Neonazi’s overrompelen Israëli’s

Voor Zalman Gilichinsky was de arrestatie van een neonazibende in Israël nauwelijks een verrassing. De voortekenen waren duidelijk genoeg geweest....

Van onze correspondent Alex Burghoorn

Kort nadat Gilichinsky in 1989 zijn geboortegrond in Moldavië had verruild voor de Joodse staat Israël, las hij een ingezonden brief in de Russischtalige Israëlische krant Novosti Nedeli.

De brievenschrijvers, pas gearriveerde immigranten uit de Sovjet-Unie, vertelden hoe ze onlangs waren uitgescholden door andere immigranten uit de Sovjet-Unie. ‘Het is zonde dat Hitler jullie niet allemaal heeft vermoord’, riepen ze.

Gilichinsky schrok. Zijn emigratie was nadrukkelijk bedoeld om te ontsnappen aan de discriminatie en de beledigingen die hem als Jood in Moldavië ten deel vielen.

Week in, week uit speurde Gilichinsky de Russischtalige pers af op sporen van antisemitisme. Hij hield notities bij en ontmoette andere immigranten die zijn zorgen deelden. In Russische boekwinkels vonden ze lectuur waarin de Holocaust werd ontkend en cassettes van Russische neonazibands.

Met een advertentie riep hij in 1999 slachtoffers van antisemitisme op zich bij hem te melden. Honderden brieven kwamen er binnen. Het bracht Gilichinsky ertoe het Informatiecentrum voor Slachtoffers van Antisemitisme in Israël op te zetten. Het ging van kwaad tot erger. In 2003 ontdekte hij de eerste Israëlische neonaziwebsite, waar de Witte Israëlische Unie beweerde ‘ziek te zijn van het leven tussen de vieze klootzakken’.

Voortekenen genoeg, dus. Maar de bekendmaking eind vorige week van de arrestatie van acht jonge skinheads van Russische afkomst die Adolf Hitler adoreren, heeft Israël desalniettemin overrompeld.

‘Het is moeilijk te geloven dat er nazisympathisanten in Israël bestaan, maar het is een feit’, zei Revital Amog, leider van het politieonderzoek, op de Israëlische radio. De ontkenningsfase is voorbij. Voor het eerst heeft hoofdcommissaris David Cohen bevestigd dat er ‘enkele tientallen’ Israëli’s betrokken zijn bij neonazipraktijken. Prompt is maandagnacht een synagoge in Eilat beklad met leuzen als ‘Hitler is de messias’.

Het neonazisme is, in aantallen sympathisanten gemeten, een marginaal verschijnsel in Israël. Het zijn vaak eenlingen, of ze opereren in zeer kleine groepjes, zegt de politie. De opgepakte bende wordt beschouwd als de grootste en was actief in Tel Aviv en omgeving. Wel wordt gewaarschuwd voor de opkomst van neonazi’s in de steden Beersheva en Haifa.

Het bestaan van neonazi’s was zo onvoorstelbaar dat het in Israël niet bij wet verboden is nazisympathieën uit te dragen. De acht jongens, in de leeftijd van 16 tot 21 jaar, worden daarom waarschijnlijk vervolgd wegens geweldpleging en het aanzetten tot racisme.

Advocaat Eli Masterman, die een van de acht verdachten bijstaat, heeft al op verzachtende omstandigheden gewezen: de mislukte integratie van veel Russische jongeren. ‘Velen van hen haten het Israëlisch establishment en zijn verbitterd en boos over het feit dat ze hier als kind naar toe zijn gebracht.’ Om zich af te zetten, grijpen ze naar de voor Israël schokkendste middelen: een hakenkruis, geklad op een synagoge of getatoeëerd op de schouder.

Het profiel van de cliënt van Masterman, de 20-jarige Ilya Bodenko, is typisch. Bodenko is geboren in Oekraïne, in 1998 op 11-jarige leeftijd met zijn ouders naar Israël verhuisd, en ziet zichzelf als christen.

De neonazi-affaire vestigt zo de aandacht op een grote groep immigranten uit de voormalige Sovjet-Unie, die zich niet als Jood identificeert – ongeveer 300 duizend van de 1,2 miljoen die in de jaren negentig naar Israël zijn gekomen. De Wet op Terugkeer, waarin gedefinieerd staat wie in aanmerking komt voor het Israëlische staatsburgerschap, houdt sinds 1970 ruime criteria aan: iedereen met ten minste één Joodse grootouder komt in aanmerking en kan zijn of haar huwelijkspartner en kinderen meebrengen.

De criteria weerspiegelen de Neurenberg Wetten, waarin de nazi’s in de jaren dertig hadden vastgelegd wie volgens hen een Jood was.

De aanpassing van de wet is destijds doorgevoerd om een snelle demografische groei mogelijk te maken als tegenwicht tegen de Palestijnse bevolking, én om plaats te bieden aan iedereen die door de nazi’s als Jood had kunnen worden vervolgd. De Amerikaanse Anti-Defamation League, die antisemitisme bestrijdt, heeft daarom verklaard: ‘De tragische ironie van dit alles is dat zij (de Israëlische neonazi’s, red.) er voor vernietiging waren uitgepikt door dezelfde nazi’s die ze nu proberen na te doen.’

Rechtse parlementariërs hebben aangedrongen op aanpassing van de Wet op Terugkeer, om te voorkomen dat ‘Israël een pleisterplaats wordt voor mensen die Joden haten’. Maar het kabinet van premier Ehud Olmert heeft opgeroepen niet te hard van stapel te lopen.

‘De Israëlische samenleving moet zich niet alleen afvragen waar deze jongeren de fout in zijn gegaan, maar ook waar wij fouten hebben gemaakt bij hun integratie en scholing’, zei Avi Dichter, minister van Binnenlandse Veiligheid.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden