Column

'Nergens Efes; de dorpstraat in Turkije is een grote theetuin geworden'

In Turkije kun je bijna nergens meer alcohol kopen, merkte columnist Renée Braams. 'Een glas beyaz sarap, die overheerlijke witte harswijn, kostte bijna 7,50 euro! Dat zet zuinige Nederlanders wel aan tot een frisse alcoholarme vakantie.'

Jongeren drinken bier in Izmir. Beeld afp

Dertien jaar was ik niet teruggeweest in Turkije, het vakantieland van mijn thirties. Hoe zou het nu zijn in mijn dorp, een zesduizend inwoners tellend kustplaatsje met alleen Turkse toeristen? (Het ligt naast een nationaal park, en daarom is hoogbouw er verboden.)

Dertien jaren van economische groei en bloei: zouden de obers nu in shifts van acht uur werken, en zou je de ober die je donderdag je mezze bracht, pas maandag weer terugzien, omdat hij vrijdag papadag had?

Dutten
Dat niet dus. In het nieuwe berghotelletje van onze keuze werkte de kinderloze eigenaar samen met twee twintigjarige jongens die bij hem inwoonden, en nog een meisje, van 's ochtends zeven tot 's avonds tien. De jongens dutten 's middags op de gebloemde banken in de lounge. Ze waren er altijd. Niks veranderd.

Maar in het winkeltje op weg naar het park was geen bier te koop! En in het restaurant waar we de eerste avond pizza met blikworst aten, hadden ze ook geen bier! Bira var? Yok!

Ach, wat voelde ik me vroeger rijk en vrij als een vogel, met zo'n groot blik Efes bier onder een vijgeboom in de verrukkelijke hitte! Mijn oudste zoon herinnert zich dat je de blikken Efes open trok met een rood lipje, en dat hij die verzamelde, omdat je vijf rode lipjes gratis kon inruilen voor een nieuw blik bier, waarmee hij dan apetrots naar mama rende.
De supermarkt zou toch nog wel bier hebben? Ja, in de Migros vonden we een klein schap met peperdure wijn en een ijskastje met bier, naast schappen vol met thee.

Wetten en regels
Maar de supermarkt Sok verkocht geen alcohol. Nee, zeiden Turken die we om uitleg vroegen, er waren geen wetten en regels tegen alcohol. Steeds meer winkeliers hadden het gevoel dat het een moslim niet zo past om alcohol te verkopen, en ook de gigant Sok had zich daarbij aangesloten.

Regels zijn er toch wel, las ik, alcoholreclame is verboden, je mag het 's nachts niet verkopen en je mag geen drank verkopen in een straal van honderd meter rond een moskee of school. Erdogan wil met dat beleid het welzijn van gezinnen beschermen, zegt hij. Maar het stoppen met alcohol verkopen lijkt geen dictaat van Erdogan, het lijkt vanzelf gegaan en van binnenuit gemotiveerd ...

Efes
Hoe is dat gegaan? Eind jaren negentig dronken de oude Turkse mannen thee op het plein en in de theetuin, maar zag je jonge mannen bij elkaar zitten, dan dronken ze Efes. Nu drinken ook de jonge mannen thee. De dorpsstraat is weer één grote theetuin geworden.

De restaurants die op toeristen mikken, serveren wel wijn en bier, en ook in ons hotel was alcohol te koop. Een glas beyaz sarap, die overheerlijke witte harswijn, kostte er 15 Turkse lira! Dat is bijna 7,50 euro! Dat zet zuinige Nederlanders wel aan tot een frisse alcoholarme vakantie!

Een halve liter Efes bier kost 7 lira, €3,50, dus daar kon je jezelf nog weleens op trakteren.

Drooglegging
Het lijkt allemaal zo natuurlijk gegaan, deze drooglegging, maar ik zag op straat niet méér hoofddoeken en zwarte gewaden dan eind jaren negentig. Ik zag geen islamisering. Net als toen, zie je nu in Turkije vrouwen zwemmen in al hun rokken en doeken, maar de meesten hullen hun door de welvaart uitgedijde lichamen in een bikini. In het dorp lopen meisjes in korte broeken en hemdjes, naast leeftijdgenoten in lange jurk en kinbedekkende hoofddoek.

Nee, de hoteleigenaar en zijn werkbijen deden niet aan ramadan, ook niet in de winter. Maar er hing wel een enorm portret van Atatürk in de lounge: Turkije is zichzelf gebleven.

Mij en mijn man is het goed bevallen, twee weken thee en Sprite en icetea. Wij proberen altijd al om niet meer alcohol te drinken dan strikt noodzakelijk is, conform de wijze woorden van Gerard Reve, de held van mijn twenties. De nieuwe alcoholcultuur in Turkije was daarbij een welkome ondersteuning.

Renée Braams is neerlandica, muziekdocent en columnist voor volkskrant.nl

 
Ik zag geen islamisering. Net als toen, zie je nu in Turkije vrouwen zwemmen in al hun rokken en doeken, maar de meesten hullen hun door de welvaart uitgedijde lichamen in een bikini.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden