Column

Nergens staat dat mafkezen geen referendum mogen nastreven

Column Bert Wagendorp

Hoera, ergens begin volgend jaar mogen we stemmen voor of tegen het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne. Dat is te danken aan de inspanningen van het Burgercomité EU, het Forum voor Democratie en GeenPeil, een offspring van GeenStijl.

GeenStijl-journalist Jan Roos en filosoof Thierry Baudet. Beeld anp

Alleen wanneer blijkt dat een te groot deel van de 451.666 ingezamelde steunbetuigingen corrupt is en campagneleider Jan Roos tienduizend keer zijn eigen handtekening heeft ingeleverd, gaat het referendum niet door.

Vorig jaar april keurde de Eerste Kamer de Wet raadgevend referendum (WRR) goed. Sinds 1 juli kan iedere burger 300 duizend handtekeningen inzamelen voor een referendum over wetten en verdragen. Jammer genoeg kwam er niemand op het idee om die wet te onderwerpen aan een raadgevend referendum; dat was wel humor geweest.

Gisteren noemde Ruslanddeskundige Hans Loos de initiatiefnemers in de krant 'Poetins useful idiots'. Ze zouden de Russische president helpen de toenadering tussen EU en Oekraïne te frustreren. Volgens voormalig minister Brinkhorst hebben de mensen veel te weinig verstand van associatieverdragen om er een oordeel over te hebben.

De twee trekkers van het initiatief zijn GeenStijl-journalist Jan Roos en filosoof Thierry Baudet - dat onwaarschijnlijke clownsduo hebben we toch alvast maar mooi aan de WRR te danken. Volgens Rob de Wijk, expert internationale betrekkingen, zitten zij 'mensen gewoon bang te maken' en hebben ze 'geen lor verstand' van de kwestie.

Misschien hebben Loos, Brinkhorst en De Wijk gelijk. Maar dat doet niet zoveel ter zake. Er staat in de WRR niet dat mafkezen en popiejopies er geen gebruik van mogen maken, noch dat je alleen naar een referendum mag streven als je veel verstand hebt van het betreffende onderwerp. Brinkhorsts argument is ook bruikbaar voor een pleidooi de democratie af te schaffen en de aristocratie weer in te voeren.

In principe ben ik voor het aanhalen van álle banden, maar ik zie er toch tegen op me een mening te moeten vormen over de associatieverdragsvraag, terwijl dat dus opeens wel een democratische plicht is. De EU heeft ook zulke verdragen met Libanon, Marokko, Jordanië, Zuid-Afrika, Egypte, Israël, Chili én Syrië en daar vond ik tot dusver ook vrij weinig van. In elk geval staan die landen niet in de wachtkamer voor een EU-lidmaatschap - een van de aangevoerde redenen om tegen het verdrag met Oekraïne te zijn. Dat de handtekeningenjagers een anti-EU-agenda hebben en Jan Roos veel liever een referendum zou organiseren over de vraag 'Moet Jan Roos een eigen talkshow op primetime krijgen' doet net zomin terzake als het gefoeter van de tegenstanders.

Vermoedelijk zal het referendum geen 30 procent van de dertien miljoen kiesgerechtigden naar de stembus lokken, maar ook dat is niet van belang. Dat het spektakel ons 40 miljoen gaat kosten - een halve Oopjen Coppit! - ook niet. Dat krijgen we aan amusementswaarde ruimschoots terug: ik verheug me nu al op de scènes waarin je Rutte zijn EU-collegae ziet uitleggen wat er nu weer loos is in Nederland. Zelfs het feit dat een eventueel nee niets aan het verdrag zal veranderen, is een marginaal punt. Het is niet uit te sluiten dat de bedaagde senatoren heel even de invloed van de social media hebben onderschat, maar dat doet ook niet terzake.

Eén ding doet er wel toe. Er is democratisch besloten dat het raadgevend referendum voortaan deel uitmaakt van onze democratie en het is mooi dat er straks een pilot komt die zal laten zien wat die innovatie in de praktijk voorstelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.