RECONSTRUCTIE

Nep-Charlies liepen vooraan in mars

Tijdens de mars door Parijs liepen in het gezelschap van president Hollande ook knechters van de persvrijheid voorop. Wat deden deze 'onverwachte gasten' daar?

Diverse wereldleiders liepen vooraan in de mars in ParijsBeeld epa

Het moest een demonstratie van Europese waarden worden: de vrijheid van meningsuiting versus de religieuze intolerantie van de mondiale jihad. Europese leiders als Angela Merkel en David Cameron meldden zich meteen om mee te lopen in de 'republikeinse mars' van afgelopen zondag.

Maar opeens bleken ook heel merkwaardige Charlies mee te lopen, leiders van landen die het niet zo nauw nemen met de persvrijheid. Premier Davutoglu van Turkije, een land dat net een arrestatiegolf onder journalisten achter de rug heeft. Een tekenaar van de krant Cumhüriyet dreigt er in de gevangenis te belanden wegens een brutale cartoon van president Erdogan.

Ook de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov was van de partij. De persvrijheid in Rusland is beperkt en de vrouwen van Pussy Riot werden naar een Siberisch strafkamp gestuurd vanwege een 'punkgebed' tegen Poetin in de kathedraal van Moskou. De Hongaarse premier Viktor Orban liep mee, hoewel hij vindt dat de liberale democratie 'zijn beste tijd heeft gehad'.

De eerste rij

In de eerste rij van de mars liepen mee, van links af: Enda Kenny (Iers premier), Jens Stoltenberg (secretaris-generaal NAVO), de premiers Antonis Samaras (Griekenland), Mariano Rajoy (Spanje), David Cameron (Groot-Brittannië), Helle Thorning-Schmidt (Denemarken) en Ewa Kopacz (Polen), dan Federica Mogherini (buitenlandchef EU), (?), Anne Hidalgo (burgemeester Parijs), Jean Claude Juncker (voorzitter Europese Commissie), Benjamin Netanyahu (premier Israël), Ibrahim Boubacar Keita (president Mali), François Hollande (president Frankrijk), Angela Merkel (Duits bondskandselier), Donald Tusk (EU-president), Mahmoud Abbas (Palestijnse president), koning Abdullah II en koningin Rania (Jordanië), Ahmet Davutoglu (premier Turkije), Simonetta Sommaruga (president Zwitserland), Petro Porosjenko (president Oekraïne). Linksachter: Sergej Lavrov (Russische minister van Buitenlandse Zaken). Rechtsboven de Nederlandse premier Mark Rutte.

Charlie werd een hype

De aanwezigheid van de Saoedi-Arabische onderminister van Buitenlandse Zaken wekte eveneens enige verbazing. Vrijdag incasseerde de blogger Raif Badawi de eerste 50 van de 1.000 zweepslagen waartoe hij veroordeeld is wegens 'het beledigen van de islam'. Daarnaast is hij veroordeeld tot 10 jaar cel. En wat te denken van de hoogwaardigheidsbekleders uit Egypte, Jordanië of de Verenigde Arabische Emiraten?

Er lijkt een sneeuwbaleffect te hebben plaats gevonden. Charlie werd een onverwacht grote hype onder politiek leiders. Parijs was de plaats waar je zondag moest zijn. Zaterdag meldden zich binnen enkele uren een groot aantal onverwachte gasten. Is Frankrijk de regie kwijtgeraakt? Dat ontkent een anonieme bron uit het Elysée in Le Monde: 'Rekening houdend met het mondiale kwaad van het terrorisme was iedereen welkom die ons wil helpen met het bestrijden van deze plaag. Al deze leiders hebben de aanval op Charlie Hebdo duidelijk veroordeeld.' Kortom: in de strijd tegen het terrorisme heb je leiders uit Afrika en de Arabische wereld nodig en dan kun je niet te kieskeurig zijn. Wie een Europese meetlat hanteert, houdt geen bondgenoten over.

De Franse president Hollande verwelkomt de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov bij het Elysee, afgelopen zondag, voorafgaand aan de mars.Beeld afp

In verlegenheid

De minister van Buitenlandse Zaken van Marokko kan in elk geval niet van hypocrisie worden beschuldigd. Hij bood zijn condoleances aan in het Elysée, maar wilde niet meelopen in de republikeinse mars, 'vanwege de aanwezigheid van blasfemische karikaturen', de tekeningen uit Charlie Hebdo die betogers omhoog hielden.

Volgens het Israëlische dagblad Haaretz werd de Franse diplomatie ook in verlegenheid gebracht door de komst van de Israëlische premier Netanyahu. Frankrijk zou Israël op subtiele wijze te kennen hebben gegeven dat een bezoek van Netanyahu niet gewenst was. De komst van de Israëlische premier zou de spanningen tussen joden en moslims in Frankrijk verder kunnen doen oplopen.

Ook wilden de Fransen niet dat de aandacht zou worden afgeleid naar het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Op dezelfde manier werd Mahmoud Abbas, president van de Palestijnse Autoriteit, op afstand gehouden.

Zaterdag veranderde Netanyahu plotseling van mening, toen hij hoorde dat zijn ministers Lieberman en Bennett wel naar Parijs zouden gaan. Beiden zijn concurrenten van Netanyahu bij de verkiezingen van 17 maart. Ter wille van het evenwicht nodigde Frankrijk daarna in allerijl alsnog Mahmoud Abbas uit. Zo maakten de tegenstrevers zondag allebei deel uit van het cortège in de republikeinse mars, al bleven ze een gepaste afstand bewaren.

Voor de Verenigde Staten was ambassadrice Jane Hartley zondag aanwezig. Een woordvoerder van het Witte Huis gaf gisteren toe dat de Verenigde Staten de draagwijdte van de manifestatie hebben onderschat. 'We hadden iemand met een hoger profiel moeten sturen', aldus een woordvoerder.

Schurkendaden van de schijn-Charlies

Israël arresteert journalisten op de Westelijke Jordaanoever. Bij een offensief in Gaza kwamen dit jaar zeven Palestijnse journalisten om.

Groot-Brittanië liet inval doen bij de krant The Guardian wegens onthullingen van klokkenluider Snowden.

Rusland arresteert kritische journalisten. Moorden op journalisten worden niet opgelost.

Jordanië laat herhaaldelijk kritische websites sluiten. Dit jaar bestormde de politie een tv-station.

Turkije is, na China, het land met de meeste journalisten in gevangenschap. Onlangs nog werden ruim twintig journalisten en tv-makers opgepakt.

Mali heeft de pers aan banden gelegd sinds in 2012 islamisten het noorden van het land veroverden.

De Palestijnse Autoriteit zette een Palestijnse tekenaar vast omwille van diens spotprenten. Ook journalisten en bloggers worden opgepakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden