy Crawford. Ivo zelf zong ook, zichzelf begeleidend op de piano. Zeker in het begin, met alleen de netten van de publieke omroep, was volgens hem het speelveld van de praatprogramma's duidelijk: Sonja Barend was van de inhoud, hij was van het amusement.


Dat nam niet weg dat naast bewondering voor 's mans talenmeesterschap het meesmuilen over het vederlichte karakter van het programma snel de kop opstak, en lang aanhield. Hij was die TROS-jongen, de club van de Showbizzkwis en Op losse groeven. Kees van Kooten zette de toon met de omschrijving Nivo Nihil - al had de cabaretier/schrijver volgens een latere uitleg van de presentator het niet op diens persoon gemunt, maar op een ledenwerfactie van de TROS.


Er volgden meer sneren. Niehe slijmt met zijn gasten. Hij zou zelfs niet wezenlijk geïnteresseerd in hen zijn. De aankleding met talrijke beeldfragmenten camoufleert hoe vluchtig de ontmoetingen zijn. Het is maar weinig spraakmakend. Belangrijk wapenfeit in 30 jaar geschiedenis - Niehe heeft het herhaaldelijk als voorbeeld genoemd: Ronald Koeman die zijn transfer naar Barcelona aankondigt. Het programma haalde ook een keer de krant toen Prince de uitzending verbood omdat de geluidsopnamen van een optreden onder de maat waren. Recentste reuring was het doorborduren op Boer zoekt vrouw: de homoseksuele paardenfokker Peter uit Zweden wilde ook graag een partner.


Communicatieanalist Anne Boermans schreef in 1999 in het Financieele Dagblad dat de presentator zijn onderwerpen weinig meer ruimte laat dan te antwoorden met 'ja', 'nee', 'inderdaad' of 'dat klopt'. Hij zou zijn informatie slechts verpakken in gesloten vragen, hij is druk bezig te etaleren hoe goed hij is voorbereid. 'Niehe denkt razendsnel; hij weet dat er na korte antwoorden pijnlijke stiltes kunnen ontstaan. Daarom duikt hij steeds opnieuw in zijn dossier en blijft maar weetjes over zijn gasten spuien die daardoor nog korter gaan antwoorden, waardoor Niehe nog meer haast krijgt.'


Van de Linde: 'Hij is geen scherpe interviewer. Hij wil het ook niet zijn. Hij heeft het zelf gezegd: hij is niet van de dolk in de rug, hij danst liever met het floret. Het móet ook niet, hè. Ivo is infotainment.'


Tegen de Gemeenschappelijke Pers Dienst: 'Ik ben nu eenmaal van de light verse. In Amerika en Engeland wordt dat gezien als het hoogste, omdat je daarmee een massaal publiek kunt bereiken, maar hier is het verdacht.' Bovendien: het zijn politici en gezagsdragers die je het vuur na aan de schenen moet leggen. Waarom zou je meervoudig songfestivalwinnaar Johnny Logan tot aan de enkels afzagen? En is het echt nodig dat je de wereldberoemde zanger die welwillend de voordeur voor je openmaakt, voorhoudt dat zijn laatste cd toch een beetje tegenvalt?


De Niehe van de eerste jaren is volgens Niehe niet meer de Niehe van nu. In een terugblik op 25 jaar TV Show schreef hij dat hij vroeger cynischer was, en gelijkhebberig. Advocaat Gerard Spong noemde hij onbetrouwbaar - overigens nadat deze hem dezelfde kwalificatie had toegedicht en de studio aan het verlaten was. Hij las Saar Boerlage de les, de motor achter het verzet tegen de poging de Olympische Spelen naar Amsterdam te halen. In 1992 noemde hij dat nog een pittig gesprek. In 2007, in de Volkskrant, dacht hij: 'Wát een pedant ventje.'


Naast look, lok en laatdunkende bejegening als vaste waarden, was er dat andere onveranderlijke gegeven: de aanwezigheid van de Groten der Aarde. Opsommen heeft weinig zin. Wie kwamen er eigenlijk niet? In die terugblik op de eerste 25 jaar betreurt hij het dat de voetballer Eric Cantona en filmster Jack Nicholson ondanks diverse pogingen nooit zijn verschenen.


Volgens zijn onlangs gepensioneerde medewerker Herman Slager was het binnenhalen van beroemdheden in de eerste periode vooral de verdienste van de inmiddels overleden productiemedewerkster Coby Gerritsen. Die baande zich onvermoeibaar een weg door het dichte woud van managers, bookers en pr-medewerkers. Telefoontjes vooral, Slager sluit verjaardags- en kerstkaartjes niet uit. Toen Tony Curtis was gezwicht en de deur opende van zijn huis op Hawaï, zag hij slechts enkele heren, onder wie Ivo. 'Where the hell is Coby?' Volgens de overlevering is de secretaresse van Henry Kissinger 37 keer gebeld.


Het kost nu minder moeite. Een VHS-band, en later een dvd, met een compilatie van de gesprekken, en een lijst met de gasten slechten barrières. Niehe in interviews: 'Hillary Clinton vond het een eer om onder Claudia Cardinale te staan.' Hij relativeert de prestatie ook, tegenwoordig: als er een boek of cd is verschenen, komen ze maar wat graag.


Wat erodeert na al die jaren: de drang de sterren zelf te ontmoeten. Voor tien minuten David Bowie vliegt hij niet meer de oceaan over. Hij laat het vaker over aan zijn productieteam. Voor de vierde keer naar Sting? Wat zouden ze elkaar nog te zeggen hebben? Hij stuurde violiste en Stingfan Janine Jansen als gastinterviewer. Hij wordt tegenwoordig meer geraakt door bijzondere verhalen: een jongen met het syndroom van Down die de universiteit haalt, een autistische jongen die in vijf minuten uit het hoofd het Paleis op de Dam natekent.


Voormalig medewerker Slager: 'Vergis je niet: de man heeft nog altijd een ongekende werkdrift. De redactie bereidt van alles voor, maar dan blijkt geregeld dat hij zichzelf ook al weer heeft verdiept. Dan keert er wel eens niets terug van wat wij hem aanreikten.'


Van de Linde stelt vast dat het programma slijtageverschijnselen vertoont. 'Het is soms een beetje afgeraffeld. Ik heb wel eens gezien dat de helft wordt gevuld met Ivo die als een soort David Letterman of Jay Leno de wereld beschouwt. Dat is wat goedkoop. Te snel, te gemakkelijk. Het is geen stand-up comedy. Ivo is geen Jay Leno. Dat spéélt hij.'


De oorzaak volgens zijn mentor van het eerste uur: de theatershows waarmee Niehe tegenwoordig door het land trekt, met liedjes en conferences. 'Ivo vindt het toneel nu het belangrijkste. Dat begrijp ik ook wel. Maar je ziet het. Hij neemt te veel hooi op zijn vork.'


Slager: 'Ivo zou soms wat meer tijd moeten nemen voor een gesprek. Hij heeft weinig geduld. Na een half uur staat-ie weer buiten. Als we nog een late vlucht terug naar huis kunnen pakken, zal hij dat niet laten.' Maar tegelijkertijd is er de bewondering voor de efficiëntie en het vakmanschap. 'Hij doet alles zelf: de regie, de montage, hij let op het licht, welk kunstwerk er aan de muur hangt; ongelooflijk.' De Groten der Aarde zijn ook geregeld verwonderd: Amerikaanse producenten komen vaak met tien man binnen, Ivo neemt er twee mee, voor beeld en geluid. 'Is that all?'


Wat het geheim is van 30 jaar TROS TV Show? Van de Linde: 'Hij is een graag geziene gast in de huiskamer.' Slager: 'Er is een generatie met hem opgegroeid. Hij is die beschaafde man.' Vreemd eigenlijk, constateert hij, 30 jaar aan de top, en nog nooit een prijs gekregen. 'Hij verdient een aai over zijn bol. Hij heeft het wel voor zijn kiezen gekregen.'


-------------------


De mooiste volgens Ivo

Yves Montand, acteur, zanger

'Mijn gesprek met Yves Montand is het beste dat ik ooit gemaakt heb. Na zijn overlijden zei zijn vriendin: 'Blijkbaar wilde hij nog één keer alles vertellen.' Ik hield intens van die man. (...) Ik heb mijn helden mogen ontmoeten. Maar Montand was zonder twijfel de grootste.' (De Volkskrant)


Harry Mulisch, schrijver

'Mulisch was voor een kwartiertje gepland en is veertig minuten in de studio gebleven. (...) Ik had een filmpje gevonden waarin hij door zijn moeder in een kinderwagen door de straten van Haarlem werd gereden. Het ijs was meteen gebroken. Opeens zat er een andere Mulisch. De pose was weg.' (Elsevier)


Oliver Sacks, neuroloog Televisie

'Zijn hele verhaal hebben we geïllustreerd. Terwijl Sacks over de man die zijn vrouw voor een hoed hield vertelt, zie je een psychiater die aan het hoofd van een vrouw begint te trekken. Met enorme terughoudendheid heb ik hem later de videoband gestuurd. Ik was bang dat hij het te plat vond. (...) Nee dus. Ik kreeg een briefje terug in dansende letters.' (Elsevier)


-------------------


CV

Ivo Niehe wordt in 1946 geboren, als zoon van een eigenaar van een lingerieketen. Na het gymnasium studeert hij Frans. Hij zingt in bandjes, werkt als fotomodel en belandt als reclameassistent bij Phonogram. In 1974 komt hij in dienst bij de TROS. Eerst als omroeper, daarna als verslaggever bij TROS Aktua. In 1978 wordt hij hoofd amusement. In 1981 is de eerste TROS TV Show. Korte overstap naar Talpa in 2005. Hij schrijft drie boeken over zijn ontmoetingen: Vips (1990), Het leukste krijg je nooit te zien (1997) en Leukerds & Lastpakken (2005). Vanaf dat jaar staat hij met regelmaat met een eigen programma in het theater. Eind oktober begint daar de Ivo Jubileumshow.


-------------------


Jubileum

De TROS besteedt uitgebreid aandacht aan de mijlpaal van de langstlopende talkshow op de Nederlandse tv. Van zondag 24 juli t/m donderdag 28 juli en van maandag 1 t/m vrijdag 5 augustus zendt de TROS op Nederland 1 rond 22.40 uur compilaties van de TROS TV Show uit. In de nacht van vrijdag 29 op zaterdag 30 juli is er op Nederland 1 een marathonuitzending. Vanaf 23 uur volgen negen uur interviews. De eerste is met Pim Fortuyn (op de foto hiernaast), Paul McCartney en George Harrison sluiten af.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden