Net echt

We waren in Noord-Limburg. Muren van maïs op de heenweg, door muren van maïs gaat het vandaag weer terug. Door Brabant, dat van augustus tot oktober stukken kleiner is dan in de rest van het jaar....

Caspar Janssen

Prachtig dus, dat agrarische cultuurlandschap, maar op de terugweg bezoeken we toch liever een park, het Nationaal Park de Hoge Veluwe, om echt mooie cultuurlandschappen te zien in het Kröller-Müller museum.

We zijn laat, maar dat heeft als voordeel dat de grootste drukte voorbij is. Sta je zomaar bijna in je eentje middenin het landschap van Van Gogh.

Ik kan, eerlijk gezegd, niet zo goed tegen musea. Binnen een uur word ik meestal nerveus en duizelig. Dat had ik vroeger ook in bibliotheken. Die metershoge stellingkasten met boeken, rij na rij. Ik zag ze bewegen, die kasten, zoals maïsplanten wiegen in de wind. Soms was het zo erg, de draaierigheid, dat ik kokhalzend en zonder boeken het pand verliet. De nieuwe bibliotheek van Amsterdam vind ik daarom een verademing. Vanwege het half open coulissenlandschap.

Terug naar het museum. Van het Kröller-Müller word ik nooit claustrofobisch, ik word er juist rustig van.

Hoe dat komt? Het heeft vast te maken met het samenspel tussen het gebouw, de omgeving, de ruimte, het licht, de collectie.

De combinatie cultuur en natuur is hier opeens niet geforceerd. In het museum zie ik overal het laat 19de-eeuwse boerenlandschap dat we tegenwoordig idealiseren. Buiten is er de overgebleven halfnatuurlijke heide uit die tijd, en wat daarna kwam: aangelegd boslandschap, en nog later: zorgvuldig bewaakte seminatuur (heide, bos en stuifzand). Tussen die natuur en het museum, niet te vergeten, de parkachtige beeldentuin. Die roept: we zetten alles naar onze hand!

Al die typen half-natuur en landschap, je zou er duizelig van kunnen worden, maar dat heb ik dan weer niet. Sterker: ik zie het als een fascinerend spel om te bepalen: wat is nep en wat is echt? De landschappen van Van Gogh, Jan Toorop, Paul Gabriël, die lijken waarachtiger dan het met man en macht, met grazen, plaggen en maaien overeind gehouden ‘echte’ landschap.

Het is verleidelijk om te zeggen: wie nog iets van dat zo bejubelde agrarische cultuurlandschap van weleer wil zien, die moet naar het Kröller-Müller gaan. Zelf vind ik het ontroerend, als ik er middenin zit, op een bankje.

Op weg naar de uitgang van het park: nog een spelelement. Honderden auto’s en mensen langs de weg met enorme camera’s. De burlende herten worden hier gevoederd. Opdat iedereen het echte wild kan zien in de paartijd. We staan er nog niet of daar komen ze al, de hertjes. Precies zoals het in het draaiboek staat.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden