Nep-internetcafé om e-mails van de Turken te lezen

LONDEN - Een fraai staaltje Britse dienstverlening, moeten de gedelegeerden vier jaar geleden hebben gedacht toen ze bij de G20-top arriveerden. Het enorme Excel-centrum in de Docklands was uitgerust met tal van internetcafe's. Handig, natuurlijk. Wat de bezoekers niet wisten, was dat deze voorzieningen door de Britse inlichtingendienst waren geïnstalleerd.


'We kunnen de e-mails van mensen lezen voordat ze het zelf doen', stond er in een nu uitgelekte powerpointpresentatie van GCHQ (Government Communications Headquarters), de afluisterdienst die belast is met technische zaken. De klant is koning. En de klanten, dat waren de spionagediensten MI5 en MI6 en Harer Majesteits Eerste Minister, Gordon Brown.


Voor de toenmalige premier stond er veel op het spel. Hij zag zichzelf als de redder van de wereld na de kredietcrisis. Bij zijn streven om van de top een succes te maken wilde Brown, die bekendstaat als een controlfreak, niets aan het toeval overlaten. Daarom moest GCHQ zo veel mogelijk informatie inzamelen over de onderhandelingsposities van de collega-leiders en hun medewerkers. De voorbereidingen hadden maanden in beslag genomen, blijkt uit stukken die zijn ingzien door The Guardian.


Om het mailverkeer van de gedelegeerden te volgen werd in de nep-internetcafe's speciale software geïnstalleerd. Daarmee konden 45 analisten van GHCQ de aanmeldgegevens verzamelen, met als doel die te gebruiken na de conferentie. Daarnaast werd ingebroken op mobiele telefoons van de deelnemers. Zo konden telefoongesprekken en mobiel verzonden e-mails worden gevolgd.


De enige hindernis vormde een afspraak tussen de Amerikanen, Britten, Canadezen, Australiërs en Nieuw-Zeelanders om elkaar niet te bespioneren zonder fiat van de betrokken regeringen. Andere landen waren vogelvrij.


De Britten waren vooral geïnteresseerd in de gedachten van de Zuid-Afrikaanse en Turkse delegaties: toenmalig president Thabo Mbeki gold als wispelturig onderhandelaar en in de strijd tegen de economische crisis werd de steun van de Turkse minister van Financiën onmisbaar geacht. De Amerikanen hielden, enthousiast geholpen door de Britten, de Russische president Medvedev in het oog.


Hoewel nu voor het eerst hard bewijs naar buiten is gekomen over spionageactiviteiten tijdens topconferenties, gebeurt dit al jaren. In de jaren tachtig onthulde ex-spion Peter Wright, auteur van het geruchtmakende Spycatcher, dat in de jaren vijftig de binnenlandse veiligheidsdienst zendertjes plaatste in ruimten waar politici en diplomaten bijeenkwamen. Tien jaar geleden trad GCHQ-vertaalster Katherine Gun naar buiten met informatie over de regering-Blair die in de aanloop naar de invasie in Irak gedelegeerden van de Veiligheidsraad liet afluisteren. De Amerikanen zouden hetzelfde hebben gedaan.


De Britten hebben een lange staat van dienst in spionage en contraspionage. De afgelopen decennia hebben de spooks steeds meer ruimte gekregen. In 1994 introduceerde de regering de Intelligence Service Act, een wet die bepaalt dat in wezen alles is toegestaan om te voorkomen dat de nationale veiligheid en het economisch welzijn in gevaar komen. Daar kwam na enkele jaren de Regulation of Investigatory Powers Act bij, die voor álles kan worden gebruikt - van het volgen van moslimterroristen tot het nagaan of burgers hun huisvuil niet te vroeg op straat zetten. Het is geen toeval dat er nergens ter wereld méér veiligheidcamera's in de publieke ruimte hangen dan in het Verenigd Koninkrijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden