Net geen absolute meerderheid voor Syriza

De linkse partij Syriza heeft zondag net geen absolute meerderheid gehaald in het Griekse parlement. De partij bleef met ruim 36 procent van de stemmen steken op 149 van de 300 zetels.

Supporters van de links-radicale oppositiepartij Syriza in Athene vanavond. Beeld ap

De Grieken hebben gisteren nee gezegd tegen het door Europa opgelegde bezuinigingsbeleid. De radicaal-linkse leider Alexis Tsipras kwam met een onverwacht grote overwinning uit de verkiezingen, al zijn de behaalde 149 zetels niet genoeg voor een absolute meerderheid. Alleen met 151 of meer had Tsipras zonder coalitiegenoten kunnen regeren.

Als winnaar van de verkiezingen krijgt Tsipras drie dagen de tijd om een regering te vormen. Lukt dat hem niet, dan is de huidige premier Antonis Samaras aan zet. Hij haalde met zijn conservatieve partij Nieuwe Democratie ongeveer 28 procent van de stemmen. Na hem mag de derde partij een poging wagen. Als niemand een regering kan vormen, moeten de Grieken opnieuw naar de stembus.

'Jullie beslissing van vandaag heeft de Trojka tot het verleden gemaakt', zei Tsipras zondagavond tegen een menigte voor het parlementsgebouw. 'Jullie hebben de angst overwonnen en de lach teruggebracht.'

Roerige tijden voor EU

Duidelijk is dat Europa zich kan opmaken voor roerige tijden. Toen zondagavond uit de Griekse exit-polls de overwinning van Syriza bleek, begon de euro al te dalen. De radicaal-linkse partij heeft haar kiezers beloofd de bezuinigingsmaatregelen stop te zetten die de regering van Samaras invoerde in ruil voor 240 miljard euro noodleningen. Ook wil hij in Europa een gedeeltelijke kwijtschelding eisen van de Griekse staatsschuld.

'Ik draag een land over dat lid is van de Europese Unie en van de euro', zegt Antonis Samaras. 'Voor de bestwil van het land hoop ik dat een volgende regering wat bereikt is, zal behouden. Ik hoop dat mijn voorspellingen niet worden bevestigd.'

Europese leiders waarschuwen voor instabiliteit als Tsipras in Europa zijn zin zal doordrijven, maar de Grieken hebben daar niet naar geluisterd.

Van de beginnende groei van de Griekse economie is voor de gewone Griek weinig te merken. De werkloosheid ligt boven de 25 procent, eenderde van de Grieken leeft onder de armoedegrens en 18 procent van de Grieken heeft te weinig geld om eten te kunnen kopen.

Alexis Tsipras vanavond in Athene. Beeld reuters

Eerste radicale Europese leider

Syriza's beloften twee miljard euro te investeren in noodhulp voor de allerarmste Grieken en ontslagen ambtenaren weer aan te nemen, viel daarom in vruchtbare aarde.

Tsipras is de eerste radicale Europese leider die kans maakt te rebelleren tegen de strenge bezuinigingslijn van Brussel. Vanuit Spanje reageerde de leider van protestpartij Podemos dan ook enthousiast op de Griekse uitslag. 'Hoop is in aantocht, angst vlucht', zei hij zondagavond in Valentia. 'In Griekenland horen we dat vanavond al en hopelijk horen we hetzelfde binnenkort in Spanje.'

Maar als Tsipras een coalitiepartner nodig heeft, dreigt hij zijn eisen te moeten afzwakken. De centrum-linkse partij to Potami (de Rivier) haalde ongeveer 6 procent en is bereid met Syriza te regeren, maar is ook sterk tegen een confrontatie met de Trojka van de ECB, de EU en het IMF. Veel andere opties zijn er niet. De kleinere partij Onafhankelijke Grieken is net als Syriza fel tegen de bezuinigingsmaatregelen, maar verschilt verder op bijna alle programmapunten. De nieuwe partij van oud-premier en Sociaal-Democraat George Papandreou haalde de kiesdrempel van 3 procent niet.

Slaagt Tsipras erin een regering te vormen, dan heeft hij weinig tijd om zijn eisen op tafel te leggen. Over enkele weken loopt het huidige hulpprogramma af dat Griekenland overeind houdt. Om het resterende deel van 1,8 miljard te ontvangen, moet Griekenland toegezegde hervormingen doorvoeren.

Lees ook: Zes vragen over 'premier' Tsipras en de EU
Lees ook: De Griekse bom is ontmanteld
Lees ook: Wie kan 'Sexy Alexis' nog stoppen?

Syriza-aanhangers vieren de eerste uitslagen van de Griekse verkiezingen. Beeld afp
Syriza-leider Alexis Tsipras. Beeld afp
Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.