Nepkloof

De elite kwam in opstand tegen het volk, of andersom, dat bleef een beetje onduidelijk.

Was het gewoon de zoveelste hysterische hype, of zijn we de afgelopen week getuige geweest van een majeure maatschappelijke gebeurtenis? De duiders waren eensgezind: dat laatste. In de dagen tussen de presentatie van Koningslied, de massale kritiek erop, het intrekken ervan en het terugkomen op het intrekken ervan, heeft zich iets historisch voltrokken: de elite kwam in opstand tegen het volk. Of het volk kwam in opstand tegen de elite, dat bleef een beetje onduidelijk. Hoe dan ook: iets of iemand pikte het niet meer en opnieuw bleek sprake van een diepe kloof tussen het domme plebs uit de provincie en de slimme elite van de grachtengordel.


In de Volkskrant ging het over de Nederlandse 'diplomademocratie' waarin hoger- en lageropgeleiden steeds meer uit elkaar lijken te groeien, De Standaard signaleerde de 'farce van de egalitaire samenleving', NRC Handelsblad de 'volstrekte normloosheid' waarmee de amusementsindustrie al veel te lang denkt te kunnen wegkomen. Jan Kuitenbrouwer zag 'het begin van het einde van het populisme' en Arnon Grunberg de 'behoefte aan vernedering onder atheïstische Nederlanders'. In de aanloop naar de kroning van Willem-Alexander is geschiedenis geschreven!


Alleen zul je, om over een kloof tussen elite en volk te kunnen spreken, toch op zijn minst helder moeten kunnen definiëren wie de elite is en wie het volk. En daar wordt het lastig. De aanname bij de duiders was dat de elite wordt gevormd door de mensen die van het Koningslied moeten overgeven, en het volk door de mensen die dat lied hebben geschreven, gezongen of anderszins mogelijk hebben gemaakt.


De prominentste vertegenwoordigers van de eerste categorie, de elite, manifesteerden zich op Twitter: mensen als Wim de Bie ('We leven in een open inrichting'), columniste Sylvia Witteman ('ZEG NEE TEGEN WAKKER STAMPPOT ETEN') en dichter/schrijver Nico Dijkshoorn ('Koningslied onder andere geschreven door Dikke Tonie vlak na zijn hersenbloeding en Tante Sjaan vlak voor haar amputatie').


Maar op grond waarvan zouden die bij een elite horen? Op grond van hun opleiding? Sylvia Witteman heeft een tijdje Nederlands gestudeerd, Nico Dijkshoorn deed de lerarenopleiding - knap, maar niet spectaculair. Op grond van hun uitgelezen smaak? Witteman heeft Oorlog en Vrede niet eens uitgelezen, twitterde ze van de week wanhopig, en is bovendien in het bezit van een tuinkabouter. Nico Dijkshoorn schreef jarenlang voor het platte Geen Stijl en zingt beroerde liedjes.


Waarom je de vier uit de bocht gevlogen tekstschrijvers van het Koningslied aan de andere kant van het spectrum zou moeten plaatsen, die van het volk dus, is al even onduidelijk: Daphne Deckers studeerde massacommunicatie, Guus Meeuwis deed een tijdje rechten. Bij de meezingende artiesten zagen we Chantal Janzen (Hogeschool voor de Kunsten) en Paul de Leeuw (deed net als Dijkshoorn de lerarenopleiding en heeft elitair-correcte vrienden als Cornald Maas en Hanneke Groenteman). Opperhoofd van het comité waaraan we Koningslied te danken hebben is Hans Wijers, toch ook geen dom blondje.


Dat sprake is geweest van een opstand van de elite tegen het volk (of van het volk tegen wie dan ook), kun je dus moeilijk overeind houden.


Maar wat was er dan aan de hand?


Wás er eigenlijk wel iets aan de hand?


Als je de affaire terugbrengt tot de kale feiten, hou je niks anders over dan een opvallend slecht geschreven lied, een paar lollige tweets van een paar bekende Nederlanders, het gekrenkte ego van een componist die is gespecialiseerd in gezwollen nederkitsch en een imponerende hoeveelheid reacties van mensen uit alle lagen van de bevolking, dolblij met alweer een nieuw verzetje. Als Koningsliedgate iets heeft duidelijk gemaakt, dan is het toch vooral de enorme mobiliserende kracht van de sociale media. Die zagen we deze week trouwens ook in Leiden, en eerder in Haren. Dus ook dat is geen nieuwe constatering.


Het was gewoon de zoveelste hysterische hype.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden